Fizyka

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Właściwości materii

Uczeń:

– opisuje zjawisko napięcia powierzchniowego;

– posługuje się pojęciami masy i gęstości oraz ich jednostkami.

Uczeń:

– stosuje do obliczeń związek gęstości z masą i objętością;

– stosuje do obliczeń związek między parciem a ciśnieniem;

– stosuje do obliczeń związek między ciśnieniem hydrostatycznym a wysokością słupa cieczy i jej gęstością;

– ilustruje istnienie sił spójności i w tym kontekście tłumaczy formowanie się kropli;

Uczeń:

– posługuje się pojęciem parcia (nacisku) oraz pojęciem ciśnienia w cieczach i gazach wraz z jego jednostką;

– posługuje się pojęciem ciśnienia atmosferycznego;

– posługuje się prawem Pascala, zgodnie, z którym zwiększenie ciśnienia zewnętrznego powoduje jednakowy przyrost ciśnienia w całej objętości cieczy lub gazu;

– demonstruje zjawiska konwekcji i napięcia powierzchniowego, – demonstruje prawo Pascala oraz zależność ciśnienia hydrostatycznego od wysokości słupa cieczy, -demonstruje prawo Archimedesa i na tej podstawie analizuje pływanie ciał; wyznacza gęstość cieczy lub ciał stałych

– wyznacza gęstość substancji, z jakiej wykonany jest przedmiot o kształcie regularnym za pomocą wagi i przymiaru lub o nieregularnym kształcie za pomocą wagi, cieczy i cylindra miarowego.

Uczeń:

– analizuje różnice gęstości substancji w różnych stanach skupienia wynikające z budowy mikroskopowej ciał stałych, cieczy i gazów;

– analizuje siły działające na ciała zanurzone w cieczach lub gazach, posługując się pojęciem siły wyporu i prawem Archimedesa.

Uczeń:

– demonstruje istnienie ciśnienia atmosferycznego.

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Ruch i siły

Uczeń:

– opisuje i wskazuje przykłady względności ruchu;

– wyróżnia pojęcia tor i droga;

– nazywa ruchem jednostajnym ruch, w którym droga przebyta w jednostkowych przedziałach czasu jest stała;

-nazywa ruchem jednostajnie przyspieszonym ruch, w którym wartość prędkości rośnie w jednostkowych przedziałach czasu o tę samą wartość, a ruchem jednostajnie opóźnionym – ruch, w którym wartość prędkości maleje w jednostkowych przedziałach czasu o tę samą wartość;

– – opisuje wzajemne oddziaływanie ciał posługując się trzecią zasadą dynamiki

– opisuje spadek swobodny jako przykład ruchu jednostajnie przyspieszonego;

– opisuje wzajemne oddziaływanie ciał posługując się trzecią zasadą dynamiki;

– opisuje spadek swobodny, jako przykład ruchu jednostajnie przyspieszonego.

Uczeń:

– przelicza jednostki czasu

– rozpoznaje i nazywa siły, podaje ich przykłady w różnych sytuacjach praktycznych (siły: ciężkości, nacisku, sprężystości, oporów ruchu);

– posługuje się pojęciem masy, jako miary bezwładności ciał;

– rozpoznaje i nazywa siły, podaje ich przykłady w różnych sytuacjach praktycznych (siły: ciężkości, nacisku, sprężystości, oporów ruchu);

– stosuje pojęcie siły jako działania skierowanego (wektor); wskazuje wartość, kierunek i zwrot wektora siły; posługuje się jednostką siły;

– wyznacza wartość siły za pomocą siłomierza albo wagi analogowej lub cyfrowej.

Uczeń:

– wyznacza wartość przyspieszenia wraz z jednostką; stosuje do obliczeń związek przyspieszenia ze zmianą prędkości i czasem, w którym ta zmiana nastąpiła

– posługuje się pojęciem prędkości do opisu ruchu prostoliniowego; oblicza jej wartość i przelicza jej jednostki

– posługuje się pojęciem siły ciężkości

– posługuje się pojęciem przyspieszenia do opisu ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego i jednostajnie opóźnionego;

– -posługuje się pojęciem siły ciężkości

– – wyznacza wartość prędkości i drogę z wykresów zależności prędkości i drogi od czasu dla ruchu prostoliniowego odcinkami jednostajnego oraz rysuje te wykresy na podstawie podanych informacji;

– wyznacza zmianę prędkości i przyspieszenie z wykresów zależności prędkości od czasu dla ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego.

Uczeń:

– wyznacza i rysuje siłę wypadkową dla sił o jednakowych kierunkach; opisuje i rysuje siły, które się równoważą;

– stosuje do obliczeń związek między siłą, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym;

– wyznacza prędkość z pomiaru czasu i drogi z użyciem przyrządów analogowych lub cyfrowych bądź oprogramowania do pomiarów na obrazach wideo,

– stosuje do obliczeń związek między siłą, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym;

– analizuje zachowanie się ciał na podstawie pierwszej zasady dynamiki;

– analizuje zachowanie się ciał na podstawie drugiej zasady dynamiki i stosuje do obliczeń związek między siłą i masą a przyspieszeniem;

– analizuje zachowanie się ciał na podstawie pierwszej zasady dynamiki;

– anlizuje zachowanie się ciał na podstawie drugiej zasady dynamiki i stosuje do obliczeń związek między siłą i masą przyspieszeniem.

Uczeń:

– ilustruje: I zasadę dynamiki, II zasadę dynamiki, III zasadę dynamiki,

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Energia

Uczeń:

– posługuje się pojęciem pracy mechanicznej wraz z jej jednostką;

– posługuje się pojęciem mocy wraz z jej jednostką

Uczeń:

– wyznacza zmianę energii potencjalnej grawitacji oraz energii kinetycznej;

Uczeń:

– stosuje do obliczeń związek pracy z siłą i drogą, na jakiej została wykonana;

– stosuje do obliczeń związek mocy z pracą i czasem, w którym została wykonana;

– posługuje się pojęciem energii kinetycznej, potencjalnej grawitacji i potencjalnej sprężystości; opisuje wykonaną pracę, jako zmianę energii;

Uczeń:

– wykorzystuje zasadę zachowania energii do opisu zjawisk oraz zasadę zachowania energii mechanicznej do obliczeń.

Uczeń:

– wyznacza zmianę energii potencjalnej grawitacji oraz energii kinetycznej;

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Termodynamika

Uczeń:

– opisuje zjawisko przewodnictwa cieplnego; rozróżnia materiały o różnym przewodnictwie; opisuje rolę izolacji cieplnej;

– opisuje ruch gazów i cieczy w zjawisku konwekcji.

Uczeń:

– rozróżnia i nazywa zmiany stanów skupienia

– rozpoznaje, że ciała o równej temperaturze pozostają w stanie równowagi termicznej;

– bada zjawisko przewodnictwa cieplnego i określa, który z badanych materiałów jest lepszym przewodnikiem ciepła.

Uczeń:

– posługuje się pojęciem ciepła właściwego wraz z jego jednostką

– posługuje się pojęciem temperatury

– posługuje się skalami temperatur (Celsjusza, Kelvina, Fahrenheita); przelicza temperaturę w skali Celsjusza na temperaturę w skali Kelvina i odwrotnie;

– demonstruje zjawiska topnienia, wrzenia, skraplania,

– posługuje się pojęciem temperatury.

Uczeń:

– analizuje jakościowo związek między temperaturą a średnią energią kinetyczną (ruchu chaotycznego) cząsteczek;

-analizuje zjawiska topnienia, krzepnięcia, wrzenia, skraplania, sublimacji i resublimacji, jako procesy, w których dostarczenie energii w postaci ciepła nie powoduje zmiany temperatury; wyznacza ciepło właściwe wody z użyciem czajnika elektrycznego lub grzałki o znanej mocy, termometru, cylindra miarowego lub wagi.

Uczeń:

– wskazuje, że nie następuje przekazywanie energii w postaci ciepła (wymiana ciepła) między ciałami o tej samej temperaturze; wskazuje, że energię układu (energię wewnętrzną) można zmienić, wykonując nad nim pracę lub przekazując energię w postaci ciepła.

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Elektryczność

Uczeń:

– opisuje budowę oraz zasadę działania elektroskopu;

– opisuje przepływ prądu w obwodach, jako ruch elektronów swobodnych albo jonów w przewodnikach.

Uczeń:

– opisuje sposoby elektryzowania ciał przez potarcie i dotyk; wskazuje, że zjawiska te polegają na przemieszczaniu elektronów; – opisuje jakościowo oddziaływanie ładunków jednoimiennych i różnoimiennych;

– rozróżnia przewodniki od izolatorów oraz wskazuje ich przykłady;

– rozróżnia przewodniki od izolatorów oraz wskazuje ich przykłady.

Uczeń:

– posługuje się pojęciem ładunku elektrycznego, jako wielokrotności ładunku elementarnego; stosuje jednostkę ładunku;

– posługuje się pojęciem natężenia prądu wraz z jego jednostką; stosuje do obliczeń związek między natężeniem prądu a ładunkiem i czasem jego przepływu przez przekrój poprzeczny przewodnika; 9) – posługuje się pojęciem napięcia elektrycznego, jako wielkości określającej ilość energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku w obwodzie; stosuje jednostkę napięcia; posługuje się pojęciem pracy i mocy prądu elektrycznego wraz z ich jednostkami; stosuje do obliczeń związki między tymi wielkościami; przelicza energię elektryczną wyrażoną w kilowatogodzinach na dżule i odwrotnie;

– posługuje się pojęciem oporu elektrycznego, jako własnością przewodnika; stosuje do obliczeń związek między napięciem a natężeniem prądu i oporem; posługuje się jednostką oporu;

– demonstruje zjawiska elektryzowania przez potarcie lub dotyk, b) demonstruje wzajemne oddziaływanie ciał naelektryzowanych.

Uczeń:

– wyróżnia formy energii, na jakie jest zamieniana energia elektryczna; wskazuje źródła energii elektrycznej i odbiorniki;

– rysuje schematy obwodów elektrycznych składających się z jednego źródła energii, jednego odbiornika, mierników i wyłączników; posługuje się symbolami graficznymi tych elementów;

– łączy według podanego schematu obwód elektryczny składający się ze źródła (akumulatora, zasilacza), odbiornika (żarówki, brzęczyka, silnika, diody, grzejnika, opornika), wyłączników, woltomierzy, amperomierzy; odczytuje wskazania mierników, wyznacza opór przewodnika przez pomiary napięcia na jego końcach oraz natężenia prądu przez niego płynącego.

Uczeń:

– wskazuje skutki przerwania dostaw energii elektrycznej do urządzeń o kluczowym znaczeniu.

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Magnetyzm

Uczeń:

– nazywa bieguny magnesów stałych i opisuje oddziaływanie między nimi; opisuje zachowanie się igły magnetycznej w obecności magnesu oraz zasadę działania kompasu;

przewodnika z prądem;

– opisuje budowę i działanie elektromagnesu.

Uczeń:

– opisuje na przykładzie żelaza oddziaływanie magnesów na materiały magnetyczne i wymienia przykłady wykorzystania tego oddziaływania;

– opisuje zachowanie się igły magnetycznej w otoczeniu prostoliniowego przewodnika.

Uczeń:

– posługuje się pojęciem biegunów magnetycznych Ziemi

– demonstruje zachowanie się igły magnetycznej w obecności magnesu, demonstruje zjawisko oddziaływania przewodnika z prądem na igłę magnetyczną.

Uczeń:

– wskazuje oddziaływanie magnetyczne, jako podstawę działania silników elektrycznych.

Uczeń:

– wyjaśnia wzajemne oddziaływanie elektromagnesów i magnesów.

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Ruch drgający

Uczeń:

– opisuje ruch okresowy wahadła;

– wyznacza amplitudę i okres drgań na podstawie przedstawionego wykresu zależności położenia od czasu.

Uczeń:

– opisuje mechanizm powstawania i rozchodzenia się fal dźwiękowych w powietrzu; podaje przykłady źródeł dźwięku; 7) opisuje jakościowo związek między wysokością dźwięku a częstotliwością fali oraz związek między natężeniem dźwięku (głośnością) a energią fali i amplitudą fali;

– wyznacza okres i częstotliwość w ruchu okresowym.

Uczeń:

– posługuje się pojęciami amplitudy, okresu i częstotliwości do opisu ruchu okresowego wraz z ich jednostkami;

– opisuje rozchodzenie się fali mechanicznej, jako proces przekazywania energii bez przenoszenia materii; posługuje się pojęciem prędkości rozchodzenia się fali; 5) posługuje się pojęciami amplitudy, okresu, częstotliwości i długości fali do opisu fal oraz stosuje do obliczeń związki między tymi wielkościami wraz z ich jednostkami.

Uczeń:

– opisuje ruch drgający (drgania) ciała pod wpływem siły sprężystości oraz analizuje jakościowo przemiany energii kinetycznej i energii potencjalnej sprężystości w tym ruchu; wskazuje położenie równowagi;

– rozróżnia dźwięki słyszalne, ultradźwięki i infradźwięki; wymienia przykłady ich źródeł i zastosowań;

– demonstruje dźwięki o różnych częstotliwościach z wykorzystaniem drgającego przedmiotu lub instrumentu muzycznego.

Uczeń:

– obserwuje oscylogramy dźwięków z wykorzystaniem różnych technik.

Dział programowy

DOPUSZCZAJACY

DOSTATECZNY

DOBRY

BARDZO DOBRY

CELUJACY

Optyka

Uczeń:

– opisuje zjawisko odbicia od powierzchni płaskiej i od powierzchni sferycznej; 3) opisuje zjawisko rozproszenia światła przy odbiciu od powierzchni chropowatej

– opisuje światło białe, jako mieszaninę barw i ilustruje to rozszczepieniem światła w pryzmacie; wymienia inne przykłady rozszczepienia światła;

– wymienia rodzaje fal elektromagnetycznych: radiowe, mikrofale, promieniowanie podczerwone, światło widzialne, promieniowanie nadfioletowe, rentgenowskie i gamma; wskazuje przykłady ich zastosowania.

Uczeń:

– opisuje jakościowo zjawisko załamania światła na granicy dwóch ośrodków różniących się prędkością rozchodzenia się światła; wskazuje kierunek załamania; opisuje bieg promieni równoległych do osi optycznej przechodzących przez soczewkę skupiającą i rozpraszającą, posługując się pojęciami ogniska i ogniskowej;

– wymienia cechy wspólne i różnice w rozchodzeniu się fal mechanicznych i elektromagnetycznych.

Uczeń:

– posługuje się pojęciem krótkowzroczności i dalekowzroczności oraz opisuje rolę soczewek w korygowaniu tych wad wzroku;

– posługuje się pojęciem krótkowzroczności i dalekowzroczności oraz opisuje rolę soczewek w korygowaniu tych wad wzroku;

– demonstruje zjawisko prostoliniowego rozchodzenia się światła, zjawisko załamania światła na granicy ośrodków, powstawanie obrazów za pomocą zwierciadeł płaskich, sferycznych i soczewek

– demonstruje rozszczepienie światła w pryzmacie.

Uczeń:

– ilustruje prostoliniowe rozchodzenie się światła w ośrodku jednorodnym; wyjaśnia powstawanie cienia i półcienia;

– analizuje bieg promieni wychodzących z punktu w różnych kierunkach, a następnie odbitych od zwierciadła płaskiego i od zwierciadeł sferycznych; opisuje skupianie promieni w zwierciadle wklęsłym oraz bieg promieni odbitych od zwierciadła wypukłego; posługuje się pojęciami ogniska i ogniskowej; 5) konstruuje bieg promieni ilustrujący powstawanie obrazów pozornych wytwarzanych przez zwierciadło płaskie oraz powstawanie obrazów rzeczywistych i pozornych wytwarzanych przez zwierciadła sferyczne znając położenie ogniska;

– rysuje konstrukcyjnie obrazy wytworzone przez soczewki.

Uczeń:

– opisuje światło lasera, jako jednobarwne i ilustruje to brakiem rozszczepienia w pryzmacie;