Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z historii klasa czwarta
|
Temat lekcji |
Zagadnienia |
Wymagania na poszczególne oceny |
||||
|
dopuszczająca |
dostateczna |
dobra |
bardzo dobra |
celująca |
||
|
Rozdział 1. Z historią na Ty |
||||||
|
1. Historia – nauka o przeszłości |
historia jako nauka o przeszłości – historia a baśnie i legendy – efekty pracy historyków i archeologów – źródła historyczne, ich przykłady oraz podział |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: współczesność, przeszłość, historia, historycy, legenda, baśń – rozróżnia przeszłość od współczesności – rozróżnia fikcję (np. baśń) od rzeczywistości historycznej – potrafi krótko scharakteryzować, czym zajmują się historycy |
– poprawnie posługuje się terminami: dzieje, archeologia, źródła pisane, źródła materialne – rozróżnia pracę historyków i archeologów – potrafi podać przykłady postaci legendarnych i historycznych – wyjaśnia, czym są przyczyny i skutki – dokonuje podstawowego podziału źródeł historycznych |
– porównuje pracę historyków i archeologów – wskazuje różne przykłady źródeł pisanych i niepisanych – wyjaśnia potrzebę edukacji historycznej |
– omawia rolę źródeł historycznych w procesie poznawania dziejów – wskazuje pozapodręcznikowe przykłady różnych kate- gorii źródeł historycznych – przedstawia różne efekty pracy naukowców zajmują- cych się przeszłością |
– potrafi zaproponować podział źródeł pisanych bądź niepisanych na podkategorie – przedstawia nowoczesne metody badania życia ludzi w przeszłości – ocenia wiarygodność różnego rodzaju źródeł pisanych |
|
2. Historia wokół nas |
drzewo genealogiczne – sposób przedstawienia historii rodziny – „wielka” i „mała” ojczyzna – patriotyzm jako miłość do ojczyzny – sposoby wyrażania patriotyzmu – „małe ojczyzny” i ich tradycje – znaczenie terminów: tradycjagenealogiczne„mała ojczyzna”patriotyzm, drzewo , ojczyzna, , |
– przy pomocy nauczycie- la poprawnie posługuje się terminami: ojczyzna, patriotyzm – podaje przykłady świąt rodzinnych – podaje przykłady pamiątek rodzinnych |
– poprawnie posługuje się terminami: tradycja, drzewo genealogiczne, „mała ojczyzna” – przygotowuje drzewo genealogiczne najbliższej rodziny – wyjaśnia, czym jest patriotyzm – podaje przykłady postaw i zachowań patriotycznych |
– wyjaśnia, czym jest genealogia – wskazuje na mapie Polski własną miejscowość, region, województwo i jego stolicę – podaje przykłady regionalnych tradycji – charakteryzuje własną „małą ojczyznę” na tle innych regionów |
– wskazuje lokalne przykłady instytucji dbających o regionalną kulturę i historię – tworzy przewodnik po własnej miejscowości i regionie – charakteryzuje inne regiony państwa polskiego – wyjaśnia znaczenie dbałości o tradycję regionalną |
– przedstawia historyczną genezę regionu – wskazuje wybitne postaci w dziejach regionu – ocenia, w jaki sposób różnorodność „małych ojczyzn” wpływa na bogactwo „wielkiej” |
|
3. Mieszkamy w Polsce |
– państwo polskie i jego regiony – mój region częścią Polski – naród polski jako zbiorowość posługująca się tym samym języ- kiem, mająca wspólną przeszłość i zamieszkująca to samo terytorium – dziedzictwo narodowe – polskie symbole narodowe – polskie święta państwowe – znaczenie terminów: państwo, region, naród, mniejszość narodowa, społeczeństwo, symbole narodowe, Polonia |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: państwo, region, naród – wskazuje na mapie państwo polskie i jego granice – zna poprawną nazwę państwa polskiego |
– poprawnie posługuje się terminami: społeczeństwo, symbole narodowe, Polonia – wymienia elementy współtworzące państwo – wymienia najważniejsze czynniki narodowotwórcze – przedstawia polskie symbole narodowe – przedstawia najważniejsze święta państwowe – wskazuje na mapie stolicę państwa |
– wskazuje Polskę na mapie świata – wskazuje na mapie główne krainy historyczno-geogra- ficzne Polski oraz największe miasta – rozróżnia pojęcia naród i społeczeństwo – przedstawia genezę najważniejszych świąt państwowych – wskazuje przykłady instytucji dbających o dziedzictwo narodowe – opisuje właściwy sposób zachowania względem symboli narodowych |
– wskazuje na mapie świata największe zbiorowości Polonii – wyjaśnia, dlaczego należy szanować inne tradycje narodowe – przedstawia konsekwencje przynależności Polski do UE |
– omawia genezę polskich symboli narodowych – wyjaśnia pojęcia: emigracja, uchodźcy – podaje przykłady mniejszości narodowych żyjących w Polsce |
|
4. Czas w historii |
chronologia i przedmiot jej badań – oś czasu i sposób umieszczania na niej dat – podstawowe określenia czasu historycznego (data, okres p.n.e. i n.e., tysiąclecie, wiek) – cyfry rzymskie oraz ich arabskie odpowiedniki – epoki historyczne: starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność oraz ich daty graniczne |
– przy pomocy nauczyciela używa terminów chronolo- gicznych (data, tysiąclecie, wiek) – umieszcza daty na osi czasu |
– poprawnie posługuje się terminami: chronologia, okres p.n.e. i n.e – zamienia cyfry arabskie na rzymskie – wyjaśnia, czym jest epoka historyczna – porządkuje fakty i epoki historyczne oraz umieszcza je w czasie (era, stulecie) |
– podaje cezury czasowe epok historycznych |
– charakteryzuje główne epoki historyczne – podaje przykłady innych rachub mierzenia czasu |
– wyjaśnia okoliczności ustanowienia roku 1 i podziału na dwie ery – wyjaśnia różnicę między kalendarzem juliańskim i gregoriańskim |
|
5. Obliczanie czasu w historii |
– obliczanie upływu czasu między poszczególnymi wydarzeniami – określanie, w którym wieku doszło do danego wydarzenia – podział czasu na wieki i półwiecza |
– przy pomocy nauczyciela określa, w którym wieku miało miejsce dane wydarzenie – poprawnie wskazuje wydarzenie wcześniejsze w czasach p.n.e. – oblicza upływ czasu między wydarzeniami w ramach jednej ery |
– samodzielnie przyporządkowuje wydarzenia stuleciom – oblicza upływ czasu między wydarzeniami, w tym na przełomie obu er |
– przy określeniu datacji wydarzenia posługuje się sformułowaniami: początek, środek, koniec stulecia; półwiecze; przełom wieków – przyporządkowuje wydarzenia do epok historycznych |
– przy określeniu datacji wydarzenia posługuje się sformułowaniami: początek, środek, koniec stulecia; półwiecze; przełom wieków – przyporządkowuje wydarzenia do epok historycznych |
|
|
6. Czytamy mapę i plan |
podobieństwa i różnice między mapą a planem – znaczenie mapy w pracy historyka – odczytywanie informacji z planu i mapy historycznej – najstarsze mapy świata |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: mapa, plan – dostrzega różnice między mapą a planem |
– poprawnie posługuje się terminami: legenda, symbol, róża wiatrów – przygotowuje proste plany miejscowe – objaśnia symbole legendy mapy – odczytuje z mapy podsta- wowe informacje |
– wyjaśnia, czym jest kartografia – wyjaśnia, czym jest skala mapy – rozróżnia mapę geograficzną, polityczną, historyczną |
– interpretuje i wyciąga wnioski z mapy |
– przedstawia elementy historii kartografii – wyjaśnia zasadę działania i rolę GPS-u we współczesnej lokalizacji przestrzennej |
|
Rozdział II: Od Piastów do Jagiellonów |
||||||
|
1. Mieszko I i chrzest Polski |
– słowiańskie pochodzenie Polaków – legendarne początki państwa polskiego – książę Mieszko I pierwszym historycznym władcą Polski – małżeństwo Mieszka I z Dobrawą – chrzest Mieszka I i jego znaczenie – znaczenie terminów: plemię, Słowianie, Piastowie |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: plemię, Słowianie – wie, kto był pierwszym historycznym władcą Polski |
– poprawnie posługuje się terminem: Piastowie – przytacza przykłady legend o początkach państwa polskiego – wyjaśnia pochodzenie nazwy „Polska” – wskazuje na mapie rozmieszczenie plemion słowiańskich na ziemiach polskich |
– wyjaśnić okoliczności zawarcia małżeństwa z Do- brawą oraz przyjęcia chrztu przez Mieszka – wymienia legendarnych protoplastów Mieszka – przedstawia najważniejsze konsekwencje przyjęcia chrztu – lokalizuje na mapie Gniezno, Poznań oraz inne główne grody w państwie Mieszka I – opisuje bitwę pod Cedynią |
– charakteryzuje znaczenie przyjęcia chrześcijaństwa dla państwa polskiego |
– przedstawia najważniejsze odkrycia archeologiczne na ziemiach polskich – określa, jakie informacje może zdobyć historyk dzięki zastosowaniu metody dendrochronologicznej – omawia dokument Dagome iudex |
|
2. Bolesław Chrobry – pierwszy król Polski |
– misja świętego Wojciecha w Prusach – zjazd gnieźnieński i pielgrzymka cesarza Ottona III – wojny Bolesława Chrobrego z sąsiadami i przyłączenie nowych ziem – koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski – znaczenie terminów: misja, relikwie, cesarz, arcybiskupstwo, koronacja, gród, wojowie |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: cesarz, arcybiskupstwo, koronacja, gród, wojowie – opisuje wygląd grodu średniowiecznego – wie, że Bolesław Chrobry był pierwszym królem Polski |
– poprawnie posługuje się terminami: misja, relikwie – zna wydarzenia związane z datami: 1000, 1025 – charakteryzuje postać św. Wojciecha – opisuje wygląd i uzbrojenie woja z drużyny książęcej |
– zna wydarzenia związane z datami: 997, 1002–1018 – opisuje przebieg misji św. Wojciecha do Prusów – przedstawia przyczyny i skutki zjazdu gnieźnień- skiego – wskazuje na mapie terytoria podbite przez Bolesława Chrobrego |
– wyjaśnia znaczenie wizyty Ottona III w Gnieźnie dla państwa polskiego – wyjaśnia znaczenie utworzenia samodzielnej metropolii kościelnej – wyjaśnia znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego |
– ocenia skutki polityki wewnętrznej i zagranicznej Bolesława dla państwa polskiego |
|
*W średniowieczny m klasztorze |
– zakony chrześcijańskie – życie w klasztorze – wpływ zakonów na rozwój średniowiecznego rolnictwa – rola zakonów w rozwoju wiedzy i średniowiecznego piśmiennictwa – najstarsze zakony na ziemiach polskich i ich znaczenie |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: duchowieństwo, zakon chrześcijański, mnich, klasztor – charakteryzuje wygląd mnichów – opisuje podstawowe zajęcia duchowieństwa zakonnego w średniowieczu |
– poprawnie posługuje się terminami: reguła zakonna, skryptorium, pergamin – podaje przykłady zakonów – opisuje życie wewnątrz klasztoru |
– wymienia najstarsze zakony na ziemiach polskich – wyjaśnia, jak należy rozu- mieć zasadę obowiązującą benedyktynów módl się i pracuj – opisuje wygląd średnio- wiecznych ksiąg – wyjaśnia, w jaki sposób zakony przyczyniły się do rozwoju rolnictwa na ziemiach polskich |
– charakteryzuje wkład duchowieństwa w średniowieczną kulturę – wyjaśnia znaczenie ksiąg i książek dla rozwoju wiedzy i nauki |
– wskazuje przykłady lokalizacji najstarszych budowli zakonnych na ziemiach polskich – wyjaśnia, jakie są związki między działalnością zakonów a nauką historyczną |
|
3. Polska Kazimierza Wielkiego |
– Kazimierz Wielki ostatnim królem z dynastii Piastów – reformy Kazimierza Wielkiego – zjazd monarchów w Krakowie – uczta u Wierzynka – umocnienie granic państwa (Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną) – utworzenie Akademii Krakowskiej – znaczenie terminu: uniwersytet |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: uniwersytet – wyjaśnia, dlaczego historycy nadali królowi Kazimierzowi przydomek „Wielki” – opisuje wygląd średnio- wiecznego zamku |
– poprawnie posługuje się terminami: dynastia, uczta u Wierzynka – zna wydarzenia związane z datami: 1364, 1370 – wyjaśnia powiedzenie: Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną |
– wymienia główne reformy Kazimierza Wielkiego – opisuje zjazd monarchów w Krakowie – wyjaśnia cele oraz znaczenie utworzenia Akademii Krakowskiej – wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Polski za panowania Kazimierza Wielkiego |
– charakteryzuje oraz ocenia politykę wewnętrzną i zagraniczną prowadzoną przez Kazimierza Wielkiego – argumentuje, dlaczego Kazimierz Wielki stał się wzorem dobrego władcy |
– porównuje politykę prowadzoną przez Bolesława Chrobrego i Kazimierza Wielkiego – wyjaśnia znaczenia panowania Kazimierza Wielkiego dla państwa polskiego |
|
*Rycerze i zamki |
– średniowieczni rycerze i ich rola – funkcje i wygląd zamków – od pazia do rycerza – uzbrojenie rycerskie – turnieje rycerskie – kodeks rycerski |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: rycerz, zbroja, herb, zamek – opisuje wygląd średnio- wiecznego rycerza |
– poprawnie posługuje się terminami: paź, giermek, pasowanie, kopia, dziedziniec, fosa, baszta, most zwodzony – wyjaśnia, kto i w jaki sposób mógł zostać rycerzem – opisuje wygląd średniowiecznego zamku – charakteryzuje turnieje rycerskie |
– wyjaśnia, w jaki sposób utrzymywali się rycerze – przedstawia powinności rycerskie – charakteryzuje kodeks rycerski |
– podaje przykłady zachowanych zamków średniowiecznych w Polsce i w regionie |
– przedstawia przykłady wzorców rycerskich utrwalonych w literaturze i legendach |
|
4. Jadwiga i Jagiełło – unia polsko-litewska |
objęcie władzy przez Jadwigę – zasługi Jadwigi dla polskiej kultury, nauki i sztuki – przyczyny zawarcia unii polsko-litewskiej w Krewie – okoliczności objęcia władzy w Polsce przez Władysława Jagiełłę – skutki zawarcia unii polsko-litewskiej – zagrożenie ze strony Krzyżaków – znaczenie terminów: unia, Jagiellonowie |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: Jagiellonowie – wie, kim był Władysław Jagiełło – wskazuje na mapie państwo polskie oraz obszar Wielkiego Księstwa Litewskiego |
– poprawnie posługuje się terminem: unia – zna wydarzenia związane z datami: 1385 – przedstawia główne konsekwencje unii w Krewie |
– opisuje sytuację związaną z objęciem tronu polskiego po wygaśnięciu dynastii Piastów – przedstawia okoliczności zawiązania unii polsko-li- tewskiej – wymienia postanowienia unii w Krewie |
– omawia zagrożenie ze strony zakonu krzyżackiego dla obu państw |
– przedstawia stosunek Litwinów do unii w Krewie – na podstawie mapy ocenia sytuację geopolityczną w Europie Środkowej po zawarciu unii |
|
5. Zawisza Czarny i bitwa pod Grunwaldem |
rycerz – cechy charakterystyczne – postać Zawiszy Czarnego – bitwa pod Grunwaldem i biorący w niej udział rycerze – znaczenie terminów: rycerz, miecz, kopia, herb, kodeks honorowy |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: rycerz, miecz, herb – opisuje wygląd i cechy rycerza |
– poprawnie posługuje się terminami: giermek, kopia, kodeks honorowy – zna wydarzenia związane z datami: 1410 – charakteryzuje postać Zawiszy Czarnego – wyjaśnia powiedzenie: polegać jak na Zawiszy |
– charakteryzuje rycerski kodeks honorowy – przedstawia przyczyny wielkiej wojny z zakonem krzyżackim – opisuje przebieg bitwy pod Grunwaldem |
– wyjaśnia, czym zajmuje się heraldyka – wyjaśnia charakter obyczajowości i kultury rycerskiej – przedstawia postanowienie pokoju toruńskiego oraz skutki bitwy pod Grunwaldem |
– przedstawia genezę i charakteryzuje różne zakony rycerskie – podaje przykłady różnych herbów |
|
6. Mikołaj Kopernik – wielki astronom |
– Mikołaj Kopernik i jego życie – odkrycie Mikołaja Kopernika i powiedzenie: Wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię – dokonania Kopernika spoza dziedziny astronomii – znaczenie terminu: astronomia |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: astronom, obserwacje – wie, kim był Mikołaj Kopernik |
– poprawnie posługuje się terminami: astronomia, diecezje, ekonomia – wyjaśnia powiedzenie: wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię |
– wie, gdzie urodził się Mikołaj Kopernik oraz gdzie znajduje się jego grobowiec – przedstawia poglądy na temat Ziemi i Układu Sło- necznego przed odkryciem Kopernika |
– przedstawia inne dokonania i zainteresowania Mikołaja Kopernika – wyjaśnia, czym jest nauka i jakie cechy musi spełniać wiedza naukowa – opisuje, w jaki sposób zrekonstruowano wygląd Mikołaja Kopernika |
– poprawnie posługuje się terminem: układ heliocentryczny – wyjaśnia, dlaczego najważniejsze dzieło Kopernika zostało potępione przez Kościół |
|
Rozdział III: Wojny i upadek Rzeczypospolitej |
||||||
|
1. Jan Zamoyski – druga osoba po królu |
– kariera polityczna Jana Zamoyskiego – kariera wojskowa Jana Zamoyskiego – Zamość – miasto renesansowe – Akademia Zamojska (Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie) – znaczenie terminów: szlachta, kanclerz, hetman |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: szlachta – określa epokę, w której żył Jan Zamoyski |
– poprawnie posługuje się terminami: kanclerz, hetman, akademia – charakteryzuje postać i dokonania Jana Zamoyskiego |
– zna królów Polski: Stefana Batorego i Zygmunta II Augusta – opisuje państwo polskie rządzone przez szlachtę w XVI w. – charakteryzuje zabudowę i układ Zamościa – wyjaśnia słowa Zamoyskiego: Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie |
– wyjaśnia różnice między monarchią dynastyczną a elekcyjną – przedstawia zagrożenia dla państwa polskiego wynikające z systemu wolnej elekcji – wskazuje na mapie Zamość |
– wyjaśnia, jakie cechy powinien mieć mąż stanu – charakteryzuje Zamość, jako przykład miasta renesansowego |
|
2. XVII wiek – stulecie wojen |
– potop szwedzki, rola Stefana Czarnieckiego – obrona Jasnej Góry i rola przeora Augustyna Kordeckiego – król Jan III Sobieski i jego zwycięstwa nad Turkami – rola husarii w polskich sukcesach militarnych – znaczenie terminów: potop szwedzkiwielki wezyr, odsiecz, husaria , |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: potop szwedzki, husaria, Jasna Góra – opisuje wygląd i uzbrojenie husarii |
– poprawnie posługuje się terminami: potop szwedzki, wielki wezyr, odsiecz – zna wydarzenia związane z datami: 1655–1660, 1683 – wskazuje na mapie granice Rzeczypospolitej oraz jej sąsiadów – zna postaci: Augustyn Kordecki, Stefan Czarniecki, Jan III Sobieski, oraz ich dokonania |
– przedstawia przebieg potopu szwedzkiego i przełomowej obrony Jasnej Góry – wskazuje na mapie: Szwecję, Jasną Górę, Turcję, Chocim, Wiedeń – wyjaśnia powiedzenie: Polska przedmurzem chrze- ścijaństwa |
– wyjaśnia, jakie były przyczyny klęski Polaków w pierwszej fazie potopu szwedzkiego |
– wyjaśnia, dlaczego wojny XVII wieku przyczyniły się do osłabienia Rzeczypo- spolitej |
|
*Czasy stanisławowski e |
ideały epoki oświecenia – dokonania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego – ustanowienie Komisji Edukacji Narodowej i jej znaczenie – kultura doby stanisławowskiej oraz jej przedstawiciele – zabytki budownictwa i architektury polskiej 2. poł. XVIII w. |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: encyklopedia, edukacja, reformy – wyjaśnia, w jakim celu wprowadzane są reformy państwa |
– poprawnie posługuje się terminami: Szkoła Rycerska, kadet, mecenas, obiady czwartkowe – wymienia zasługi króla Stanisława Augusta Ponia- towskiego – wyjaśnia, dlaczego Dzień Edukacji Narodowej jest współcześnie obchodzony 14 października |
– charakteryzuje sytuację państwa polskiego w cza- sach panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego – przedstawia najwybit- niejszych twórców doby stanisławowskiej oraz ich dokonania |
– wskazuje przykłady zabytków doby oświecenia w kraju i w regionie – wyjaśnia, dlaczego oświecenie było nazywane „wiekiem rozumu” – wyjaśnia znaczenie powołania Komisji Edukacji Narodowej dla państwa polskiego |
– wyjaśnia kontrowersje w ocenie panowania króla Stanisława Augusta Ponia- towskiego – proponuje własne reformy w państwie oraz edukacji i wyjaśnia ich celowość |
|
3. Tadeusz Kościuszko na czele powstania |
– sytuacja Rzeczypospolitej w XVIII w. – Konstytucja 3 maja – rozbiory Rzeczypospolitej przez Rosję, Prusy i Austrię – dowództwo Tadeusza Kościuszki w powstaniu w 1794 r. – bitwa pod Racławicami i rola kosynierów – klęska powstania i III rozbiór Rzeczypospolitej – znaczenie terminów: rozbiorypowstanie, konstytucja, kosynierzy, |
– przy pomocy nauczycie- la poprawnie posługuje się terminami: rozbiory, powstanie – wymienia państwa, które dokonały rozbiorów – przedstawia cel powstania kościuszkowskiego |
– poprawnie posługuje się terminami: konstytucja, kosynierzy – zna wydarzenia związane z datami: 3 maja 1791 r., 1794, 1795 – charakteryzuje postać i dokonania Tadeusza Kościuszki |
– charakteryzuje postać i dokonania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego – przedstawia znaczenie uchwalenia Konstytucji 3 Maja – opisuje przebieg powstania kościuszkowskiego |
– wyjaśnia, dlaczego rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja została ogłoszona świętem narodowym – charakteryzuje program polityczno- społeczny Tadeusza Kościuszki – wyjaśnia przyczyny klęski powstania kościuszkowskiego |
– wyjaśnia przyczyny kryzysu Rzeczypospolitej szlacheckiej – podaje przykłady i ocenia różne postawy Polaków w okresie rozbiorów (w tym |
|
4. Józef Wybicki i hymn Polski |
– losy Polaków po upadku Rzeczypospolitej – Legiony Polskie we Włoszech i panujące w nich zasady – generał Jan Henryk Dąbrowski i jego rola w utworzeniu Legionów Polskich – Józef Wybicki – autor Mazurka Dąbrowskiego – znaczenie słów Mazurka Dąbrowskiego – Mazurek Dąbrowskiego hymnem Polski – znaczenie terminów: emigracja, legiony, hymn państwowy |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: hymn państwowy – zna nazwisko autora hymnu państwowego – potrafi objaśnić pierwszą zwrotkę i refren hymnu |
– poprawnie posługuje się terminami: emigracja, legiony – zna wydarzenia związane z datą: 1797 – charakteryzuje postaci oraz dokonania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego i Józefa Wybickiego |
– przedstawia sytuację narodu polskiego po III rozbiorze – opisuje Legiony Polskie we Włoszech oraz panujące w nich zasady – wie, kiedy Mazurek Dą- browskiego został polskim hymnem narodowym |
– przedstawia dalsze losy Legionów Polskich we Włoszech – wyjaśnia, dlaczego Polacy zaczęli tworzyć legiony polskie u boku Napoleona |
– charakteryzuje postać Napoleona Bonaparte – ocenia, czy Napoleon spełnił pokładane w nim przez Polaków nadzieje |
|
5. Romuald Traugutt i powstanie styczniowe |
– Romuald Traugutt – życie przed wybuchem powstania styczniowego – branka i wybuch powstania styczniowego – wojna partyzancka – funkcjonowanie państwa powstańczego – Romuald Traugutt dyktatorem powstania – represje po upadku powstania styczniowego – znaczenie terminów: zabór rosyjskidziałalność konspiracyjnawojna partyzanckadyktator, zesłanie, , branka , , |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: zabory, zabór rosyjski, wojna partyzancka – wyjaśnia, dlaczego Polacy zorganizowali powstanie – charakteryzuje taktykę walki partyzanckiej |
– poprawnie posługuje się terminami: działalność kon- spiracyjna, branka, dyktator, zesłanie – zna wydarzenia związane z datami: 1863–1864 – pokazuje na mapie zasięg zaboru rosyjskiego – charakteryzuje postać i dokonania Romualda Traugutta |
– charakteryzuje sytuację narodu polskiego w zaborze rosyjskim – wyjaśnia, dlaczego Polacy prowadzili działalność konspiracyjną – opisuje charakter i przebieg powstania styczniowego – przedstawia skutki po- wstania |
– opisuje funkcjonowanie państwa powstańczego – wyjaśnia, dlaczego powstanie styczniowe upadło – ocenia postawę Polaków pod zaborem rosyjskim |
– porównuje powstanie styczniowe z innymi powstaniami – przedstawia różne metody walki o polskość |
|
6. Maria Skłodowska- Curie – polska noblistka |
– edukacja Marii Skłodowskiej-Curie na ziemiach polskich – tajne nauczanie i Latający Uniwersytet – kariera naukowa Marii Skłodowskiej-Curie – Nagrody Nobla przyznane Marii Skłodowskiej-Curie – polscy nobliści – znaczenie terminów: tajne nauczanie, Nagroda Nobla, laureat |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: tajne nauczanie, laureat, Nagroda Nobla – wyjaśnia, dlaczego Polacy nie mogli odbywać edukacji w języku polskim |
– poprawnie posługuje się terminami: Uniwersytet Latający – charakteryzuje, na czym polegało tajne nauczanie – charakteryzuje postać Marii Skłodowskiej- Curie – wymienia, za jakie dokonania Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nagrodę Nobla |
– porównuje szkolnictwo XIX-wieczne i współczesne – wyjaśnia, jak funkcjonował Uniwersytet Latający – wyjaśnia, dlaczego M. Skłodowska-Curie musiała wyjechać do Francji – przedstawia dokonania M. Skłodowskiej-Curie i wyjaśnia, za co została uhonorowana Nagrodą Nobla |
– wymienia innych polskich laureatów Nagrody Nobla – opisuje swoją ulubioną dziedzinę naukową i jej wybitnego przedstawiciela – wyjaśnia rolę nauki w rozwoju cywilizacyjnym |
– opisuje działalność Marii Skłodowskiej- Curie podczas I wojny światowej |
|
Rozdział IV: Ku współczesnej Polsce |
||||||
|
1. Józef Piłsudski i niepodległa Polska |
– działalność Józefa Piłsudskiego przed I wojną światową – udział Legionów Polskich i Józefa Piłsudskiego w działaniach zbrojnych podczas I wojny światowej – odzyskanie niepodległości przez Polskę – walki o ustalenie granic II Rzeczy- pospolitej i Bitwa Warszawska – Józef Piłsudski Naczelnikiem Państwa – Narodowe Święto Niepodległości – znaczenie terminów: RzeczpospolitaNaczelnik Państwa, II |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: II Rzeczpospolita – wskazuje na mapie obszar II RP – wie, kiedy i z jakiej okazji obchodzimy święto państwowe w dniu 11 listopada |
– poprawnie posługuje się terminami: I wojna światowa, Naczelnik Państwa – zna wydarzenia związane z datami: 1914–1918; 11 listopada 1918 r., 15 sierpnia 1920 r. – charakteryzuje postać Józefa Piłsudskiego |
– charakteryzuje działalność Józefa Piłsudskiego przed I wojną światową – wyjaśnia sytuację państw zaborczych po wybuchu I wojny światowej – przedstawia udział Legio- nów Polskich w działaniach zbrojnych podczas I wojny światowej – wyjaśnia, dlaczego dzień 11 listopada został ogłoszo- ny świętem państwowym – wyjaśnia rolę Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległości i budowie państwa polskiego |
– opisuje trudności polityczne w odbudowie państwa polskiego – ocenia znaczenie Bitwy Warszawskiej – wyjaśnia, dlaczego w rocznicę Bitwy Warszawskiej Wojsko Polskie obchodzi swoje święto – omawia wydarzenia, które miały wpływ na kształtowanie się granic II Rzeczypospolitej |
– wyjaśnia sytuację geopolityczną w Europie powstałą w wyniku I wojny światowej |
|
*Bitwa Warszawska |
– Rosja Sowiecka i komunizm – wojna polsko- bolszewicka – Bitwa Warszawska i jej legenda – 15 sierpnia – Święto Wojska Polskiego |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: II RP, ułani – przedstawia głównodo- wodzącego wojsk polskich w bitwie pod Warszawą – odpowiada, jaki był wynik Bitwy Warszawskiej |
– poprawnie posługuje się terminami: komunizm, bolszewicy, cud nad Wisłą – zna wydarzenie związane z datą: 15 sierpnia 1920 r. – wyjaśnia, dlaczego 15 sierpnia obchodzone jest Święto Wojska Polskiego |
– wyjaśnia genezę wojny o wschodnią granicę II RP – omawia przebieg wojny polsko-bolszewickiej – ocenia postawę ludności polskiej wobec sowieckiego zagrożenia – charakteryzuje mit „cudu nad Wisłą” |
– wyjaśnia, jakie czynniki złożyły się na sukces wojsk polskich w wojnie z Rosją Sowiecką |
– wyjaśnij, kiedy i w jaki sposób bolszewicy przejęli władzę w Rosji – podaje przykłady współcześnie istniejących krajów ko- munistycznych oraz opisuje życie ich mieszkańców |
|
2. Eugeniusz Kwiatkowski i budowa Gdyni |
– problemy odrodzonej Polski – zaślubiny Polski z morzem – zasługi Eugeniusza Kwiatkowskiego na polu gospodarczym – budowa portu w Gdyni, Centralny Okręg Przemysłowy – Gdynia polskim „oknem na świat” – znaczenie terminów: eksport, okręg przemysłowy |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: port, przemysł, minister, bezrobocie – wskazuje na mapie Polski Gdynię – wyjaśnia, dlaczego Gdynia stała się polskim „oknem na świat” |
– poprawnie posługuje się terminami: eksport, import, okręg przemysłowy – charakteryzuje postać Eugeniusza Kwiatkowskiego – wskazuje na mapie obszar Centralnego Okręgu Przemysłowego |
– opisuje trudności gospodarcze i ustrojowe w odbudowie państwa polskiego – przedstawia dokonania Eugeniusza Kwiatkowskiego |
– wyjaśnia, w jaki sposób rozwój gospodarczy wpływa na sytuację obywateli |
– wyjaśnia rolę potencjału gospodarczego państwa we współczesnym świecie – wymienia najważniejsze ośrodki przemysłowe współczesnej Polski |
|
3. Zośka, Alek i Rudy – bohaterscy harcerze |
– sytuacja społeczeństwa polskiego pod niemiecką okupacją – Szare Szeregi (Zośka, Alek, Rudy) – akcja pod Arsenałem – batalion „Zośka” w powstaniu warszawskim – powstanie warszawskie jako wyraz patriotyzmu młodego pokolenia – znaczenie terminów: okupacja, łapanki, Armia Krajowa, Szare Szeregi |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: okupacja – wie, kiedy i gdzie wybuchła II wojna światowa – opisuje sytuację narodu polskiego pod niemiecką okupacją |
– poprawnie posługuje się terminami: łapanki, Armia Krajowa, Szare Szeregi – zna wydarzenia związane z datami: 1 września 1939 r., 1 sierpnia 1944 r. – charakteryzuje postaci Zośki, Alka i Rudego |
– opisuje najważniejsze akcje Szarych Szeregów, w tym akcję pod Arsenałem – ocenia postawę młodzieży polskiej pod okupacją |
– charakteryzuje działalność Polskiego Państwa Podziemnego – przedstawia politykę okupantów wobec Polaków (mord katyński) |
– podaje przykłady udziału żołnierzy polskich na frontach II wojny światowej – przedstawia przebieg powstania warszawskiego |
|
4. Pilecki i Inka – „żołnierze niezłomni” |
– polityka Niemiec wobec ludności żydowskiej – obozy koncentracyjne – raporty Witolda Pileckiego – represje komunistów i śmierć Witolda Pileckiego – polityka komunistów wobec polskiego podziemia – postawa Danuty Siedzikówny, ps. Inka – znaczenie terminów: obozy koncentracyjne, „żołnierze niezłomni” |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: obozy koncentracyjne – opisuje politykę Niemiec wobec ludności żydowskiej – wyjaśnia, kto objął rządy w państwie polskim po zakończeniu II wojny światowej |
– poprawnie posługuje się terminem: „żołnierze niezłomni” – zna zbrodnie niemieckie popełnione na Żydach – charakteryzuje postaci Witolda Pileckiego, Danuty Siedzikówny – wyjaśnia, dlaczego dla wielu Polaków wojna się nie zakończyła – wyjaśnia pojęcie: „żołnierze niezłomni” |
– charakteryzuje postać i działalność Witolda Pileckiego – opisuje represje komuni- stów wobec zwolenników prawowitych władz polskich – ocenia postawę Danuty Siedzikówny, ps. Inka |
– wyjaśnia, dlaczego państwo polskie znalazło się po II wojnie światowej w sowieckiej strefie wpływów – charakteryzuje działalność partyzantki antykomunistycznej – wyjaśnia dramatyzm wyboru postaw przez obywateli wobec państwa polskiego po II wojnie światowej |
– wyjaśnia pojęcie: „suwerenność” – wyjaśnia pojęcie: „żelazna kurtyna” oraz jego genezę – charakteryzuje postać i działalność Ireny Sendlerowej – wymienia największe niemieckie obozy koncentracyjne |
|
5. Jan Paweł II – papież pielgrzym |
– opozycyjna rola Kościoła w czasach komunizmu – wybór Karola Wojtyły na papieża – pielgrzymki papieża do ojczyzny (Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi!) – wsparcie Kościoła dla Polaków protestujących przeciw rządom komunistów – Jan Paweł II jako papież pielgrzym – znaczenie terminów: papież, konklawe, kardynał, pontyfikat |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: papież – wie, kim był Karol Wojtyła – podaje miasto, w którym urodził się Karol Wojtyła |
– poprawnie posługuje się terminami: konklawe, kardynał, pontyfikat – charakteryzuje rolę papieża jako przywódcy Kościoła katolickiego oraz jako autorytetu moralnego dla wiernych – wyjaśnia, dlaczego Jan Paweł II był darzony wielkim szacunkiem |
– opisuje sytuację społeczeństwa polskiego w czasach PRL – charakteryzuje rolę Kościoła katolickiego w czasach komunizmu |
– wyjaśnia znaczenie pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do kraju dla społeczeństwa polskiego |
– wyjaśnia znaczenie słów Jana Pawła II: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi! |
|
6. „Solidarność” i jej bohaterowie |
– kryzys PRL w latach 70. XX w. – działalność opozycyjna – strajki robotnicze i powstanie NSZZ „Solidarność” – bohaterowie „Solidarności” – Lech Wałęsa, Anna Walentynowicz, Andrzej Gwiazda, Jerzy Popiełuszko – wprowadzenie stanu wojennego i represje przeciwko opozycji – przełom 1989 r. i upadek komunizmu |
– przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: demokracja, strajk – wie, jak się nazywał pierwszy przywódca związku zawodowego „Solidarność” i późniejszy prezydent |
– poprawnie posługuje się terminami: związek zawodowy, „Solidarność”, stan wojenny, Okrągły Stół – zna wydarzenia związane z datami: sierpień 1980, l989 – wyjaśnia, dlaczego w 1980 r. doszło do masowych strajków robotniczych – zna głównych bohaterów „Solidarności” – Lecha Wałęsę, Annę Walentynowicz, Andrzeja Gwiazdę, |
– opisuje okoliczności zawiązania związku zawodowego „Solidarność” – przedstawia główne postulaty „Solidarności” – wymienia ograniczenia, z jakimi wiązało się wprowa- dzenie stanu wojennego – wyjaśnia symbolikę Okrą- głego Stołu |
– wskazuje różnice polityczne między czasami komunizmu a wolną Polską – podaje przykłady protestów Polaków przeciwko władzom komunistycznym – wyjaśnia, jaką rolę odegrał stan wojenny |
– opowiada o rywalizacji między Związkiem Sowieckim a Zachodem – wyjaśnia znaczenie i skutki rozmów Okrągłego Stołu |
|
– znaczenie terminów: strajk, związek zawodowy, „Solidarność”, stan wojenny, Okrągły Stół |
Jerzego Popiełuszkę |
|||||
Wymagania edukacyje na poszczególne oceny z historii dla klasy piątej
|
Temat lekcji |
Zagadnienia |
Wymagania na poszczególne oceny |
||||
|
dopuszczająca |
dostateczna |
dobra |
bardzo dobra |
celująca |
||
|
Rozdział 1. Pierwsze cywilizacje |
||||||
|
1. Życie pierwszych ludzi |
koczowniczym a osiadłym trybem życia
pierwotnego
brązu, epoka żelaza
i udomowienie zwierząt
sposoby wytapiania żelaza
hodowla, koczowniczy tryb życia, osiadły tryb życia, rewolucja neolityczna, epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: koczowniczy i osiadły tryb życia, pięściak – opisuje różnice między człowiekiem pierwotnym a współczesnym – potrafi wyjaśnić, jakie korzyści daje człowiekowi umiejętność uprawy ziemi i hodowli zwierząt – wyjaśnia, dlaczego narzędzia metalowe są lepsze od kamiennych |
– poprawnie posługuje się terminami: pięściak, hodowla, koczowniczy tryb życia, osiadły tryb życia, rewolucja neolityczna, epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza – przedstawia, skąd wywodzą się praludzie – opisuje życie ludzi pierwotnych – charakteryzuje epoki kamienia, brązu i żelaza – wyjaśnia znaczenie nabycia umiejętności wskrzeszania ognia przez człowieka |
– porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym – wyjaśnia, na czym polegała rewolucja neolityczna – przedstawia dawne i współczesne sposoby wytapiania żelaza |
– wskazuje umiejętności, których nabycie umożliwiło ludziom przejście na osiadły tryb życia – wyjaśnia skutki rewolucji neolitycznej – wskazuje szlaki, którymi ludność zasiedliła różne kontynenty |
– wyjaśnia pojęcie ewolucji – charakteryzuje kierunki ewolucji człowieka – porównuje poziom cywilizacyjny ludzi w różnych epokach |
|
2. Miasta- państwa Mezopotamii |
kolebka cywilizacji
rzek dla rozwoju najstarszych cywilizacji
cywilizacyjne mieszkańców Mezopotamii |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: cywilizacja, kanał nawadniający, kodeks – wyjaśnia, jaką funkcję mogą pełnić rzeki w życiu człowieka – wskazuje na mapie: |
– poprawnie posługuje się terminami: cywilizacja, Mezopotamia, Bliski Wschód, Babilonia, Sumerowie, kanał nawadniający, kodeks, pismo klinowe, zikkurat, podatki – samodzielnie wskazuje na |
– opisuje rolę wielkich rzek w rozwoju rolnictwa, handlu i komunikacji – charakteryzuje i podaje przykłady państw-miast z terenu Mezopotamii – wyjaśnia znaczenie |
– objaśnia różnicę między prawem zwyczajowym a skodyfikowanym – tłumaczy, w jaki sposób powstawały pierwsze państwa |
– przedstawia kraje leżące obecnie na obszarze dawnej Mezopotamii – wymienia współczesne przedmioty, których powstanie było możliwe dzięki |
państw
społecznych
Hammurabiego
Mezopotamia, Bliski Wschód, Babilonia, Sumerowie, kanał nawadniający, kodeks, pismo klinowe, zikkurat, podatki |
obszar Mezopotamii – wyjaśnia zasadę oko za oko, ząb za ząb |
mapie: obszar Mezopotamii, Tygrys, Eufrat, Ur, Babilon – wymienia najważniejsze osiągnięcia cywilizacyjne ludów starożytnej Mezopotamii |
kodyfikacji prawa w życiu społecznym |
osiągnięciom ludów Mezopotamii |
||
|
3. W Egipcie faraonów |
starożytnej cywilizacji
egipskiej
jako przykład religii politeistycznej
politeizm, piramidy, hieroglify, mumifikacja, sarkofag |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: piramida, faraon – wskazuje na mapie: Egipt oraz Nil – opisuje wygląd piramid – porównuje wygląd hieroglifów i pisma współczesnego |
– poprawnie posługuje się terminami: faraon, politeizm, piramidy, hieroglify, mumifikacja, sarkofag – wymienia najważniejsze osiągnięcia cywilizacji egipskiej – opisuje zakres władzy faraona |
– wyjaśnia rolę Nilu w rozwoju cywilizacji egipskiej – przedstawia strukturę społeczną Egiptu – podaje przykłady bogów i charakteryzuje wierzenia Egipcjan |
– wyjaśnia powiązania między wierzeniami Egipcjan a ich osiągnięciami w dziedzinie budownictwa i medycyny – opisuje, w jaki sposób wznoszono piramidy |
– opisuje etapy pochówku faraonów – charakteryzuje najbardziej znane przykłady sztuki egipskiej (Sfinks, Dolina Królów, grobowiec Tutenchamona, popiersie Neferetiti), piramidy w Gizie, świątynia Abu Simbel |
|
4. W starożytnym Izraelu |
religii monoteistycznej
Izraelitów
Abraham, Mojżesz, Dawid, Salomon
Tora, Jahwe, Dekalog, Mesjasz, synagoga, Mesjasz, Ziemia |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: Tora, Żydzi, Dekalog – wyjaśnia, o czym opowiada Biblia – wymienia najważniejsze postaci biblijne związane z dziejami Żydów |
– poprawnie posługuje się terminami: judaizm, Tora, Jahwe, Dekalog, Mesjasz, synagoga, Mesjasz, Ziemia Obiecana, Arka Przymierza, monoteizm, plemię, Palestyna, prorok, Świątynia Jerozolimska – wskazuje na mapie: Palestynę, Jerozolimę – wyjaśnia różnicę pomiędzy politeizmem |
– opisuje główne etapy historii Izraelitów – charakteryzuje judaizm – porównuje wierzenia Egiptu oraz Izraela |
– charakteryzuje dokonania najważniejszych przywódców religijnych i politycznych Izraela (Abraham, Mojżesz, Dawid, Salomon) – wskazuje na podobieństwa i różnice pomiędzy judaizmem a chrześcijaństwem |
– wyjaśnia terminy: synagoga, rabin – podaje przykład synagogi we współczesnej Polsce |
|
Obiecana, Arka Przymierza, monoteizm, plemię, Palestyna, prorok, Świątynia Jerozolimska |
a monoteizmem |
|||||
|
5. Cywilizacje Indii i Chin |
cywilizacyjne Dalekiego Wschodu
w Indiach
Indusu
Wschód, Ariowie, kasta, hinduizm, Wielki Mur Chiński, Jedwabny Szlak |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: Daleki Wschód, Wielki Mur Chiński – wskazuje na mapie: Indie, Chiny – przy pomocy nauczyciele wyjaśnia, dlaczego jedwab i porcelana były towarami poszukiwanymi na Zachodzie |
– poprawnie posługuje się terminami: Daleki Wschód, Ariowie, kasta, hinduizm, Wielki Mur Chiński, Jedwabny Szlak – wymienia osiągnięcia cywilizacji doliny Indusu – wymienia osiągnięcia cywilizacji chińskiej – wyjaśnia, kiedy narodziło się cesarstwo chińskie |
– opisuje system kastowy w Indiach – charakteryzuje wierzenia hinduistyczne |
– charakteryzuje rolę Jedwabnego Szlaku w kontaktach między Wschodem a Zachodem – przedstawia terakotową armię jako zabytek kultury chińskiej – wymienia i wskazuje na mapie: rzeki: Indus, Huang He, Jangcy |
– charakteryzuje buddyzm – opowiada o filozofii Konfucjusza |
|
6. Od hieroglifów do alfabetu |
znaczenie dla rozwoju cywilizacji
i historia
tabliczki gliniane, pismo obrazkowe, pismo klinowe, Fenicjanie, pismo alfabetyczne, alfabet łaciński |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: pismo obrazkowe, hieroglify, alfabet, pismo alfabetyczne – wyjaśnia, do czego służy pismo – charakteryzuje polskie pismo jako przykład pisma alfabetycznego |
– poprawnie posługuje się terminami: papirus, tabliczki gliniane, pismo obrazkowe, pismo klinowe, Fenicjanie, pismo alfabetyczne, alfabet łaciński – wyjaśnia, w jaki sposób umiejętność pisania wpłynęła na dalsze osiągnięcia człowieka – porównuje pismo obrazkowe i alfabetyczne – wyjaśnia związek między wynalezieniem pisma a historią i prehistorią – omawia przyczyny wynalezienia pisma |
– wskazuje różne przykłady sposobów porozumiewania się między ludźmi i przekazywania doświadczeń – przyporządkowuje różne rodzaje pisma do cywilizacji, które je stworzyły – wymienia przykłady materiałów pisarskich stosowanych w przeszłości |
– wyjaśnia, w jaki sposób pismo obrazkowe przekształciło się w klinowe – przedstawia genezę współczesnego pisma polskiego – wyjaśnia, jakie były trudności z odczytywaniem pisma obrazkowego |
– podaje przykłady narodów, które posługują się pismem sięgającym tradycją do pisma greckiego oraz do łaciny – opowiada o przykładach alternatywnych języków umownych (alfabet Morse’a, język migowy) |
|
* Tajemnice sprzed wieków – Jak odczytano pismo Egipcjan? |
do Egiptu
słowa?
Champollion
z Rosetty |
– przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego po wielu stuleciach ludzie nie potrafili odczytać hieroglifów |
– wyjaśnia, na czym polegały trudności w odczytaniu hieroglifów |
– charakteryzuje i przedstawia znaczenie Kamienia z Rosetty – wyjaśnia, jak udało się odczytać hieroglify |
– przedstawia postać oraz dokonania Jeana F. Champolliona |
– wyjaśnia, jaki był wpływ wyprawy Napoleona do Egiptu oraz odczytania hieroglifów na pojawienie się egiptologii |
|
|
Rozdział 2. Starożytna Grecja |
|||||||
|
1. Demokratyczne Ateny |
Grecji
charakterystyczne demokracji ateńskiej
najwybitniejszy przywódca demokratycznych Aten
Hellenowie, polis, demokracja, zgromadzenie ludowe, akropol, agora
Perykles |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: demokracja, zgromadzenie ludowe – przy pomocy nauczyciela opisuje wygląd greckiego polis i życie w nim na przykładzie Aten |
– poprawnie posługuje się terminami: Hellada, Hellenowie, polis, demokracja, zgromadzenie ludowe, akropol, agora – wskazuje na mapie: Grecję, Ateny – wyjaśnia znaczenie terminu demokracja i charakteryzuje demokrację ateńską |
– wyjaśnia wpływ warunków naturalnych Grecji na zajęcia ludności oraz sytuację polityczną (podział na polis) – wyjaśnia, kim był Perykles – opisuje, kto posiadał prawa polityczne w Atenach |
– wskazuje podobieństwa i różnice między demokracją ateńską a współczesną demokracją parlamentarną |
– wyjaśnia, w jaki sposób kultura grecka rozprzestrzeniła się w basenie Morza Śródziemnego |
|
|
*2. Sparta i wojny z Persami |
starożytnej Sparty
wychowania spartańskiego
imperium perskiego
danina, sojusz, hoplita, falanga |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: danina, sojusz – przy pomocy nauczyciela przedstawia cele i charakter wychowania spartańskiego |
– poprawnie posługuje się terminami: danina, sojusz, hoplita, falanga – przedstawia cele i charakter wychowania spartańskiego – wyjaśnia, dlaczego Spartan uważano za najlepszych wojowników greckich – wskazuje na mapie: |
– charakteryzuje ustrój i społeczeństwo starożytnej Sparty – posługuje się wyrażeniami: spartańskie warunki, mówić lakonicznie – wyjaśnia przyczyny i opisuje przebieg wojen grecko-perskich – wskazuje na mapie: Maraton, Termopile, |
– opisuje, w jaki sposób walczyli starożytni Grecy – wyjaśnia genezę biegów maratońskich – tłumaczy znaczenie zwrotu: wrócić z tarczą lub na tarczy |
– porównuje ustroje Aten i Sparty – opisuje przebieg bitwy pod Termopilami i ocenia postać króla Leonidasa |
|
Maratonem, bitwa pod Termopilami, bitwa pod Salaminą
Dariusz, Kserkses, Leonidas |
Spartę, Persję – wyjaśnia, kim byli Dariusz, Kserkses i Leonidas |
Salaminę – zaznacza na osi czasu daty: 490 r. p.n.e., 480 r. p.n.e. |
||||
|
3. Bogowie i mity |
Greków
bogowie: Zeus, Hera, Posejdon, Afrodyta, Atena, Hades, Hefajstos, Ares, Apollo, Hermes
Iliada i Odyseja
heros, Partenon, Herakles, Achilles, Odyseusz, wojna trojańska, koń trojański
Homer |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: mity, heros – przy pomocy nauczyciela charakteryzuje najważniejszych bogów greckich |
– poprawnie posługuje się terminami: Olimp, mity, heros, Partenon, Herakles, Achilles, Odyseusz, koń trojański – przedstawia wierzenia starożytnych Greków – wskazuje na mapie: górę Olimp, Troję – wyjaśnia, kim był Homer |
– charakteryzuje najważniejszych bogów greckich: opisuje ich atrybuty i dziedziny życia, którym patronowali – omawia różne mity greckie – przedstawia treść Iliady i Odysei – wyjaśnia współczesne rozumienie wyrażenia: koń trojański |
– opisuje wybrane miejsca kultu starożytnych Greków – omawia znaczenie wyroczni w życiu starożytnych Greków |
– wyjaśnia nawiązujące do mitologii związki frazeologiczne (frazeologizmy mitologiczne): objęcia Morfeusza, stajnia Augiasza, syzyfowa praca, męki Tantala, nić Ariadny – opisuje archeologiczne poszukiwania mitycznej Troi |
|
4. Kultura starożytnej Grecji |
w kulturze greckich polis
dokonania sztuki greckiej
greckiego
w starożytnej Grecji i najwybitniejsi filozofowie
i medycyna |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: amfiteatr, igrzyska, olimpiada, stadion – opisuje rolę sportu w codziennym życiu – przy pomocy nauczyciela opisuje, jak narodził się teatr grecki i jakie było jego znaczenie dla Hellenów |
– poprawnie posługuje się terminami: Wielkie Dionizje, amfiteatr, tragedia, komedia, filozofia, igrzyska, olimpiada, Olimpia, stadion, pięciobój olimpijski – wskazuje różne dziedziny kultury i sztuki rozwijane w starożytnej Grecji – opisuje charakter antycznych igrzysk |
– opisuje charakter i cele antycznego teatru – przedstawia dokonania nauki greckiej – objaśnia, czym jest filozofia, i przedstawia jej najwybitniejszych przedstawicieli – wyjaśnia, kim byli: Fidiasz, Myron, Sofokles, Pitagoras, Tales z Miletu, Sokrates, Platon, Arystoteles – zaznacza na osi czasu |
– przedstawia współczesną tradycję igrzysk olimpijskich – porównuje igrzyska antyczne ze współczesnymi |
– charakteryzuje rolę kultury w życiu społecznym – przybliża postać i dokonania Archimedesa – podaje przykłady wpływu dokonań starożytnych Greków na współczesną kulturę i naukę |
starożytnych Greków
Dionizje, amfiteatr, tragedia, komedia, filozofia, igrzyska, olimpiada, Olimpia, stadion, pięciobój olimpijski
Fidiasz, Myron, Ajschylos, Sofokles, Eurypides, Arystofanes, Sokrates, Platon, Arystoteles, Hipokrates, Pitagoras, Tales z Miletu |
sportowych |
datę: 776 r. p.n.e. |
||||
|
*5. Imperium Aleksandra Wielkiego |
Wielkiego
nad rzeczką Granik, pod Issos i pod Gaugamelą)
do Indii
podbojów Aleksandra Wielkiego
falanga macedońska, węzeł gordyjski, hellenizacja, kultura hellenistyczna
Filip II, Aleksander Macedoński (Wielki) |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: imperium – uzasadnia, dlaczego Aleksandra nazwano „Wielkim” – określa, na jakim obszarze toczyły się opisywane wydarzenia |
– poprawnie posługuje się terminami: imperium, węzeł gordyjski, hellenizacja – wskazuje na mapie: Macedonię, Persję, Indie i Aleksandrię w Egipcie – opisuje przebieg kampanii perskiej Aleksandra Macedońskiego – opisuje dokonania Filipa II i Aleksandra Macedońskiego (Wielkiego) |
– wyjaśnia charakter kultury hellenistycznej – przedstawia skutki podbojów Aleksandra – zaznacza na osi czasu daty: 333 r. p.n.e., 331 r. p.n.e. – posługuje się terminami: falanga macedońska, kultura hellenistyczna |
– omawia znaczenie Biblioteki Aleksandryjskiej – charakteryzuje sposób walki wojsk Aleksandra Macedońskiego |
– przedstawia siedem cudów świata – wymienia państwa, które leżą dziś na terenach podbitych przez Aleksandra Wielkiego |
|
* Tajemnice sprzed wieków – Jak wyglądała latarnia morska na Faros? |
morskiej na Faros |
– wyjaśnia, dlaczego w przeszłości ludzie mieli problem ze wznoszeniem wysokich budowli |
– przedstawia, w jaki sposób działała latarnia w starożytności |
– opisuje losy latarni na Faros |
– charakteryzuje siedem cudów świata |
– omawia inny wybrany obiekt z listy siedmiu cudów świata starożytnego |
|
Rozdział III. Starożytny Rzym |
||||||
|
1. Ustrój starożytnego Rzymu |
państwa rzymskiego
republiki rzymskiej
starożytnego Rzymu
Juliusza Cezara
rzymskiego
monarchia, republika, senat, patrycjusze, plebejusze, konsulowie, pretorzy, kwestorzy, trybun ludowy, dyktator, cesarz
i historyczne: Romulus i Remus, Gajusz Juliusz Cezar, Oktawian August |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: dyktator, cesarz – wskazuje na mapie: Rzym – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego symbolem Rzymu została wilczyca |
– poprawnie posługuje się terminami: Italia, monarchia, republika, senat, patrycjusze, plebejusze, konsulowie, pretorzy, kwestorzy, trybun ludowy, dyktator, cesarz – przedstawia legendarne początki Rzymu – wskazuje na mapie: Półwysep Apeniński – omawia dokonania Gajusza Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta |
– charakteryzuje ustrój republiki rzymskiej i jej główne organy władzy – przedstawia kompetencje najważniejszych urzędów republikańskich – opisuje konflikt społeczny między patrycjuszami a plebejuszami – zaznacza na osi czasu daty: 753 r. p.n.e., 44 r. p.n.e. |
– omawia przyczyny oraz okoliczności upadku republiki rzymskiej – porównuje ustroje demokracji ateńskiej i republiki rzymskiej |
– wyjaśnia różnice w rozumieniu terminu republika przez Rzymian i współcześnie – przedstawia funkcje pełnione przez senat w ustroju współczesnej Polski |
|
2. Imperium Rzymskie |
i jego prowincje
rzymskiej
zachodniorzymskiego
|
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: prowincja, legiony, plemiona barbarzyńskie, wielka wędrówka ludów – przedstawia wygląd i uzbrojenie rzymskiego legionisty |
– poprawnie posługuje się terminami: prowincja, legiony, romanizacja, plemiona barbarzyńskie, Germanie, Hunowie, wielka wędrówka ludów – wymienia główne prowincje Imperium |
– opisuje przyczyny podziału cesarstwa na wschodnie i zachodnie – opisuje okoliczności upadku cesarstwa zachodniego – zaznacza na osi czasu daty: 395 r. n.e., 476 r. n.e. – zna postać cesarza |
– wymienia korzyści oraz zagrożenia funkcjonowania państwa o rozległym terytorium – wyjaśnia wpływ kultury rzymskiej na podbite ludy |
– przedstawia postać Hannibala i wojny punickie – pokazuje przykłady romanizacji we współczesnej Europie – przybliża postaci wodzów barbarzyńskich Attyli oraz Odoakera |
|
prowincja, limes, legiony, legioniści, Imperium Rzymskie, pax Romana, romanizacja, barbarzyńcy, Germanie, Konstantynopol, Hunowie, wielka wędrówka ludów |
Rzymskiego – wskazuje na mapie: Kartaginę, granice Imperium Rzymskiego w II w. n.e., Konstantynopol – omawia etapy powstawania Imperium Rzymskiego |
Konstantyna Wielkiego |
||||
|
3. Życie w Wiecznym Mieście |
imperium i Wieczne Miasto
i rozrywki w Rzymie
rzymskiego
Rzymian i najważniejsze bóstwa
Forum Romanum, termy, amfiteatr, gladiatorzy, patrycjusze, plebs, niewolnicy, westalki |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: amfiteatr, gladiatorzy, niewolnicy – przy pomocy nauczyciela przedstawia warunki życia oraz rozrywki dawnych mieszkańców Rzymu – omawia wierzenia Rzymian i wpływ, jaki wywarła na nie religia Greków |
– poprawnie posługuje się terminami: bazylika, Forum Romanum, termy, amfiteatr, gladiatorzy, patrycjusze, plebs, niewolnicy, westalki – wymienia najważniejsze bóstwa czczone przez Rzymian i określa, jakimi dziedzinami życia się opiekowały – charakteryzuje różne grupy społeczeństwa rzymskiego |
– wyjaśnia, dlaczego Rzym był nazywany Wiecznym Miastem – opisuje, jakie funkcje pełniło Forum Romanum – wymienia greckie odpowiedniki najważniejszych rzymskich bóstw |
– wyjaśnia, dlaczego cesarze rzymscy starali się kierować zawołaniem ludu: chleba i igrzysk! |
– przedstawia pozostałości Pompejów i Herkulanum jako źródła wiedzy o życiu codziennym w starożytności |
|
4. Dokonania starożytnych Rzymian |
budowniczowie
starożytnego Rzymu jako kontynuacja dokonań antycznych Greków
znaczenie dla funkcjonowania państwa
w starożytnym Rzymie
|
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: łuk triumfalny, Circus Maximus, Koloseum, kodeks |
– poprawnie posługuje się terminami: kopuła, akwedukt, łuk triumfalny, Circus Maximus, Koloseum, Panteon, kodeks, Prawo XII tablic, Kodeks Justyniana – wyjaśnia powiedzenie: Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu |
– uzasadnia i ocenia twierdzenie, że Rzymianie potrafili czerpać z dorobku kulturowego podbitych ludów – omawia najwybitniejsze dzieła sztuki i architektury rzymskiej – wyjaśnia rolę praw i przepisów w funkcjonowaniu państwa na przykładzie Rzymu – omawia dokonania Wergiliusza i Horacego |
– wyjaśnia, dlaczego dobra sieć drogowa jest ważna dla funkcjonowania każdego państwa |
– opisuje wpływ prawa rzymskiego na współczesne prawo europejskie – ocenia, które z dokonań Rzymian uważa za najwybitniejsze, i uzasadnia swoją odpowiedź |
|
akwedukt, łuk triumfalny, Circus Maximus, Koloseum, Panteon, kodeks, Prawo XII tablic, Kodeks Justyniana • postaci historyczne: Wergiliusz, Horacy |
||||||
|
5. Początki chrześcijaństwa |
twórca nowej religii monoteistycznej
prześladowania chrześcijan w starożytnym Rzymie
i Piotra w rozwoju chrześcijaństwa
i zakończenie prześladowań chrześcijan w cesarstwie
chrześcijaństwo, apostołowie, biskupi, papież, Biblia − Stary i Nowy Testament, Edykt mediolański
Jezus z Nazaretu, święty Piotr, święty Paweł z Tarsu, Konstantyn Wielki |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: apostołowie, Jezus z Nazaretu, biskupi, papież, Biblia − Stary i Nowy Testament |
– poprawnie posługuje się terminami: Mesjasz, chrześcijaństwo, apostołowie, biskupi, papież, Biblia − Stary i Nowy Testament, Edykt mediolański – charakteryzuje działalność apostołów po ukrzyżowaniu Jezusa – wskazuje na mapie: Palestynę, Jerozolimę, Mediolan – omawia nauki Jezusa z Nazaretu oraz dokonania świętego Piotra, świętego Pawła z Tarsu i Konstantyna Wielkiego |
– wyjaśnia, czym różni się chrześcijaństwo od judaizmu – wyjaśnia, dlaczego władze rzymskie odnosiły się wrogo do chrześcijaństwa – wyjaśnia znaczenie Edyktu mediolańskiego dla rozwoju chrześcijaństwa – zaznacza na osi czasu daty: 33 r. n.e., 313 r. n.e. |
– opisuje najstarsze symbole chrześcijańskie – wyjaśnia związki między judaizmem a chrześcijaństwem |
– przedstawia dzieje wybranego świętego (na przykład swojego patrona) |
|
* Tajemnice sprzed wieków – Bursztynowy szlak |
handlowych w starożytności
znaczenie dla |
– wskazuje na mapie: przebieg bursztynowego szlaku (Pruszcz Gdański, Kalisz, Brama Morawska) – wyjaśnia, czym jest |
– wyjaśnia, dlaczego bursztyn był ceniony przez Rzymian |
– wyjaśnia rolę szlaków handlowych |
– podaje argumenty za twierdzeniem i przeciw niemu, że miasto Kalisz istniało w starożytności |
– opisuje, jakie ludy żyły na ziemiach polskich w okresie funkcjonowania bursztynowego szlaku |
|
starożytnych Rzymian • kontakty handlowe Rzymian z wybrzeżem Bałtyku |
bursztyn i do czego się go stosuje |
|||||
|
Rozdział IV. Początki średniowiecza |
||||||
|
l. Bizancjum w czasach świetności |
pod panowaniem Justyniana I Wielkiego
Wielkiego
Nowy Rzym
w Bizancjum
Bizantyjczyków
Konstantynopola, jego przyczyny i skutki
Hagia Sofia, ikona, freski, mozaika
Justynian I Wielki |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: ikona, freski, mozaika |
– poprawnie posługuje się terminami: Bizancjum, Hagia Sofia, ikona, freski, mozaika – wskazuje na mapie: Konstantynopol, granice cesarstwa bizantyjskiego w czasach Justyniana I Wielkiego – tłumaczy, dlaczego Konstantynopol zaczęto określać Nowym Rzymem – wyjaśnia znaczenie wyrażenia bizantyjski przepych |
– wskazuje, jaką rolę w periodyzacji dziejów odegrał upadek cesarstwa zachodniorzymskiego oraz wschodniorzymskiego – charakteryzuje styl bizantyjski w sztuce – podaje przyczyny i skutki upadku cesarstwa bizantyjskiego – zaznacza na osi czasu datę upadku Konstantynopola – 1453 r. – zna postać Justyniana I Wielkiego – omawia dokonania Justyniana I Wielkiego |
– wyjaśnia, w jaki sposób położenie geograficzne wpłynęło na bogactwo Konstantynopola – uzasadnia twierdzenie, że Bizancjum połączyło w nauce tradycję zachodniorzymską i grecką – wyjaśnia, jakie znaczenie dla państwa ma kodyfikacja praw |
– wyjaśnia, jaki wpływ na chrześcijaństwo miał podział Rzymu na część zachodnią i wschodnią – opisuje, jakie zmiany w bazylice Hagia Sofia zostały dokonane przez muzułmanów |
|
2. Arabowie i początki islamu |
i narodziny islamu
i jej zasady
Arabów
Kamień, Mekka, Medyna, islam, Allach, Koran, meczet, minaret, |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: oaza, islam, Allach, Koran, meczet – przy pomocy nauczyciela wskazuje podstawowe różnice między chrześcijaństwem a islamem |
– poprawnie posługuje się terminami: oaza, Czarny Kamień, Mekka, Medyna, islam, Allach, Koran, meczet, minaret, mihrab, minbar, dżihad, kalifowie, cyfry arabskie, stal damasceńska, arabeski – omawia najważniejsze zasady wiary muzułmanów – wskazuje na mapie: |
– przedstawia postać i działalność Mahometa – omawia osiągnięcia Arabów w dziedzinie kultury i nauki w średniowieczu – charakteryzuje i ocenia stosunek Arabów do ludów podbitych w średniowieczu – zaznacza na osi czasu datę: 622 r. |
– wskazuje na podobieństwa i różnice pomiędzy chrześcijaństwem a islamem – podaje przykłady wpływu kultury, nauki i języka arabskiego na Europejczyków |
– wyjaśnia, jak zmieniało się nastawienie części muzułmanów do innych kultur w średniowieczu i współcześnie – ocenia potrzebę tolerancji religijnej – wskazuje na podobieństwa i różnice w sposobie postrzegania dziejów i odmierzania czasu między |
|
mihrab, minbar, dżihad, kalifowie, cyfry arabskie, stal damasceńska, arabeski • postaci historyczne: Mahomet |
Półwysep Arabski, Mekkę, Medynę oraz imperium arabskie w okresie świetności |
chrześcijaństwem a islamem |
||||
|
3. Nowe państwa w Europie |
Franków
Wielkiego
w państwie Karola Wielkiego
skutki – nowe państwa w Europie
dynastia, majordom, Karolingowie, układ w Verdun, cesarstwo, margrabia, marchia, możnowładca, Rzesza Niemiecka
Chlodwig, Karol Młot, Pepin Mały, Karol Wielki, Otton I |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: dynastia, cesarstwo, możnowładca – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego Karol otrzymał przydomek „Wielki” |
– poprawnie posługuje się terminami: Frankowie, dynastia, majordom, Karolingowie, układ w Verdun, cesarstwo, margrabia, marchia, możnowładca, Rzesza Niemiecka – wskazuje na mapie: zasięg terytorialny państwa Franków w czasach Karola Wielkiego, Akwizgran i Rzym |
– wyjaśnia, w jaki sposób władzę w państwie Franków przejęła dynastia Karolingów – charakteryzuje rozwój kultury i nauki w czasach Karola Wielkiego – przedstawia postanowienia traktatu w Verdun oraz jego skutki – zaznacza na osi czasu daty: 800 r., 843 r., 962 r. – omawia dokonania: Chlodwiga, Karola Młota, Pepina Małego, Karola Wielkiego i Ottona I |
– wyjaśnia, w jaki sposób doszło do utworzenia Rzeszy Niemieckiej – tłumaczy, dlaczego Karol Wielki jest jednym z patronów zjednoczonej Europy |
– wyjaśnia skąd pochodzi polskie słowo „król” |
|
4. Konflikt papiestwa z cesarstwem |
wschodnia i jej skutki
między cesarzem a papieżem w XI w.
pokuty cesarza Henryka IV
i jego postanowienia |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: prawosławie, ekskomunika |
– poprawnie posługuje się terminami: dogmaty, schizma, patriarcha, prawosławie, ekskomunika, inwestytura, synod, konkordat – wyjaśnia konsekwencje ekskomuniki cesarza |
– wyjaśnia przyczyny i skutki wielkiej schizmy wschodniej – wyjaśnia, czym są religie, a czym wyznania religijne – przedstawia przebieg sporu pomiędzy cesarzem a papieżem w XI w. – przedstawia postanowienia konkordatu |
– wyjaśnia, na czym polegał spór o inwestyturę – omawia przykładowe różnice pomiędzy Kościołem katolickim a prawosławnym |
– przedstawia okoliczności utworzenia Państwa Kościelnego |
schizma, patriarcha, prawosławie, ekskomunika, inwestytura, synod, konkordat
papież Grzegorz VII, cesarz Henryk IV |
i opisuje ukorzenie się cesarza Henryka IV w Canossie – przedstawia postaci: papieża Grzegorza VI, cesarza Henryka IV |
w Wormacji – zaznacza na osi czasu daty: 1054 r., 1077 r., 1122 r. |
||||
|
5. Wyprawy krzyżowe |
przez Turków
Jerozolimskiego
rycerskich: templariuszy, joannitów i Krzyżaków
krzyżowych
Święta, synod, krucjaty, krzyżowcy, zakony rycerskie
papież Urban II |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: krucjaty, krzyżowcy, zakony rycerskie – opisuje wygląd rycerzy zakonnych |
– poprawnie posługuje się terminami: Ziemia Święta, synod, krucjaty, krzyżowcy, zakony rycerskie – wyjaśnia przyczyny ogłoszenia krucjat – wskazuje na mapie: Ziemię Świętą i trasy wybranych krucjat – omawia skutki pierwszej krucjaty |
– przedstawia zakony templariuszy, joannitów i Krzyżaków oraz ich zadania – opisuje skutki wypraw krzyżowych – przedstawia postać: Urbana II – zaznacza na osi czasu daty: 1096 r., 1291 r. |
– omawia okoliczności zlikwidowania zakonu templariuszy |
– przedstawia informacje, które z zakonów rycerskich funkcjonują współcześnie i jaka obecnie jest ich rola – ocenia rolę krucjat w kształtowaniu się relacji między chrześcijanami a muzułmanami |
|
* Tajemnice sprzed wieków – Skarb templariuszy |
i jego funkcje po zakończeniu krucjat
i bogactwa templariuszy
zakonu
templariuszy |
– wyjaśnia, do jakich celów został powołany zakon templariuszy |
– przedstawia genezę bogactwa templariuszy – opisuje mit skarbu templariuszy |
– przedstawia dzieje templariuszy po upadku Królestwa Jerozolimskiego – opisuje losy ostatniego mistrza zakonu Jakuba de Molay |
– przedstawia legendę o św. Graalu |
– wskazuje posiadłości zakonu na obszarze dzisiejszej Polski |
|
Rozdział V. Społeczeństwo średniowiecza |
||||||
|
l. System feudalny |
i wasali
feudalna
średniowiecznego na stany
senior, wasal, lenno, hołd lenny, stan, przywilej, suzeren, duchowieństwo, chłopi, szlachta, mieszczaństwo |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: senior, wasal, hołd lenny, przywilej – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, na czym polegała drabina feudalna |
– poprawnie posługuje się terminami: feudalizm, senior, wasal, lenno, hołd lenny, stan, przywilej, suzeren, duchowieństwo, chłopi, szlachta, mieszczaństwo – przedstawia, jak wyglądał hołd lenny – wymienia i charakteryzuje poszczególne stany w społeczeństwie średniowiecznym |
– omawia różnice pomiędzy społeczeństwem stanowym a współczesnym – opisuje zależność między seniorem a wasalem |
– wyjaśnia, które stany były uprzywilejowane |
– wyjaśnia, kim byli w Europie Zachodniej hrabiowie i baronowie |
|
2. Epoka rycerzy |
obowiązki
rycerzy
średniowiecznego rycerza |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: rycerz, herb, kopia, ostrogi – opisuje uzbrojenie rycerzy |
– poprawnie posługuje się terminami: rycerz, kodeks honorowy, paź, giermek, pasowanie, herb, kopia, ostrogi – charakteryzuje ideał rycerza średniowiecznego – wyjaśnia, kto mógł |
– opisuje życie codzienne rycerstwa – przedstawia poszczególne etapy wychowania rycerskiego – opisuje ceremonię pasowania na rycerza |
– przedstawia historię najsłynniejszego polskiego rycerza Zawiszy Czarnego z Garbowa |
– przedstawia literackie ideały rycerskie: hrabiego Rolanda, króla Artura i rycerzy Okrągłego Stołu |
średniowiecznego rycerza
honorowy, paź, giermek, pasowanie, herb, kopia, ostrogi |
zostać rycerzem – opisuje uzbrojenie rycerskie |
|||||
|
* Tajemnice sprzed wieków – Dlaczego rycerze brali udział w turniejach? |
rycerskich
zwycięstwa i porażki w turnieju
turniejowa |
– przy pomocy nauczyciela omawia, z jakimi konsekwencjami wiązała się porażka w turnieju |
– przedstawia, w jaki sposób byli nagradzani zwycięzcy turniejów |
– wyjaśnia, dlaczego rycerze byli skłonni uczestniczyć w turniejach |
– opisuje przebieg turniejów rycerskich |
– wyjaśnia, dlaczego współczesna młodzież organizuje się w bractwa rycerskie i kultywuje tradycję rycerską; podaje przykład takiego bractwa |
|
3. Średniowieczne miasto i wieś |
rzemieślniczych i kupieckich
i jego organy
miejskie
wiejskiego
średniowiecznego miasta
wiejskiej
targowa, lokacja, zasadźca, kupcy, rzemieślnicy, rynek, targi, wójt, burmistrz, rada miejska, ława miejska, ratusz, cech, sołtys, ława wiejska, |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: kupcy, rzemieślnicy, rynek, targi, ratusz, pług, radło, brona – porównuje życie codzienne mieszkańców średniowiecznych miast i wsi |
– poprawnie posługuje się terminami: gród, osada targowa, lokacja, zasadźca, kupcy, rzemieślnicy, rynek, targi, wójt, burmistrz, rada miejska, ława miejska, ratusz, cech, sołtys, ława wiejska, trójpolówka, pług, radło, brona – opisuje, gdzie i w jaki sposób tworzyły się miasta – charakteryzuje główne zajęcia mieszkańców miast – opisuje życie i obowiązki ludności wiejskiej |
– wyjaśnia, na czym polegały lokacje miast i wsi – przedstawia organy samorządu miejskiego – charakteryzuje różne grupy społeczne mieszczan – wyjaśnia, na czym polegała trójpolówka |
– opisuje wybrany średniowieczny zabytek mieszczański w Polsce – znajduje i przedstawia informacje o założeniu własnej miejscowości |
– przedstawia historie i okoliczności założenia najstarszych miast w regionie |
|
trójpolówka, pług, radło, brona |
||||||
|
4. Kościół w średniowieczu |
w średniowieczu, ich przywileje i obowiązki
średniowiecza
zakony: benedyktyni, cystersi, franciszkanie, dominikanie
w średniowiecznym klasztorze
szkolnictwo
klasztor, opat, reguła zakonna, benedyktyni, cystersi, skryptoria, kopiści, franciszkanie, dominikanie, asceza, benedyktyńska praca, uniwersytet
święty Franciszek z Asyżu |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: zakon, klasztor, uniwersytet – przy pomocy nauczyciela omawia życie w średniowiecznym klasztorze i jego organizację – wyjaśnia, czym zajmowali się kopiści |
– poprawnie posługuje się terminami: zakon, klasztor, opat, reguła zakonna, benedyktyni, cystersi, skryptoria, kopiści, franciszkanie, dominikanie, asceza, benedyktyńska praca, uniwersytet – charakteryzuje stan duchowny w średniowieczu – opisuje różne role, jakie odgrywali duchowni w społeczeństwie średniowiecznym |
– przedstawia najważniejsze zakony średniowieczne – wyjaśnia określenie benedyktyńska praca – charakteryzuje średniowieczne szkolnictwo – porównuje szkolnictwo średniowieczne i współczesne – przedstawia dokonania świętego Franciszka z Asyżu |
– porównuje zakony kontemplacyjne i zakony żebracze – wyjaśnia, jaką funkcję w klasztorze spełniają: refektarz, wirydarz, dormitorium i kapitularz |
– znajduje i przedstawia informacje o najstarszych polskich kronikarzach: Gallu Anonimie i Wincentym Kadłubku – opisuje jeden z klasztorów działających w Polsce, wyjaśnia, jakiego zgromadzenia jest siedzibą, i przedstawia w skrócie dzieje tego zgromadzenia |
|
5. Sztuka średniowiecza |
w średniowieczu
pauperum
cechy
charakterystyczne elementy
średniowieczne |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: katedra, witraże, miniatura – przy pomocy nauczyciela omawia zabytki sztuki średniowiecznej w Polsce – wymienia różne dziedziny sztuki średniowiecznej |
– poprawnie posługuje się terminami: biblia pauperum, katedra, styl romański, styl gotycki, portal, sklepienie, witraże, łuki oporowe, apsyda, rozeta, przypory, miniatura, inicjał – wyjaśnia, czym była i jakie zadania spełniała |
– charakteryzuje styl romański – omawia cechy stylu gotyckiego |
– porównuje styl gotycki i romański – przedstawia przykłady rzeźby i malarstwa średniowiecznego |
– znajduje i przedstawia informacje o średniowiecznych świątyniach w swoim regionie oraz elementach ich wystroju |
w rękopisach
średniowieczne w Polsce
pauperum, styl romański, styl gotycki, katedra, portal, sklepienie, witraże, łuki oporowe, apsyda, rozeta, przypory, miniatura, inicjał |
biblia pauperum |
|||||
|
Rozdział VI. Polska pierwszych Piastów |
||||||
|
l. Zanim powstała Polska |
na ziemiach polskich w świetle wykopalisk archeologicznych
i ich kultura
Słowian
słowiańskie
na ziemiach polskich
kamienne kręgi, Biskupin, wielka wędrówka ludów, Słowianie, Swaróg, Perun, Świętowit, plemię, Państwo Wielkomorawskie, Wiślanie, Polanie
święty Cyryl i święty |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: wielka wędrówka ludów, plemię – przy pomocy nauczyciela opisuje wygląd osady w Biskupinie |
– poprawnie posługuje się terminami: kurhan, kamienne kręgi, Biskupin, wielka wędrówka ludów, Słowianie, Swaróg, Perun, Świętowit, plemię, Państwo Wielkomorawskie, Wiślanie, Polanie – przedstawia okoliczności pojawienia się Słowian na ziemiach polskich – charakteryzuje wierzenia Słowian – wskazuje na mapie: rozmieszczenie plemion słowiańskich na ziemiach polskich |
– przedstawia najstarsze państwa słowiańskie – wymienia państwa słowiańskie, które przyjęły chrześcijaństwo w obrządku łacińskim, oraz te, które przyjęły je w obrządku greckim – wyjaśnia rolę, jaką w rozwoju państw słowiańskich odegrali święci Cyryl i Metody |
– podaje przykłady tradycji pogańskich zachowanych do czasów współczesnych – wyjaśnia, w jaki sposób powstał alfabet słowiański |
– wymienia pozostałości bytowania ludów przedsłowiańskich na ziemiach polskich – przedstawia współczesne konsekwencje wynikające dla krajów słowiańskich z przyjęcia chrześcijaństwa w obrządku greckim lub łacińskim |
|
Metody |
||||||
|
2. Mieszko I i początki Polski |
z Dobrawą
skutki
Hodonem i bitwa pod Cedynią
dynastia, Piastowie, biskupstwo, dyplomacja, poganin, Dagome iudex
Mieszko I, Dobrawa |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: książę, dynastia – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, skąd pochodzi nazwa „Polska” |
– poprawnie posługuje się terminami: książę, dynastia, Piastowie, biskupstwo, dyplomacja, poganin, Dagome iudex – wyjaśnia, dlaczego w przeciwieństwie do legendarnych przodków Mieszko I jest uznawany za pierwszego historycznego władcę Polski – opisuje zasługi Mieszka I i Dobrawy – zaznacza na osi czasu daty: 966 r., 972 r. – wskazuje na mapie: Gniezno, Poznań, Wielkopolskę, granice państwa Mieszka I |
– przedstawia okoliczności przyjęcia chrztu przez Mieszka I – wyjaśnia skutki chrztu Mieszka I – opisuje stosunki Mieszka I z sąsiadami |
– uzasadnia twierdzenie, że przyjęcie chrztu przez Mieszka I należało do najważniejszych wydarzeń w dziejach Polski |
– omawia dokument Dagome iudex i jego wartość jako źródła historycznego – przedstawia bilans korzyści, jakie mogło przynieść Mieszkowi I przyjęcie chrztu lub pozostanie przy wierzeniach pogańskich |
|
3. Polska Bolesława Chrobrego |
Wojciecha i jej skutki
i jego konsekwencje
organizacji na ziemiach polskich
Chrobrego z sąsiadami
Chrobrego na króla Polski i jej znaczenie
zjazd gnieźnieński, arcybiskupstwo, Milsko, Łużyce, Grody |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: arcybiskupstwo, koronacja – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego |
– poprawnie posługuje się terminami: relikwie, zjazd gnieźnieński, arcybiskupstwo, Milsko, Łużyce, Grody Czerwieńskie, koronacja – opisuje misję świętego Wojciecha do pogańskich Prusów – wskazuje na mapie: granice państwa Bolesława Chrobrego na początku jego panowania oraz ziemie przez niego podbite – omawia rolę, jaką w dziejach Polski |
– przedstawia przebieg i znaczenie zjazdu w Gnieźnie – opisuje wojny prowadzone przez Chrobrego z sąsiadami |
– wyjaśnia znaczenie utworzenia niezależnego Kościoła w państwie polskim – opisuje Drzwi Gnieźnieńskie jako przykład źródła ikonograficznego z najstarszych dziejów Polski |
– wskazuje pozytywne i negatywne skutki polityki prowadzonej przez Bolesława Chrobrego |
|
Czerwieńskie, koronacja • postaci historyczne: Bolesław Chrobry, biskup Wojciech, cesarz Otton III |
odegrali: Bolesław Chrobry, biskup Wojciech, cesarz Otton III – zaznacza na osi czasu daty: 1000 r., 1025 r. |
|||||
|
4. Kryzys i odbudowa państwa polskiego |
polskiego po śmierci Bolesława Chrobrego
Odnowiciela
państwa
Bolesława Śmiałego
Śmiałego
z biskupem Stanisławem i jego skutki
królewskie
Mieszko II, Kazimierz Odnowiciel, Bolesław Śmiały, biskup Stanisław |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: insygnia królewskie – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego księcia Kazimierza nazwano „Odnowicielem” |
– poprawnie posługuje się terminem: insygnia królewskie – wyjaśnia, dlaczego księcia Kazimierza nazwano „Odnowicielem” – wskazuje na mapie: ziemie polskie pod panowaniem Kazimierza Odnowiciela – omawia działalność: Mieszka II, Bezpryma, Kazimierza Odnowiciela, Bolesława Śmiałego i biskupa Stanisława – zaznacza na osi czasu datę: 1076 r. |
– opisuje sytuację państwa polskiego po śmierci Bolesława Chrobrego – ocenia postawę Bezpryma – przedstawia skutki kryzysu państwa polskiego – charakteryzuje rządy Bolesława Śmiałego |
– opisuje sytuację międzynarodową w okresie rządów Bolesława Śmiałego – wyjaśnia przyczyny i skutki sporu króla z biskupem Stanisławem |
– wyjaśnia przyczyny kryzysu państwa wczesnopiastowskiego – ocenia dokonania Mieszka II, Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego |
|
5. Rządy Bolesława Krzywoustego |
Hermana i Sieciecha
synów Władysława Hermana
między Bolesławem i Zbigniewem
ziemie polskie i obrona |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: senior i juniorzy, zasada senioratu |
– poprawnie posługuje się terminami: palatyn (wojewoda), testament, zasada senioratu, senior i juniorzy – wskazuje na mapie: państwo Bolesława Krzywoustego – opisuje postaci: |
– opisuje rządy Władysława Hermana i rolę Sieciecha w jego państwie – przedstawia przebieg konfliktu między Bolesławem a Zbigniewem – opisuje niemiecki najazd w 1109 r. i obronę Głogowa – przedstawia sukcesy Krzywoustego w walkach |
– ocenia postawę Bolesława wobec brata – wyjaśnia zasadę senioratu – wyjaśnia, jakie skutki dla państwa mogą mieć wewnętrzne spory o tron |
– przedstawia postać Galla Anonima – wyjaśnia znaczenie dostępu państwa do morza – ocenia szanse i zagrożenia wynikające z wprowadzenia zasady senioratu |
|
Głogowa
Bolesława Krzywoustego
Krzywoustego i jego założenia
(wojewoda), testament, zasada senioratu, senior i juniorzy
Władysław Herman, Sieciech, Zbigniew, Bolesław Krzywousty |
Władysława Hermana, Sieciecha, Bolesława Krzywoustego i Zbigniewa – zaznacza na osi czasu daty: 1109 r. i 1138 r. |
z Pomorzanami – omawia przyczyny ogłoszenia testamentu Krzywoustego |
||||
|
6. Społeczeństwo w czasach pierwszych Piastów |
podgrodziu
ziemiach polskich
w państwie pierwszych Piastów
panującego
wobec władcy
w Polsce
żarowa, gród, podgrodzie, prawo książęce, danina, posługi, osada służebna, wojowie, drużyna książęca |
– posługuje się terminami: gród, podgrodzie, danina, posługi – przedstawia wygląd i budowę średniowiecznego grodu – opisuje sposoby pozyskiwania ziemi uprawnej i jej uprawiania |
– poprawnie posługuje się terminami: gród, podgrodzie, prawo książęce, danina, posługi, osada służebna – charakteryzuje grupy ludności w państwie wczesnopiastowskim – omawia zakres władzy panującego w państwie pierwszych Piastów |
– przedstawia charakter drużyny książęcej – wyjaśnia powinności ludności względem władcy |
– wyjaśnia, czym się różnił wojownik drużyny od rycerza |
– wskazuje przykłady nazw miejscowości, które mogły w średniowieczu pełnić funkcję osad służebnych |
|
* Tajemnice sprzed wieków – Kto spisywał dzieje Polski? |
dotyczące początków państwa polskiego
historyczna |
– wymienia nazwy źródeł historycznych dotyczących dziejów państwa polskiego za panowania pierwszych Piastów – tłumaczy konieczność weryfikacji prawdziwości źródeł historycznych |
– przedstawia dokonania postaci: Galla Anonima i Wincentego Kadłubka |
– omawia teorie dotyczące pochodzenia Galla Anonima – wymienia przyczyny powstania kronik |
– określa ramy chronologiczne wydarzeń opisanych w kronikach Galla Anonima i Wincentego Kadłubka |
– przedstawia przykład innej średniowiecznej kroniki polskiej |
|
Rozdział VII. Polska w XIII–XV wieku |
||||||
|
l. Rozbicie dzielnicowe |
między książętami piastowskimi o prymat w Polsce
dzielnicowego
arenie międzynarodowej
Krzyżaków do Polski
i bitwa pod Legnicą
i gospodarcze w okresie rozbicia dzielnicowego
dzielnicowe, dzielnica senioralna, Tatarzy, osadnictwo, kolonizacja, trójpolówka
Władysław Wygnaniec, Leszek Biały, Konrad Mazowiecki, Henryk Pobożny |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: rozbicie dzielnicowe, dzielnica senioralna, Tatarzy – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, jakie były przyczyny wewnętrznych walk między książętami piastowskimi |
– poprawnie posługuje się terminami: rozbicie dzielnicowe, dzielnica senioralna, Tatarzy, osadnictwo, kolonizacja, trójpolówka – charakteryzuje państwo polskie podczas rozbicia dzielnicowego – wskazuje na mapie: podział państwa na różne dzielnice oraz ziemie utracone w okresie rozbicia dzielnicowego – omawia postaci: Władysława Wygnańca, Leszka Białego, Konrada Mazowieckiego, Henryka Pobożnego – zaznacza na osi czasu daty: 1226 r., 1227 r., 1241 r. |
– opisuje okoliczności sprowadzenia zakonu krzyżackiego do Polski oraz konsekwencje tego wydarzenia – omawia skutki rozbicia dzielnicowego – opisuje kolonizację na ziemiach polskich |
– przedstawia historię zakonu krzyżackiego – wyjaśnia, dlaczego książęta dzielnicowi często nadawali przywileje oraz ziemię rycerstwu i duchowieństwu |
– charakteryzuje sposób walki Mongołów – przedstawia dynastię panującą na Pomorzu Gdańskim w okresie rozbicia dzielnicowego |
|
2. Zjednoczenie Polski |
Przemysła II
gnieźnieńskich i jednolitej organizacji kościelnej w zjednoczeniu dzielnic polskich
Władysława Łokietka i jego koronacja
Łokietka
z Krzyżakami i bitwa pod Płowcami
Szczerbiec
Przemysł II, arcybiskup Jakub Świnka, Wacław II, Władysław Łokietek |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: starosta, Szczerbiec |
– poprawnie posługuje się terminami: starosta, Szczerbiec – wskazuje na mapie: granice państwa polskiego za panowania Władysława Łokietka, ziemie utracone na rzecz Krzyżaków – omawia postaci: Przemysła II, arcybiskupa Jakuba Świnki, Wacława II, Władysława Łokietka – zaznacza na osi czasu daty: 1295 r., 1309 r., 1320 r., 1331 r. |
– przedstawia próby zjednoczenia Polski przez książąt śląskich oraz Przemysła II – opisuje, w jakich okolicznościach Władysław Łokietek utracił Pomorze Gdańskie – przedstawia działania Władysława Łokietka na rzecz zjednoczenia kraju – opisuje przebieg konfliktu Władysława Łokietka z Krzyżakami |
– wyjaśnia, jaką rolę w zjednoczeniu kraju odegrał Kościół katolicki |
– przedstawia wyobrażenie na temat świętego Stanisława jako patrona zjednoczenia kraju |
|
3. Czasy Kazimierza Wielkiego |
Kazimierza Wielkiego
krzyżackim w Kaliszu
ziem do państwa polskiego
Wielkiego
polskiego państwa
Krakowskiej i skutki tej decyzji
|
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: uniwersytet, Orle Gniazda, Akademia Krakowska – przy pomocy nauczyciela tłumaczy, co zdecydowało o przyznaniu Kazimierzowi przydomka „Wielki” – wyjaśnia znaczenie słów, że Kazimierz Wielki: zastał Polskę drewnianą, a zostawił |
– poprawnie posługuje się terminami: uniwersytet, Orle Gniazda, Akademia Krakowska – wskazuje na mapie: granice monarchii Kazimierza Wielkiego i ziemie włączone do Polski przez tego władcę – zaznacza na osi czasu daty: 1333 r., 1343 r., 1364 r. |
– przedstawia i ocenia postanowienia pokoju w Kaliszu – charakteryzuje reformy Kazimierza Wielkiego – wyjaśnia, w jaki sposób Kazimierz dbał o obronność państwa |
– wyjaśnia, dlaczego Kazimierz Wielki za najważniejsze uznał reformy wewnętrzne państwa – tłumaczy, jakie znaczenie miało założenie Akademii Krakowskiej – wyjaśnia znaczenie uczty u Wierzynka |
– przedstawia cele oraz konsekwencje układu dynastycznego zawartego przez Kazimierza Wielkiego z Węgrami – wyjaśnia, dlaczego sól należała niegdyś do najdroższych towarów – przedstawia wybrany zamek wzniesiony w czasach Kazimierza Wielkiego |
|
w Krakowie
Orle Gniazda, Akademia Krakowska
Kazimierz Wielki |
murowaną |
|||||
|
4. Unia polsko- litewska |
Piastów na polskim tronie
w Polsce
w Krewie
z zakonem krzyżackim i bitwa pod Grunwaldem
Andegawenowie, unia personalna, sobór, Wielkie Księstwo Litewskie, Jagiellonowie
Ludwik Węgierski, Jadwiga, Władysław Jagiełło, wielki książę Witold, Paweł Włodkowic, Ulrich von Jungingen |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: unia personalna – przedstawia dynastię zapoczątkowaną przez Władysława Jagiełłę – przy pomocy nauczyciela opisuje przyczyny i przebieg wielkiej wojny z zakonem krzyżackim |
– poprawnie posługuje się terminami: Andegawenowie, unia personalna, sobór, Wielkie Księstwo Litewskie, Jagiellonowie – wyjaśnia przyczyny zawarcia unii polsko- litewskiej – opisuje przebieg bitwy pod Grunwaldem – wskazuje na mapie: granice Wielkiego Księstwa Litewskiego, Krewo, Horodło, Grunwald, Toruń – opisuje postaci: Ludwika Węgierskiego, Jadwigi, Władysława Jagiełły, wielkiego księcia Witolda, Pawła Włodkowica, Ulricha von Jungingena – zaznacza na osi czasu daty: 1385 r., lata 1409– 1411, 1410 r., 1413 r. |
– przedstawia okoliczności objęcia tronu polskiego przez Jadwigę – wymienia postanowienia unii w Krewie – przedstawia postanowienia pokoju w Toruniu – wyjaśnia zasady współpracy między Polską a Litwą ustalone w zapisach unii w Horodle |
– charakteryzuje stanowisko polskiej delegacji na soborze w Konstancji – wyjaśnia, dlaczego Akademia Krakowska została przemianowana na Uniwersytet Jagielloński |
– uzasadnia twierdzenie, że poglądy Pawła Włodkowica na temat wojen religijnych są aktualne także dzisiaj |
|
* Tajemnice sprzed wieków – Jaką bitwę namalował Jan Matejko? |
obrazu Bitwa pod Grunwaldem
malarz dziejów Polski |
– przedstawia, kim był Jan Matejko |
– wyjaśnia, w jaki sposób Jan Matejko przygotowywał się do namalowania obrazu |
– wyjaśnia, dlaczego podczas II wojny światowej Niemcom zależało na zniszczeniu dzieła |
– wymienia cele namalowania obrazu Bitwa pod Grunwaldem – omawia nieścisłości w przekazie historycznym |
– wyjaśnia, jakie warunki powinno spełniać dzieło sztuki, aby można je było traktować jako źródło |
wiedzy historycznej
Grunwaldem |
obrazu Bitwa pod Grunwaldem |
historyczne – omawia inne dzieło Jana Matejki |
||||
|
5. Czasy świetności dynastii Jagiellonów |
unii polsko-węgierskiej
Jagiellończyka
postanowienia
Jagiellonów w Czechach i na Węgrzech
Pruski, wojna trzynastoletnia, Prusy Królewskie, Prusy Zakonne, wojska zaciężne, żołd
Władysław III Warneńczyk, Kazimierz Jagiellończyk, Zbigniew Oleśnicki |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: wojska zaciężne, żołd – przy pomocy nauczyciela opisuje okoliczności śmierci Władysława Warneńczyka – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego dla Polski ważne stało się odzyskanie dostępu do morza |
– poprawnie posługuje się terminami: Związek Pruski, wojna trzynastoletnia, Prusy Królewskie, Prusy Zakonne, wojska zaciężne, żołd – wskazuje na mapie: Węgry, Warnę, Prusy Królewskie, Prusy Zakonne, państwa rządzone przez Jagiellonów w drugiej połowie XV w. – omawia dokonania: Władysława III Warneńczyka, Zbigniewa Oleśnickiego i Kazimierza Jagiellończyka – zaznacza na osi czasu daty: 1444 r., 1454 r., 1466 r. |
– przedstawia okoliczności zawarcia unii polsko- węgierskiej – charakteryzuje rządy Kazimierza Jagiellończyka – opisuje przebieg wojny trzynastoletniej – przedstawia postanowienia II pokoju toruńskiego |
– wyjaśnia, dlaczego doszło do zawiązania Związku Pruskiego – porównuje postanowienia I i II pokoju toruńskiego – uzasadnia twierdzenie, że odzyskanie dostępu do morza miało przełomowe znaczenie dla rozwoju polskiej gospodarki |
– przedstawia Jana Długosza jako historyka i wychowawcę przyszłych królów Polski – wyjaśnia, dlaczego wojska zaciężne pod koniec średniowiecza zastąpiły w bitwach tradycyjne rycerstwo |
|
6. Monarchia stanowa w Polsce |
patrymonialna i stanowa
nadawanych przez władcę na osłabienie władzy królewskiej
rycerstwa w szlachtę
i ich konsekwencje dla władzy królewskiej |
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: szlachta, sejm walny, izba poselska, senat |
– poprawnie posługuje się terminami: monarchia patrymonialna, monarchia stanowa, przywileje, szlachta, pańszczyzna, konstytucja sejmowa, sejm walny, izba poselska, senat – przedstawia sejm walny oraz jego skład |
– wyjaśnia, w jaki sposób rycerstwo przekształciło się w szlachtę – wyjaśnia, w jaki sposób szlachta uzyskała wpływ na sprawowanie rządów w Polsce – przedstawia najważniejsze przywileje szlacheckie – wyjaśnia znaczenie konstytucji Nihil novi |
– przedstawia, kiedy i w jaki sposób doszło do utworzenia stanów w Polsce – tłumaczy różnice między monarchią patrymonialną a stanową – wyjaśnia, jaka jest geneza nazw obu izb sejmu walnego: izby poselskiej oraz senatu |
– ocenia, jakie szanse i jakie zagrożenie niosło za sobą zwiększenie wpływu szlachty na władzę |
sejmu walnego
jej znaczenie dla ustroju Rzeczypospolitej
patrymonialna, monarchia stanowa, przywileje, szlachta, pańszczyzna, konstytucja sejmowa, sejm walny, izba poselska, senat |
– zaznacza na osi czasu daty: 1374 r., 1505 r. |
|||||
Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny historia klasa szósta
|
Temat lekcji |
Zagadnienia |
Wymagania na poszczególne oceny |
||||
|
Ocena dopuszczająca Uczeń: |
Ocena dostateczna Uczeń: |
Ocena dobra Uczeń: |
Ocena bardzo dobra Uczeń: |
Ocena celująca Uczeń: |
||
|
Rozdział I. Narodziny nowożytnego świata |
||||||
|
1. Wielkie odkrycia geograficzne |
– średniowieczne wyobrażenia o Ziemi – przyczyny wypraw żeglarskich na przełomie XV i XVI w. – najważniejsze wyprawy przełomu XV i XVI w. oraz ich dowódcy |
– wskazuje na mapie Indie, Amerykę – podaje przykłady towarów sprowadzanych z Indii (przyprawy, jedwab) – wymienia Krzysztofa Kolumba jako odkrywcę Ameryki – podaje rok odkrycia Ameryki (1492 r.) i określa, w którym wieku doszło do tego wydarzenia |
– wymienia nowości w technice żeglarskiej, które umożliwiły dalekomorskie wyprawy – poprawnie posługuje się terminami: karawela, kompas – podaje lata pierwszej wyprawy dookoła Ziemi (1519–1522 r.) i określa, w którym wieku doszło do tego wydarzenia – wskazuje Ferdynanda Magellana jako dowódcę wyprawy dookoła świata i przedstawia jej znaczenie |
– podaje przyczyny wielkich odkryć geograficznych – wskazuje na mapie trasy najważniejszych wypraw przełomu XV i XVI w. oraz wymienia ich dowódców (Krzysztof Kolumb, Ferdynand Magellan, Vasco da Gama, Bartłomiej Diaz) – poprawnie posługuje się terminem: tubylec – wyjaśnia, dlaczego ludność tubylczą Ameryki nazwano Indianami |
– wyjaśnia przyczyny poszukiwania morskiej drogi do Indii – podaje i zaznacza na osi czasu daty wypraw Bartłomieja Diaza i Vasco da Gamy – poprawnie posługuje się terminem: astrolabium – wyjaśnia, dlaczego Krzysztof Kolumb i Ferdynand Magellan skierowali swoje wyprawy drogą na zachód |
– tłumaczy pochodzenie nazwy Ameryka – wskazuje związek między wynalazkami z dziedziny żeglugi a podejmowaniem dalekich wypraw morskich |
|
2. Skutki odkryć geograficznyc h |
– cywilizacje prekolumbijskie i ich dokonania – podbój Ameryki przez Hiszpanów i Portugalczyków oraz jego następstwa – zmiany w życiu ludzi w wyniku odkryć geograficznych |
– wymienia nazwy rdzennych ludów Ameryki (Majowie, Aztekowie i Inkowie) – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: Stary Świat, Nowy Świat – podaje przykłady towarów, które przewożono między Ameryką a Europą |
– poprawnie posługuje się terminem: cywilizacje prekolumbijskie – wskazuje na mapie tereny zamieszkałe przez Majów, Azteków i Inków – wymienia dokonania rdzennych ludów Ameryki – przedstawia po jednym pozytywnym i negatywnym skutku wielkich odkryć geograficznych – wskazuje odkrycie Ameryki jako początek epoki nowożytnej |
– poprawnie posługuje się terminami: kolonia, niewolnik, plantacja – przedstawia politykę Hiszpanów i Portugalczyków w Nowym Świecie – tłumaczy przyczyny przewagi Europejczyków nad tubylczą ludnością Ameryki – opowiada o sytuacji niewolników na plantacjach w Ameryce – wyjaśnia, w jaki sposób w Ameryce pojawiła się ludność afrykańska |
– przedstawia pozytywne i negatywne skutki wielkich odkryć geograficznych – poprawnie posługuje się terminem: konkwistador – opisuje działalność konkwistadorów i wymienia najbardziej znanych konkwistadorów (Hernán Cortez, Francisco Pizarro) – wskazuje na mapie tereny skolonizowane przez Hiszpanów i Portugalczyków |
– przedstawia zmiany w życiu ludzi w wyniku odkryć geograficznych – wymienia na podstawie mapy nazwy współczesnych państw położonych na obszarach dawniej zamieszkiwanych przez cywilizacje prekolumbijskie |
|
3. Renesans – narodziny nowej epoki |
– renesans – cechy charakterystyczne epoki – humaniści i ich poglądy – ideał człowieka w dobie renesansu – wynalezienie druku i jego znaczenie |
– zaznacza na osi czasu epokę renesansu – wymienia Jana Gutenberga jako wynalazcę druku – wskazuje Leonarda da Vinci jako człowieka renesansu i określa dwie–trzy dziedziny jego zainteresowań |
– poprawnie posługuje się terminem: renesans, – podaje czas trwania epoki renesansu – przedstawia ideał człowieka w epoce odrodzenia i wyjaśnia termin: człowiek renesansu – opisuje dokonania Leonarda da Vinci i uzasadnia słuszność twierdzenia, że był on człowiekiem renesansu |
– poprawnie posługuje się terminami: antyk, humanizm – charakteryzuje epokę renesansu – wyjaśnia nazwę nowej epoki |
– wyjaśnia wpływ wynalezienia druku na rozprzestrzenianie się idei renesansu – przedstawia poglądy humanistów |
– wskazuje Erazma z Rotterdamu jako wybitnego humanistę i przedstawia jego poglądy – porównuje pracę kopisty z pracą w średniowiecznej drukarni |
|
4. Kultura renesansu w Europie |
– renesansowa radość życia – architektura renesansu – wybitni twórcy odrodzenia i ich dzieła |
– wskazuje Włochy jako kolebkę renesansu, – wymienia Leonarda da Vinci i Michała Anioła jako wybitnych twórców włoskiego odrodzenia |
– wyjaśnia, w czym przejawiała się renesansowa radość życia – poprawnie posługuje się terminem: mecenat – wymienia wybitnych twórców epoki odrodzenia i podaje przykłady ich dzieł |
– charakteryzuje sztukę renesansową, wskazując główne motywy podejmowane przez twórców, – poprawnie posługuje się terminem: fresk, podaje przykład dzieła wykonanego tą techniką |
– poprawnie posługuje się terminami: attyka, arkada, kopuła do opisu budowli renesansowych |
– poprawnie posługuje się terminem: perspektywa – podaje przykłady dzieł, w których zastosowano perspektywę |
|
5. Reformacja – czas wielkich zmian |
– kryzys Kościoła katolickiego – Marcin Luter i jego poglądy – reformacja i jej następstwa |
– wskazuje wystąpienie Marcina Lutra jako początek reformacji – poprawnie posługuje się terminem: odpust – wymienia wyznania protestanckie |
– poprawnie posługuje się terminami: reformacja, protestanci – określa początek reformacji (1517 r.) i zaznacza tę datę na osi czasu – wskazuje sprzedaż odpustów jako jedną z przyczyn reformacji – charakteryzuje wyznania protestanckie i podaje ich założycieli |
– poprawnie posługuje się terminami: pastor, celibat, zbór – wskazuje objawy kryzysu w Kościele katolickim jako przyczynę reformacji – opisuje okoliczności powstania anglikanizmu – przedstawia skutki reformacji |
– charakteryzuje poglądy Marcina Lutra – opisuje postanowienia pokoju w Augsburgu (1555 r.) i wyjaśnia zasadę czyj kraj, tego religia – przedstawia na mapie podział religijny Europy |
– charakteryzuje poglądy głoszone przez Jana Kalwina – wskazuje zmiany wprowadzone w liturgii protestanckiej |
|
6. Kontrreforma cja |
– postanowienia soboru trydenckiego – działalność jezuitów – wojna trzydziestoletnia i jej następstwa |
– poprawnie posługuje się terminem: sobór – przy pomocy nauczyciela przedstawia przyczyny zwołania soboru w Trydencie – wskazuje zakon jezuitów jako instytucję powołaną do walki z reformacją – oblicza, jak długo obradował sobór trydencki i zaznacza to na osi czasu (daty powinny być podane przez nauczyciela) |
– poprawnie posługuje się terminami: kontrreformacja, seminarium duchowne – przedstawia zadania seminariów duchownych w dobie kontrreformacji – wyjaśnia cel założenia zakonu jezuitów – wymienia Ignacego Loyolę jako założyciela zakonu jezuitów |
– przedstawia postanowienia soboru trydenckiego – poprawnie posługuje się terminami: heretyk, inkwizycja, indeks ksiąg zakazanych – wyjaśnia cel utworzenia inkwizycji i indeksu ksiąg zakazanych |
– charakteryzuje działalność zakonu jezuitów – przedstawia zasady obowiązujące jezuitów |
– przedstawia przyczyny wybuchu wojny trzydziestoletniej – podaje datę podpisania pokoju westfalskiego (1648 r.) i jego najważniejsze postanowienia |
|
Rozdział II. W Rzeczypospolitej szlacheckiej |
||||||
|
1. Demokracja szlachecka |
– szlachta i jej zajęcia – prawa i obowiązki szlachty – sejm walny i sejmiki ziemskie |
– poprawnie posługuje się terminami: szlachta, herb, szabla – przedstawia prawa szlachty odziedziczone po rycerskich przodkach – wymienia zajęcia szlachty – wskazuje na ilustracji postać szlachcica |
– poprawnie posługuje się terminami: demokracja szlachecka, przywilej, magnateria, szlachta średnia, szlachta zagrodowa, gołota – wymienia izby sejmu walnego – przedstawia zróżnicowanie stanu szlacheckiego – wyjaśnia funkcjonowanie zasady liberum veto |
– przedstawia prawa i obowiązki szlachty, – poprawnie posługuje się terminem: pospolite ruszenie – wskazuje wpływ przywilejów szlacheckich na pozycję tego stanu – podaje i zaznacza na osi czasu datę uchwalenia konstytucji Nihil novi |
– poprawnie posługuje się terminami: sejm walny, sejmiki ziemskie – przedstawia decyzje podejmowane na sejmie walnym – charakteryzuje rolę sejmików ziemskich i zakres ich uprawnień – przedstawia skład izb sejmu walnego |
– wyjaśnia, w jaki sposób doszło do ukształtowania się demokracji szlacheckiej – porównuje parlamentaryzm Rzeczypospolitej XVI–XVII w. z parlamentaryzmem współczesnej Polski – wyjaśnia, kto sprawował władzę w Rzeczypospolitej |
|
(1505 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia – przedstawia prawa otrzymane przez szlachtę na mocy konstytucji Nihil novi |
||||||
|
2. W folwarku szlacheckim |
– folwark szlachecki – gospodarcza działalność szlachty – spław wiślany – statuty piotrkowskie |
– poprawnie posługuje się terminami: folwark, dwór – na podstawie ilustracji z podręcznika wymienia elementy wchodzące w skład folwarku szlacheckiego – opisuje zajęcia chłopów i mieszczan |
– poprawnie posługuje się terminami: spław wiślany, szkuta, spichlerz, pańszczyzna – przedstawia gospodarczą działalność szlachty – wskazuje na mapie Pomorze Gdańskie i najważniejsze porty położone nad Wisłą – wymienia towary wywożone z Polski i sprowadzane do kraju |
– wymienia najważniejsze zabudowania folwarku i wskazuje ich funkcje – wyjaśnia przyczyny i sposoby powiększania się majątków szlacheckich – tłumaczy, dlaczego szlachta uchwaliła ustawy antychłopskie i antymieszczańskie |
– wyjaśnia znaczenie odzyskania przez Polskę Pomorza Gdańskiego dla rozwoju gospodarki – wymienia najważniejsze ustawy wymierzone przeciw chłopom i mieszczanom – wyjaśnia następstwa ożywienia gospodarczego |
– wyjaśnia wpływ ustaw antychłopskich i antymieszczańskich na położenie tych grup społecznych i rozwój polskiej gospodarki |
|
3. W czasach ostatnich Jagiellonów |
– ostatni Jagiellonowie na tronie Polski – wojna z zakonem krzyżackim 1519– 1521 – hołd pruski i jego postanowienia – polityka wschodnia ostatnich Jagiellonów |
– wymienia ostatnich władców z dynastii Jagiellonów: Zygmunta I Starego i Zygmunta Augusta – podaje i zaznacza na osi czasu datę hołdu pruskiego (1525 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia – wskazuje na obrazie Jana Matejki pruskiZygmunta Starego i Albrechta Hohenzollerna postaci Hołd |
– wskazuje na mapie Prusy Książęce, Prusy Królewskie, Inflanty – opisuje zależność Prus Książęcych od Polski – wyjaśnia przyczyny najazdu Iwana Groźnego na Inflanty
|
– przedstawia przyczyny wojny Polski z zakonem krzyżackim (1519– 1521 r.) – wymienia państwa walczące o Inflanty i wskazuje sporne terytorium na mapie – wyjaśnia skutki rywalizacji Polski, Szwecji, Moskwy i Danii o Inflanty |
– poprawnie posługuje się terminem: hołd lenny – przedstawia postanowienia hołdu pruskiego (1525 r.) i jego skutki |
– opisuje korzyści i zagrożenia wynikające z postanowień hołdu pruskiego – charakteryzuje politykę wschodnią ostatnich Jagiellonów i jej następstwa |
|
4. Odrodzenie na ziemiach polskich |
– idee renesansowe w Polsce – literatura polskiego renesansu i jej twórcy – renesansowy Wawel Jagiellonów – odkrycie Mikołaja Kopernika |
– wymienia Mikołaja Kopernika jako twórcę teorii heliocentrycznej – wskazuje Wawel jako przykład budowli renesansowej w Polsce – poprawnie posługuje się terminem: włoszczyzna i wskazuje jego pochodzenie |
– wymienia Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego jako twórców literatury renesansowej w Polsce – wyjaśnia przyczyny twórczości literackiej w języku polskim – charakteryzuje odkrycie Mikołaja Kopernika i pokazuje różnice między teorią polskiego astronoma a dotychczas obowiązującą koncepcją budowy wszechświata |
– poprawnie posługuje się terminami: arras, krużganki, mecenat – charakteryzuje krótko twórczość Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego – opisuje Wawel jako przykład architektury renesansu w Polsce – uzasadnia tezę, że Mikołaj Kopernik był człowiekiem renesansu – przywołuje Galileusza jako zwolennika teorii Kopernika |
– poprawnie posługuje się terminami: teoria geocentryczna, teoria heliocentryczna – wyjaśnia przyczyny rozwoju kultury renesansowej w Polsce – przedstawia zasługi ostatnich Jagiellonów dla rozwoju renesansu – przedstawia poglądy Andrzeja Frycza Modrzewskiego jako pisarza politycznego doby renesansu |
– wyjaśnia, dlaczego XVI stulecie nazwano złotym wiekiem w historii Polski – opisuje wybraną budowlę renesansową w swoim regionie |
|
5. Rzeczpospolit a Obojga Narodów |
– geneza unii lubelskiej – postanowienia unii lubelskiej – struktura narodowa i wyznaniowa I Rzeczpospolitej |
– wskazuje na mapie Lublin i Rzeczpospolitą Obojga Narodów – wskazuje na obrazie Jana Matejki Unia lubelska postać Zygmunta II Augusta jako autora i |
– poprawnie posługuje się terminami: unia personalna, unia realna – wyjaśnia nazwę Rzeczpospolita Obojga Narodów – wskazuje na mapie Królestwo Polskie i |
– przedstawia postanowienia unii lubelskiej – charakteryzuje strukturę narodową i wyznaniową I Rzeczypospolitej – analizuje wygląd |
– opisuje skutki utworzenia Rzeczypospolitej Obojga Narodów – wyjaśnia korzyści płynące z wielokulturowości – wskazuje na mapie |
– wymienia korzyści i zagrożenia wynikające z utworzenia Rzeczypospolitej Obojga Narodów |
|
pomysłodawcę unii – podaje i zaznacza na osi czasu datę podpisania unii lubelskiej (1569 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia |
Wielkie Księstwo Litewskie |
herbu I Rzeczypospolitej i porównuje go z herbem Królestwa Polskiego |
Wołyń, Podole i Ukrainę |
|||
|
6. „Państwo bez stosów” |
– Rzeczpospolita państwem wielowyznaniowym – Akt konfederacji warszawskiej – reformacja w Polsce |
– wskazuje wielowyznaniowość I Rzeczypospolitej – poprawnie posługuje się terminem: tolerancja – zauważa potrzebę poszanowania odmienności religijnej i kulturowej |
– wymienia wyznania zamieszkujące Rzeczpospolitą Obojga Narodów – wskazuje cel podpisania konfederacji warszawskiej – podaje i zaznacza na osi czasu datę podpisania konfederacji warszawskiej (1573 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia – wyjaśnia, co oznacza, że Polska była nazywana „państwem bez stosów” |
– przedstawia postanowienia konfederacji warszawskiej – poprawnie posługuje się terminem: innowierca – nazywa świątynie różnych wyznań – wskazuje na mapie Raków i Pińczów jako ważne ośrodki reformacji w Polsce – omawia wkład innych wyznań w rozwój szkolnictwa I Rzeczypospolitej |
– poprawnie posługuje się terminami: katolicyzm, judaizm, luteranizm, prawosławie – charakteryzuje strukturę wyznaniową I Rzeczypospolitej – wyjaśnia, kim byli arianie i przedstawia zasady ich religii – tłumaczy przyczyny niechęci szlachty polskiej wobec arian |
– nazywa i wskazuje na mapie ziemie zamieszkałe przez przedstawicieli poszczególnych wyznań – wyjaśnia związek między narodowością a wyznawaną religią wśród mieszkańców I Rzeczypospolitej |
|
7. Pierwsza wolna elekcja |
– przyczyny elekcyjności tronu polskiego – przebieg pierwszej wolnej elekcji – Artykuły henrykowskie i pacta conventa |
– poprawnie posługuje się terminem: elekcja – krótko opisuje, dlaczego polskich władców zaczęto wybierać drogą wolnej elekcji – wskazuje Henryka |
– poprawnie posługuje się terminami: wolna elekcja, bezkrólewie – podaje i zaznacza na osi czasu datę pierwszej wolnej elekcji – opisuje przebieg pierwszego bezkrólewia i |
– przedstawia zasady wyboru monarchy – na podstawie obrazu Canaletta opisuje miejsce i przebieg wolnej elekcji – wyjaśnia skutki |
– wymienia warunki, które musieli spełnić królowie elekcyjni – poprawnie posługuje się terminami: Artykuły henrykowskie, pacta conventa |
– wyjaśnia wpływ Artykułów henrykowskich i pacta conventa na pozycję monarchy w Rzeczypospolitej |
|
– następstwa wolnych elekcji |
Walezego jako pierwszego króla elekcyjnego |
wyjaśnia, kim był interrex |
wolnych elekcji |
|||
|
Rozdział III. W obronie granic Rzeczypospolitej |
||||||
|
1. Wojny z Rosją |
– wojny Stefana Batorego o Inflanty – dymitriada i polska interwencja w Rosji – pokój w Polanowie |
– wskazuje na mapie Inflanty i Carstwo Rosyjskie – wymienia Stefana Batorego jako kolejnego po Henryku Walezym władcę Polski – poprawnie posługuje się terminem: hetman |
– opisuje, w jakim celu została utworzona piechota wybraniecka – przedstawia, jak zakończyły się wojny o Inflanty prowadzone przez Stefana Batorego – podaje i zaznacza na osi czasu datę bitwy pod Kłuszynem (1610 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia – opowiada o znaczeniu bitwy pod Kłuszynem – przywołuje Stanisława Żółkiewskiego jako dowódcę bitwy pod Kłuszynem – wskazuje na mapie Moskwę i Kłuszyn |
– przedstawia przyczyny najazdu Iwana Groźnego na Inflanty – poprawnie posługuje się terminami: piechota wybraniecka, dymitriada, Kreml, bojar – opisuje następstwa dymitriady – wskazuje na mapie tereny przyłączone przez Polskę w wyniku interwencji w Rosji (po pokoju w Polanowie i Jamie Zapolskim) |
– opisuje przyczyny poparcia Dymitra Samozwańca przez magnatów i duchowieństwo – wskazuje przyczyny obalenia Dymitra Samozwańca – wyjaśnia cel polskiej interwencji w Rosji – podaje datę podpisania pokoju w Polanowie (1634 r.) |
– ocenia politykę Zygmunta III wobec Rosji – przedstawia postanowienia pokoju w Polanowie |
|
2. Początek wojen ze Szwecją |
– Wazowie na tronie Polski – przyczyny wojen ze Szwecją – wojna o Inflanty – walka o ujście Wisły – skutki wojen polsko- szwedzkich w I poł. XVII w. – Warszawa stolicą Polski |
– wymienia elementy uzbrojenia husarza i pokazuje je na ilustracji – wskazuje na mapie Szwecję, Inflanty i Wisłę – wymienia stolice Polski (Gniezno, Kraków, Warszawa) |
– wskazuje na mapie Kircholm i Pomorze Gdańskie – podaje datę bitwy pod Kircholmem (1605 r.) i nazwisko dowódcy polskich wojsk (Jan Karol Chodkiewicz) – wyjaśnia, dlaczego przeniesiono stolicę z Krakowa do Warszawy |
– charakteryzuje przyczyny wojen polsko-szwedzkich w XVII w. – poprawnie posługuje się terminem: cło – opowiada przebieg wojny o Inflanty – wskazuje na mapie Oliwę – podaje datę bitwy pod Oliwą (1627 r.) i wyjaśnia znaczenie tego starcia |
– wyjaśnia, dlaczego Zygmunt III Waza utracił tron Szwecji – przedstawia przyczyny zablokowania ujścia Wisły przez Szwedów – tłumaczy, dlaczego Polska często nie wykorzystywała swoich sukcesów militarnych |
– przedstawia postanowienia i podaje daty podpisania rozejmu w Starym Targu (1629 r.) i Sztumskiej Wsi (1635 r.) |
|
3. Powstanie Chmielnickieg o |
– sytuacja Kozaków zaporoskich – powstanie Kozaków na Ukrainie – ugoda w Perejasławiu |
– wskazuje Bohdana Chmielnickiego jako przywódcę powstania Kozaków na Ukrainie – wymienia elementy uzbrojenia Kozaków i pokazuje je na ilustracji – rozpoznaje na ilustracji Kozaka wśród przedstawicieli innych grup społecznych |
– wyjaśnia, kim byli Kozacy – poprawnie posługuje się terminem: Zaporoże – wskazuje na mapie Ukrainę, Zaporoże i Dzikie Pola – podaje i zaznacza na osi czasu datę wybuchu powstania kozackiego (1648 r.) |
– wyjaśnia, kim byli Kozacy rejestrowi – przedstawia zajęcia i sytuację Kozaków – wskazuje na mapie najważniejsze bitwy powstania (Żółte Wody, Korsuń, Beresteczko) – uzasadnia tezę, że powstanie Chmielnickiego było wojną domową |
– przedstawia przyczyny wybuchu powstania na Ukrainie – omawia główne etapy powstania – wyjaśnia, dlaczego powstanie Chmielnickiego przerodziło się w wojnę polsko-rosyjską – wskazuje na mapie Perejasław – podaje i zaznacza na osi czasu datę ugody w Perejasławiu (1654 r.) |
– przedstawia skutki powstania Chmielnickiego – wskazuje rozejm w Andruszowie jako moment zakończenia powstania i wojny polsko-rosyjskiej (1667 r.) – ocenia politykę szlachty wobec Kozaków |
|
4. Potop szwedzki |
– przyczyny wojen Rzeczypospolitej ze Szwecją – najazd Szwedów na Polskę w latach 1655– 1660 – postawa społeczeństwa polskiego wobec najeźdźcy – skutki potopu |
– poprawnie posługuje się terminem: potop szwedzki – wskazuje Stefana Czarnieckiego jako bohatera walk ze Szwedami – wymienia obronę Jasnej Góry jako przełomowy moment potopu szwedzkiego – wskazuje na mapie Częstochowę i Inflanty – wyjaśnia, dlaczego najazd Szwedów nazwano potopem – przedstawia na ilustracji uzbrojenie piechoty szwedzkiej |
– charakteryzuje postaci Stefana Czarnieckiego i Augustyna Kordeckiego – uzasadnia znaczenie bohaterskiej obrony Częstochowy dla prowadzenia dalszej walki z najeźdźcą – podaje i zaznacza na osi czasu daty potopu szwedzkiego (1655–1660 r.) oraz pokoju w Oliwie (1660 r.) – charakteryzuje postępowanie Szwedów wobec ludności polskiej |
– poprawnie posługuje się terminem: wojna podjazdowa – wyjaśnia przyczyny prowadzenia wojny podjazdowej przez Polskę – wskazuje na mapie Lwów i Prusy Książęce – przedstawia zobowiązania Jana Kazimierza złożone podczas ślubów lwowskich |
– wymienia przyczyny wojen polsko- szwedzkich – wyjaśnia przyczyny początkowych niepowodzeń Rzeczypospolitej w czasie potopu szwedzkiego – wymienia postanowienia pokoju w Oliwie |
– przedstawia skutki potopu szwedzkiego – wskazuje zagrożenie płynące dla Rzeczypospolitej z powodu utraty lenna pruskiego |
|
5. Wojny z Turcją |
– imperium osmańskie – przyczyny wojen Rzeczypospolitej z Turcją w XVII w. – wojna o Mołdawię – najazd Turków na Polskę w II poł. XVIII w. i jego skutki – odsiecz wiedeńska Jana III Sobieskiego |
– poprawnie posługuje się terminami: sułtan, husarz, janczar – podaje przyczyny wyprawy Jana III Sobieskiego pod Wiedeń – wskazuje na mapie Wiedeń |
– poprawnie posługuje się terminami: islam, wezyr – charakteryzuje postaci Jana III Sobieskiego i Kara Mustafy – podaje i zaznacza na osi czasu daty bitwy pod Chocimiem (1673 r.) oraz odsieczy wiedeńskiej (1683 r.) – wymienia skutki wojen z Turcją – wskazuje na mapie Podole, Chocim i Kamieniec Podolski |
– poprawnie posługuje się terminami: haracz, ekspansja – podaje i zaznacza na osi czasu daty najazdu tureckiego i oblężenia Kamieńca Podolskiego (1672 r.) – wskazuje na mapie tereny, na których toczyła się wojna (Podole) oraz miejsca najważniejszych wydarzeń (Cecora Kamieniec Podolski, Chocim) – wymienia przyczyny początkowych niepowodzeń wojsk polskich w walce z Turkami w II poł. XVII w. |
– omawia przyczyny wojen polsko- tureckich w XVII w. – przedstawia walkę Rzeczypospolitej o Mołdawię – wymienia hetmanów Stanisława Żółkiewskiego i Jana Karola Chodkiewicza oraz bitwy z Turcją, w których dowodzili (Cecora 1620 r., obrona Chocimia 1621 r.) |
– opisuje postanowienia traktatu w Buczaczu – przedstawia następstwa wojen polsko-tureckich w XVII w. |
|
6. Kryzys Rzeczypospoli tej |
– skutki wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą w XVII w. – sytuacja polityczno- gospodarcza kraju na przełomie XVII i XVIII w. |
– charakteryzuje XVII stulecie jako czas wielu konfliktów wojennych prowadzonych przez Rzeczpospolitą – wskazuje na mapie państwa, z którymi Rzeczpospolita prowadziła wojny w XVII w. |
– wymienia skutki wojen toczonych przez Rzeczpospolitą w XVII w., w tym m.in. wyniszczenie kraju i straty terytorialne |
– poprawnie posługuje się terminem: liberum veto – wskazuje na mapie tereny utracone przez Rzeczpospolitą (Inflanty, Podole, Prusy Książęce, część Ukrainy) – wymienia przyczyny uzależnienia Polski od obcych państw |
– charakteryzuje funkcjonowanie aparatu władzy na przełomie XVII i XVIII w., zwracając uwagę na słabość władzy królewskiej, zrywanie sejmów i wzrost znaczenia magnaterii – wskazuje objawy kryzysu państwa – podaje przyczyny i objawy kryzysu gospodarczego |
– przedstawia przyczyny rokoszu Lubomirskiego – wyjaśnia, dlaczego w Rzeczypospolitej coraz większą rolę zaczynali odgrywać magnaci – wskazuje postać Władysława Sicińskiego, który w 1652 r. doprowadził do pierwszego w historii zerwania sejmu |
|
7. Barok i sarmatyzm |
– barok – epoka kontrastów – cechy charakterystyczne stylu barokowego – architektura i sztuka barokowa – Sarmaci i ich obyczaje |
– opowiada o sposobach spędzania czasu wolnego przez szlachtę na przełomie XVII i XVIII w. – wskazuje pozytywne i negatywne cechy szlachty polskiej tego okresu – wymienia najwybitniejsze dzieła sztuki barokowej w Polsce i Europie (np. Wersal, pałac w Wilanowie) |
– poprawnie posługuje się terminem: barok – zaznacza na osi czasu epokę baroku – wymienia dwie–trzy cechy charakterystyczne architektury barokowej – z ilustracji przedstawiających zabytki wybiera te, które zostały zbudowane w stylu barokowym – wyjaśnia, czym były kalwarie |
– charakteryzuje malarstwo i rzeźbę epoki baroku – charakteryzuje ideologię sarmatyzmu – wyjaśnia pochodzenie terminu sarmatyzm – wyjaśnia znaczenie określenia „złota wolność szlachecka” – opisuje strój sarmacki na podstawie ilustracji |
– poprawnie posługuje się terminami: putto, ornament – wyjaśnia genezę epoki baroku – wskazuje wpływ rosnącej pobożności na architekturę i sztukę epoki – wskazuje następstwa bezkrytycznego stosunku szlachty do ustroju państwa |
– wyjaśnia, na czym polega związek kultury barokowej z ruchem kontrreformacyjnym – charakteryzuje barok jako epokę kontrastów |
|
Rozdział IV. Od absolutyzmu do republiki |
||||||
|
1. Monarchia absolutna we Francji |
– Edykt nantejski i jego skutki – umacnianie władzy monarchy we Francji – rządy absolutne Ludwika XIV – Francja potęgą militarną i gospodarczą |
– krótko opisuje zakres władzy króla w monarchii absolutnej – przywołuje postać Ludwika XIV jako władcy absolutnego – wskazuje na mapie Francję |
– poprawnie posługuje się terminem: monarchia absolutna – wymienia uprawnienia monarchy absolutnego – wyjaśnia, dlaczego Ludwika XIV określano mianem Króla Słońce – wskazuje czas panowania Ludwika XIV (XVII w.) – opisuje życiu w Wersalu w czasach Ludwika XIV |
– poprawnie posługuje się terminami: manufaktura, cło, import, eksport – wyjaśnia, dlaczego Francja była europejską potęgą – przedstawia, w jaki sposób doszło do wzmocnienia władzy królewskiej we Francji |
– poprawnie posługuje się terminem: hugenoci – opisuje, jak zakończyły się wojny religijne we Francji (przywołuje Edykt nantejski) – omawia politykę gospodarczą ministra Colberta – opowiada o twórczości Moliera |
– przedstawia działania kardynała Richelieu zmierzające do wzmocnienia pozycji monarchy – wskazuje pozytywne i negatywne strony panowania Ludwika XIV |
|
2. Monarchia parlamentarn a w Anglii |
– absolutyzm angielski – konflikt Karola I z parlamentem – dyktatura Olivera Cromwella – ukształtowanie się monarchii parlamentarnej |
– wskazuje na mapie Anglię i Londyn – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: parlament – wskazuje organy władzy w monarchii parlamentarnej |
– poprawnie posługuje się terminem: monarchia parlamentarna – wskazuje Anglię jako kraj o ustroju monarchii parlamentarnej – wymienia i krótko charakteryzuje postaci Karola I Stuarta, Olivera Cromwella i Wilhelma Orańskiego – przedstawia zakres władzy dyktatora |
– wyjaśnia przyczyny konfliktu Karola I z parlamentem – przedstawia Deklarację praw narodu angielskiego – charakteryzuje ustrój monarchii parlamentarnej |
– poprawnie posługuje się terminami: purytanie, nowa szlachta, rojaliści – przedstawia postać Olivera Cromwella i jego dokonania – wskazuje 1689 r. jako czas ukształtowania się monarchii parlamentarnej w Anglii |
– wymienia główne etapy kształtowania się monarchii parlamentarnej w Anglii – porównuje ustrój monarchii parlamentarnej i monarchii absolutnej |
|
3. Oświecenie w Europie |
– ideologia oświecenia – wybitni myśliciele doby oświecenia – trójpodział władzy według Monteskiusza – najważniejsze dokonania naukowe oświecenia – architektura oświeceniowa
|
– poprawnie posługuje się terminem: oświecenie – zaznacza na osi czasu epokę oświecenia – podaje przykład dokonania naukowego lub technicznego epoki oświecenia (np. termometr lekarski, maszyna parowa) |
– poprawnie posługuje się terminem: klasycyzm – wymienia przykłady budowli klasycystycznych w Polsce i Europie – charakteryzuje styl klasycystyczny – z ilustracji przedstawiających zabytki wybiera te, które zostały zbudowane w stylu klasycystycznym – wymienia najważniejsze dokonania naukowe i techniczne epoki oświecenia – tłumaczy, dlaczego nowa epoka w kulturze europejskiej została nazwana oświeceniem |
– charakteryzuje ideologię oświecenia – przedstawia postać Monteskiusza i wyjaśnia, na czym polegała opracowana przez niego koncepcja trójpodziału władzy |
– przedstawia postaci Woltera i Jana Jakuba Rousseau – poprawnie posługuje się terminem: ateizm – omawia koncepcję umowy społecznej zaproponowaną przez Jana Jakuba Rousseau – wyjaśnia przyczyny krytyki absolutyzmu i Kościoła przez filozofów doby oświecenia |
– wskazuje wpływ dokonań naukowych i technicznych na zmiany w życiu ludzi – przedstawia zasługi Denisa Diderota dla powstania Wielkiej encyklopedii francuskiej |
|
4. Nowe potęgi europejskie |
– absolutyzm oświecony – narodziny potęgi Prus – monarchia austriackich Habsburgów – Cesarstwo Rosyjskie w XVIII w. |
– wskazuje na mapie Rosję, Austrię i Prusy w XVIII w. – wymienia Marię Teresę, Józefa II, Piotra I i Fryderyka Wielkiego jako władców Austrii, Rosji i Prus – wskazuje Rosję, Austrię i Prusy jako potęgi europejskie XVIII stulecia |
– poprawnie posługuje się terminami: absolutyzm, absolutyzm oświecony – podaje przykłady reform w monarchiach absolutyzmu oświeconego – wskazuje wpływ ideologii oświecenia na reformy w krajach absolutyzmu oświeconego – wskazuje na mapie Petersburg jako nową stolicę Rosji |
– wymienia reformy przeprowadzone w Rosji, Austrii i Prusach – wyjaśnia, dlaczego monarchowie absolutyzmu oświeconego nazywali siebie „sługami ludu” – wyjaśnia związki między pojawieniem się nowych potęg w Europie Środkowej a sytuacją w Rzeczypospolitej |
– charakteryzuje reformy przeprowadzone w Rosji, Austrii i Prusach – wyjaśnia wpływ reform na wzrost znaczenia tych państw – opisuje skutki uzyskania przez Rosję dostępu do Bałtyku |
– porównuje monarchię absolutną z monarchią absolutyzmu oświeconego – podaje daty powstania Królestwa Pruskiego (1701 r.) i Cesarstwa Rosyjskiego (1721 r.) |
|
5. Stany Zjednoczone Ameryki |
– kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej – konflikt kolonistów z rządem brytyjskim – wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych – ustrój polityczny USA |
– wskazuje na mapie Stany Zjednoczone – określa czas powstania Stanów Zjednoczonych – wymienia Tadeusza Kościuszkę i Kazimierza Pułaskiego jako polskich bohaterów walki o niepodległość USA – przywołuje postać Jerzego Waszyngtona jako pierwszego prezydenta USA |
– poprawnie posługuje się terminami: kolonia, konstytucja – wskazuje na mapie kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej – wymienia strony konfliktu w wojnie o niepodległość Stanów – podaje i zaznacza na osi czasu datę uchwalenia konstytucji USA – pierwszej takiej ustawy na świecie (1787 r.) |
– przedstawia przyczyny wybuchu wojny między kolonistami a rządem brytyjskim – opisuje wydarzenie zwane bostońskim piciem herbaty – poprawnie posługuje się terminem: bojkot – podaje i zaznacza na osi czasu datę powstania Stanów Zjednoczonych (4 |
– przedstawia najważniejsze etapy walki o niepodległość USA – wskazuje na mapie Boston, Filadelfię i Yorktown – omawia zasługi Jerzego Waszyngtona dla powstania USA – opisuje idee oświeceniowe zapisane w konstytucji USA – wymienia miejsca |
– poprawnie posługuje się terminami: Kongres, Izba Reprezentantów – charakteryzuje ustrój polityczny USA |
|
– wyjaśnia, dlaczego Amerykanie mówią w języku angielskim – porównuje pierwszą flagę USA z flagą współczesną, wskazując zauważone podobieństwa i różnice |
lipca 1776 r.) – charakteryzuje znaczenie Deklaracji niepodległości – przedstawia udział Polaków w walce o niepodległość USA |
związane z udziałem Polaków w wojnie o niepodległość USA |
||||
|
Rozdział V. Upadek Rzeczypospolitej |
||||||
|
1. Rzeczpospolit a pod rządami Wettinów |
– unia personalna z Saksonią – początek ingerencji Rosji w sprawy Polski – podwójna elekcja w 1733 r. – rządy Augusta III – projekty reform Rzeczypospolitej |
– wymienia Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa jako monarchów sprawujących władzę w Polsce na początku XVIII w. – opisuje konsekwencje wyboru dwóch władców jednocześnie |
– poprawnie posługuje się terminami: unia personalna, anarchia – wskazuje na mapie Saksonię – wymienia przyczyny anarchii w Polsce – przedstawia Stanisława Konarskiego jako reformatora Rzeczypospolitej i krótko opisuje propozycje jego reform |
– poprawnie posługuje się terminami: konfederacja, liberum veto, wolna elekcja, przywileje, złota wolność szlachecka – wyjaśnia sens powiedzeń: Od Sasa do Lasa i Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa – przedstawia postać Stanisława Leszczyńskiego – charakteryzuje projekty reform w I poł. XVIII w. |
– przedstawia genezę i postanowienia sejmu niemego – podaje i zaznacza na osi czasu datę obrad sejmu niemego (1717 r.) – wyjaśnia przyczynę ingerencji Rosji w sprawy Polski – opisuje pozytywne i negatywne skutki rządów Augusta III |
– charakteryzuje okres rządów Augusta II Mocnego – wskazuje reformy niezbędne dla wzmocnienia Rzeczypospolitej |
|
2. Pierwszy rozbiór Polski |
– Stanisław August Poniatowski królem Polski – pierwsze reformy |
– poprawnie posługuje się terminem: rozbiory Polski – podaje i zaznacza na |
– charakteryzuje postać Stanisława Augusta Poniatowskiego – wskazuje na mapie |
– opisuje okoliczności wyboru Stanisława Augusta na króla Polski |
– poprawnie posługuje się terminem: prawa kardynalne |
– przedstawia przyczyny zawiązania konfederacji barskiej |
|
nowego władcy – konfederacja barska – I rozbiór Polski |
osi czasu datę pierwszego rozbioru Polski (1772 r.) – wymienia państwa, które dokonały pierwszego rozbioru Polski i wskazuje je na mapie – przywołuje postać Stanisława Augusta Poniatowskiego jako ostatniego króla Polski |
ziemie utracone przez Polskę podczas pierwszego rozbioru – przedstawia przyczyny pierwszego rozbioru Polski – ocenia postawę Tadeusza Rejtana – poprawnie posługuje się terminami: ambasador, emigracja |
– wymienia reformy Stanisława Augusta w celu naprawy oświaty i gospodarki w II poł. XVIII w. – wskazuje następstwa konfederacji barskiej – porównuje postawy rodaków wobec rozbioru państwa na podstawie analizy obrazu Jana Matejki Rejtan – Upadek Polski |
– podaje datę zawiązania konfederacji barskiej (1768 r.) – przedstawia cel walki konfederatów barskich – opowiada o przebiegu i decyzjach sejmu rozbiorowego |
||
|
3. Kultura polskiego oświecenia |
– literatura okresu oświecenia – Teatr Narodowego i jego zadania – mecenat Stanisława Augusta Poniatowskiego – architektura i sztuka klasycystyczna w Polsce – reforma szkolnictwa w Polsce |
– wskazuje Stanisława Augusta jako oświeceniowego mecenasa sztuki – podaje przykład zasług ostatniego króla dla rozwoju kultury polskiej – poprawnie posługuje się terminem: szkoła parafialna – podaje przykłady przedmiotów nauczanych w szkołach parafialnych |
– poprawnie posługuje się terminem: obiady czwartkowe – przedstawia przyczyny powołania Komisji Edukacji Narodowej – wskazuje cel wychowania i edukacji młodzieży w XVIII w. |
– charakteryzuje architekturę i sztukę klasycystyczną – podaje przykłady budowli klasycystycznych – charakteryzuje twórczość Ignacego Krasickiego – przedstawia zadania Teatru Narodowego i czasopisma „Monitor” – omawia zmiany wprowadzone w polskim szkolnictwie przez KEN |
– wymienia pisarzy politycznych II poł. XVIII w. (Hugo Kołłątaj, Stanisław Staszic) oraz ich propozycje reform – przedstawia zasługi Stanisława Augusta dla rozwoju kultury i sztuki oświecenia – wymienia malarzy tworzących w Polsce (Canaletto, Marcello Bacciarelli) – wyjaśnia, dlaczego obrazy Canaletta są ważnym źródłem wiedzy historycznej |
– charakteryzuje twórczość Juliana Ursyna Niemcewicza i Wojciecha Bogusławskiego – podaje przykłady budowli klasycystycznych w swoim regionie |
|
4. Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja |
– reformy Sejmu Wielkiego – Konstytucja 3 Maja – wojna polsko- rosyjska w 1792 r. – drugi rozbiór Polski |
– poprawnie posługuje się terminem: konstytucja – podaje i zaznacza na osi czasu datę uchwalenia Konstytucji 3 maja (1791 r.) – wymienia państwa, które dokonały drugiego rozbioru Polski – na obrazie Jana Matejki Konstytucja 3 maja 1791 roku wskazuje współtwórców konstytucji: Stanisława Augusta Poniatowskiego i Stanisława Małachowskiego |
– podaje i zaznacza na osi czasu daty obrad Sejmu Wielkiego (1788– 1792 r.) i drugiego rozbioru (1793 r.) – wymienia najważniejsze reformy Sejmu Czteroletniego – wymienia najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja (zniesienie liberum veto i wolnej elekcji) – wskazuje na mapie ziemie utracone przez Polskę podczas drugiego rozbioru |
– charakteryzuje postać Stanisława Małachowskiego – opisuje sytuację w Polsce po pierwszym rozbiorze – podaje cel obrad Sejmu Wielkiego – przedstawia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i podaje jej datę (1792 r.) – wskazuje na mapie Targowicę, Dubienkę i Zieleńce |
– opisuje najważniejsze reformy Sejmu Czteroletniego – charakteryzuje ustrój polityczny wprowadzony przez Konstytucję 3 maja – przedstawia genezę ustanowienia Orderu Virtuti Militari – opisuje przebieg wojny polsko- rosyjskiej (1792 r.), – przedstawia postanowienia sejmu w Grodnie |
– charakteryzuje zmiany wprowadzone przez Konstytucję 3 maja i wskazuje ich skutki |
|
5. Powstanie kościuszkowsk ie i trzeci rozbiór Polski |
– wybuch powstania kościuszkowskiego – Uniwersał połaniecki – przebieg powstania – trzeci rozbiór Polski |
– poprawnie posługuje się terminami: naczelnik, kosynierzy, zaborcy – wskazuje Tadeusza Kościuszkę jako naczelnika powstania – wymienia państwa, które dokonały trzeciego rozbioru |
– charakteryzuje postać Tadeusza Kościuszki – poprawnie posługuje się terminem: insurekcja – podaje i zaznacza na osi czasu daty insurekcji kościuszkowskiej (1794 r.) oraz trzeciego rozbioru Polski (1795 r.) – wymienia przyczyny |
– charakteryzuje postać Wojciecha Bartosa – opowiada o bitwie pod Racławicami i przedstawia jej znaczenie – wskazuje na mapie Racławice i Połaniec – wyjaśnia, dlaczego |
– poprawnie posługuje się terminem: uniwersał – przedstawia zapisy Uniwersału połanieckiego – opisuje przebieg powstania kościuszkowskiego i podaje jego najważniejsze |
– wymienia najważniejsze przyczyny upadku Rzeczypospolitej w XVIII w. |
|
Polski |
wybuchu i upadku powstania kościuszkowskiego – wskazuje na mapie Kraków i tereny utracone przez Polskę podczas trzeciego rozbioru |
Kościuszko zdecydował się wydać Uniwersał połaniecki – wskazuje następstwa upadku powstania kościuszkowskiego |
wydarzenia w kolejności chronologicznej – wskazuje na mapie Maciejowice i przedstawia znaczenie tej bitwy dla losów powstania |
|||
|
Rozdział VI. Rewolucja francuska i okres napoleoński |
||||||
|
1. Rewolucja francuska |
– sytuacja we Francji przed wybuchem rewolucji burżuazyjnej – stany społeczne we Francji – wybuch rewolucji francuskiej – uchwalenie Deklaracji praw człowieka i obywatela – Francja monarchią konstytucyjną |
– wskazuje na mapie Francję i Paryż – poprawnie posługuje się terminami: konstytucja, rewolucja, Bastylia – podaje wydarzenie, które rozpoczęło rewolucję francuską – wyjaśnia, dlaczego Francuzi obchodzą swoje święto narodowe 14 lipca |
– poprawnie posługuje się terminami: burżuazja, Stany Generalne – wymienia i charakteryzuje stany społeczne we Francji – podaje i zaznacza na osi czasu datę wybuchu rewolucji burżuazyjnej we Francji (14 lipca 1789 r.) – charakteryzuje postać Ludwika XVI |
– przedstawia przyczyny wybuchu rewolucji burżuazyjnej – opisuje położenie stanów społecznych we Francji – wyjaśnia zadania Konstytuanty – przedstawia najważniejsze zapisy Deklaracji praw człowieka i obywatela – poprawnie posługuje się terminem: monarchia konstytucyjna |
– przedstawia sytuację we Francji przez wybuchem rewolucji – opisuje decyzje Konstytuanty podjęte po wybuchu rewolucji i wskazuje ich przyczyny – podaje datę uchwalenia konstytucji francuskiej (1791 r.) – charakteryzuje ustrój Francji po wprowadzeniu konstytucji |
– przedstawia okoliczności i cel powstania Zgromadzenia Narodowego – wyjaśnia ponadczasowe znaczenie Deklaracji praw człowieka i obywatela |
|
2. Republika Francuska |
– Francja republiką – terror jakobinów – upadek rządów jakobinów |
– poprawnie posługuje się terminami: gilotyna, terror – przedstawia okoliczności stracenia Ludwika XVI |
– przedstawia przyczyny obalenia władzy Ludwika XVI – poprawnie posługuje się terminem: republika – charakteryzuje postać Maksymiliana |
– poprawnie posługuje się terminami: jakobini, dyrektoriat – opisuje rządy jakobinów – wyjaśnia, dlaczego |
– poprawnie posługuje się terminem: radykalizm – wyjaśnia na przykładzie postaci Maksymiliana Robespierre’a sens |
– wyjaśnia, dlaczego jakobini przejęli rządy we Francji – ocenia terror jako narzędzie walki politycznej |
|
Robespierre’a – wskazuje na mapie państwa, z którymi walczyła rewolucyjna Francja |
rządy jakobinów nazwano Wielkim Terrorem – przedstawia, w jaki sposób jakobinów odsunięto od władzy – charakteryzuje rządy dyrektoriatu |
powiedzenia: Rewolucja pożera własne dzieci – przedstawia skutki rządów jakobinów – wyjaśnia przyczyny upadku rządów jakobinów |
||||
|
3. Epoka Napoleona Bonapartego |
– obalenie rządów dyrektoriatu – Napoleon Bonaparte cesarzem Francuzów – Kodeks Napoleona – Napoleon u szczytu potęgi |
– charakteryzuje krótko postać Napoleona Bonapartego jako cesarza Francuzów i wybitnego dowódcę – określa I poł. XIX w. jako epokę napoleońską – przedstawia na infografice uzbrojenie żołnierzy epoki napoleońskiej |
– wskazuje na mapie państwa, z którymi toczyła wojny napoleońska Francja – podaje datę decydującej bitwy pod Austerlitz i wskazuje tę miejscowość na mapie – poprawnie posługuje się terminem: zamach stanu – przedstawia okoliczności przejęcia władzy przez Napoleona – wskazuje na mapie tereny zależne od Francji |
– przedstawia położenie Francji w Europie podczas rządów dyrektoriatu – poprawnie posługuje się terminem: blokada kontynentalna – wyjaśnia przyczyny wprowadzenia blokady kontynentalnej przeciw Anglii – charakteryzuje Kodeks Napoleona i podaje datę jego uchwalenia (1804 r.) – wymienia reformy wprowadzone przez Napoleona |
– wyjaśnia przyczyny niezadowolenia społecznego podczas rządów dyrektoriatu – przedstawia etapy kariery Napoleona – podaje datę koronacji cesarskiej Napoleona (1804 r.) – wyjaśnia, dlaczego Napoleon koronował się na cesarza Francuzów – podaje datę pokoju w Tylży (1807 r.) i przedstawia jego postanowienia |
– opisuje okoliczności powstania i charakter Związku Reńskiego |
|
4. Upadek Napoleona |
– wyprawa na Rosję – odwrót Wielkiej Armii – bitwa pod Lipskiem i klęska cesarza |
– poprawnie posługuje się terminem: Wielka Armia – wskazuje na mapie Rosję i Moskwę – opisuje, jak zakończyła się wyprawa Napoleona na Rosję |
– przedstawia przyczyny wyprawy Napoleona na Rosję – opisuje, w jakich warunkach atmosferycznych wycofywała się Wielka Armia – wyjaśnia, dlaczego bitwa pod Lipskiem została nazwana „bitwą narodów” – wskazuje na mapie państwa koalicji antyfrancuskiej, Elbę i Lipsk |
– poprawnie posługuje się terminami: taktyka spalonej ziemi, wojna podjazdowa, abdykacja – przedstawia strategię obronną Rosji – opisuje skutki wyprawy Napoleona na Rosję – podaje datę bitwy pod Lipskiem (1813 r.) – przedstawia skutki klęski Napoleona pod Lipskiem |
– omawia przebieg kampanii rosyjskiej Napoleona – podaje datę bitwy pod Borodino (1812 r.) – wskazuje na mapie Borodino – omawia, jak przebiegał odwrót Wielkiej Armii |
– przedstawia przyczyny klęski Napoleona |
|
5. Legiony Polskie we Włoszech |
– Polacy po utracie niepodległości – utworzenie Legionów Polskich we Włoszech – organizacja i zasady życia legionowego – udział legionistów w wojnach napoleońskich |
– wymienia państwa zaborcze – wyjaśnia, kim byli Jan Henryk Dąbrowski i Józef Wybicki – podaje nazwę hymnu Polski i wskazuje jego związek z Legionami Polskimi we Włoszech |
– poprawnie posługuje się terminami: legiony, emigracja – podaje i zaznacza na osi czasu datę utworzenia Legionów Polskich we Włoszech (1797 r.) – wskazuje na mapie Włochy, Francję i San Domingo – przedstawia cel utworzenia Legionów Polskich i opisuje walki z ich udziałem |
– wyjaśnia, dlaczego Polacy wiązali nadzieję na niepodległość z Napoleonem – opisuje udział legionistów w wojnach napoleońskich – przedstawia powody wysłania legionistów na San Domingo |
– opisuje położenie ludności polskiej po utracie niepodległości – charakteryzuje zasady obowiązujące w Legionach Polskich – wyjaśnia, dlaczego Legiony były szkołą patriotyzmu i demokracji |
– wskazuje, w jaki sposób i skąd rekrutowano żołnierzy do polskich oddziałów wojskowych |
|
6. Księstwo Warszawskie |
– utworzenie Księstwa Warszawskiego – konstytucja Księstwa Warszawskiego – Polacy pod rozkazami Napoleona – upadek Księstwa Warszawskiego |
– wskazuje na mapie Księstwo Warszawskie – podaje przyczyny likwidacji Księstwa Warszawskiego |
– przedstawia – charakteryzuje okoliczności utworzenia postać księcia Józefa Księstwa Warszawskiego, Poniatowskiego – wskazuje na mapie – przedstawia Tylżę okoliczności – podaje i zaznacza na powiększenia osi czasu daty terytorium Księstwa utworzenia i likwidacji Warszawskiego Księstwa Warszawskiego – wskazuje na mapie (1807 r., 1815 r.) Raszyn – wyjaśnia znaczenie mitu napoleońskiego dla podtrzymania pamięci o Legionach |
– omawia zapisy – wymienia bitwy konstytucji Księstwa stoczone przez Warszawskiego napoleońską Francję z – wskazuje związek udziałem Polaków między zapisami – podaje datę bitwy konstytucji Księstwa pod Raszynem (1809 Warszawskiego a r.) ideami rewolucji francuskiej – wskazuje na mapie Somosierrę – opowiada o szarży polskich szwoleżerów pod Somosierrą i wskazuje jej znaczenie dla toczonych walk |
||
Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z historii klasa siódma
-
Temat lekcji
Zagadnienia,
materiał
nauczania
Wymagania na poszczególne oceny
dopuszczająca
dostateczna
dobra
bardzo dobra
celująca
ROZDZIAŁ I: EUROPA PO KONGRESIE WIEDEŃSKIM
1. Kongres
wiedeński
1. Początek
kongresu
2. „Sto dni”
Napoleona
3. Postanowienia
kongresu
4. Zmiany granic
w Europie
5. Święte
Przymierze
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: restauracja,
legitymizm,
równowaga
europejska
– zna daty obrad
kongresu
wiedeńskiego (1814–
1815)
– wskazuje na mapie
państwa decydujące
na kongresie
wiedeńskim
– podaje przyczyny
zwołania kongresu
wiedeńskiego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: abdykacja,
Święte Przymierze
– zna daty: bitwy pod
Waterloo
(18 VI 1815),
podpisania aktu
Świętego Przymierza
(IX 1815)
– prezentuje główne
założenia ładu
wiedeńskiego
– przedstawia decyzje
kongresu dotyczące
ziem polskich
Uczeń:
– zna datę „stu dni”
Napoleona
(III–VI 1815)
– identyfikuje postacie:
Aleksandra I, Charles’a
Talleyranda, Klemensa
von Metternicha
– omawia przebieg
„stu dni” Napoleona
– przedstawia
okoliczności powstania
Świętego Przymierza
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Roberta
Stewarta Castlereagha,
Franciszka I, Fryderyka
Wilhelma III
– wskazuje na mapie
zmiany terytorialne
w Europie
po kongresie
wiedeńskim oraz
państwa Świętego
Przymierza
– przedstawia cele
i działalność Świętego
Przymierza
Uczeń:
– ocenia postawę
Napoleona
i Francuzów
w okresie jego
powrotu do kraju
– ocenia zasady,
w oparciu o które
stworzono ład
wiedeński
– ocenia działalność
Świętego Przymierza
Tajemnice
sprzed wieków
– Jak
obradował
kongres
w Wiedniu?
1. Dlaczego
Wiedeń?
2. Przebieg obrad
3. Główni
bohaterowie
wiedeńscy
Uczeń:
– wyjaśnia, dlaczego
Wiedeń stał się
miejscem obrad
kongresu
Uczeń:
– opisuje przebieg
obrad kongresu
wiedeńskiego
– charakteryzuje
głównych uczestników
kongresu
Uczeń:
– przedstawia
znaczenie regulaminu
dyplomatycznego
– wyjaśnia rolę
kongresu
wiedeńskiego w
procesie likwidacji
niewolnictwa
Uczeń:
– ocenia rolę kongresu
wiedeńskiego
w dziejach Europy
2. Rewolucja
przemysłowa
1. Narodziny
przemysłu
2. Rewolucja
przemysłowa
na świecie
3. Maszyna
parowa i jej
zastosowanie
4. Narodziny
elektrotechniki
5. Skutki rewolucji
przemysłowej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
industrializacja,
rewolucja
przemysłowa,
maszyna parowa
– zna datę
udoskonalenia
maszyny parowej
(1763)
– identyfikuje postać
Jamesa Watta
– wymienia przyczyny
rewolucji
przemysłowej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
manufaktura, fabryka,
urbanizacja, kapitał,
kapitaliści, robotnicy,
proletariat
– identyfikuje
postacie: Samuela
Morse’a, George’a
Stephensona
– wymienia gałęzie
przemysłu, które
rozwinęły się dzięki
zastosowaniu maszyny
parowej
– omawia wpływ
zastosowania maszyny
Uczeń:
– zna daty:
skonstruowania silnika
elektrycznego (1831),
skonstruowania
telegrafu (1837)
– identyfikuje postać
Michaela Faradaya
– wskazuje na mapie
państwa, na których
terenie rozwinęły się w
XIX w. najważniejsze
zagłębia przemysłowe
Europy
– wyjaśnia okoliczności
narodzin przemysłu w
XIX w.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: cywilizacja
przemysłowa,
metropolia
– zna datę pierwszego
telegraficznego
połączenia kablowego
między Ameryką i
Europą (1866)
– przedstawia
gospodarcze
i społeczne skutki
industrializacji
– wyjaśnia znaczenie
wynalezienia
elektryczności dla
rozwoju przemysłu
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Thomasa
Newcomena, Charlesa
Wheatsone’a, Thomasa
Davenporta
– wyjaśnia okoliczności
narodzin przemysłu w
XIX w.
– opisuje sposób
działania maszyny
parowej
– ocenia gospodarcze
i społeczne skutki
rozwoju przemysłu
w XIX w.
parowej na rozwój
komunikacji
– przedstawia
konsekwencje
zastosowania maszyny
parowej dla rozwoju
przemysłu
i komunikacji
3. Nowe idee
polityczne
1. Liberalizm
2. Konserwatyzm
3. Idee narodowe
4. Początki ruchu
robotniczego
5. Czartyzm
6. Socjalizm
i komunizm
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: ideologia,
proletariat, ruch
robotniczy, strajk,
związek zawodowy
– identyfikuje postać
Adama Smitha
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: liberalizm,
konserwatyzm,
socjalizm
– identyfikuje
postacie: Edmunda
Burke’a, Karola
Marksa
– przedstawia
okoliczności narodzin
liberalizmu,
konserwatyzmu
i ruchu robotniczego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: wolna
konkurencja,
komunizm, idee
narodowe
– identyfikuje
postacie: Giuseppe
Mazziniego, Henriego
de Saint–
–Simona, Roberta
Owena, Fryderyka
Engelsa
– charakteryzuje
założenia liberalizmu,
konserwatyzmu,
socjalizmu
i komunizmu
Uczeń:
– zna datę wydania
Manifestu
komunistycznego
(1848)
– przedstawia
okoliczności narodzin
liberalizmu,
konserwatyzmu
i ruchu robotniczego
– wyjaśnia różnice
między socjalistami
i komunistami
– wyjaśnia rolę
związków
zawodowych
w rozwoju ruchu
robotniczego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: czartyzm,
falanster
– zna daty: ruchu
czartystów (1836–
1848)
– opisuje narodziny
ruchu czartystów, ich
postulaty oraz skutki
działalności
– ocenia wpływ
nowych ideologii
na życie społeczne
i polityczne
w pierwszej połowie
XIX w.
4. Przeciwko
Świętemu
Przymierzu
1. Walka z ładem
wiedeńskim
2. Niepodległość
Grecji
3. Początek
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu Wiosna Ludów
– zna datę Wiosny
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: rewolucja
lipcowa, rewolucja
Uczeń:
– zna daty: uzyskania
niepodległości przez
Grecję (1829),
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: dekabryści,
bankiety
Uczeń:
– przedstawia przebieg
i skutki walki Greków
o niepodległość
Wiosny Ludów
4. Wystąpienia
w Niemczech
i Austrii
5. Parlament
frankfurcki
6. Powstanie
węgierskie
7. Wiosna Ludów
we Włoszech
8. Wojna krymska
Ludów (1848–1849)
– wskazuje na mapie
państwa, w których
wybuchła Wiosna
Ludów;
– wymienia przyczyny
Wiosny Ludów
lutowa, parlament powstania w Belgii
frankfurcki (1830), zwołania
parlamentu
– zna daty: rewolucji
frankfurckiego
lipcowej we Francji
(V 1848), wybrania
(1830), wybuchu
Ludwika Napoleona
Wiosny Ludów
Bonapartego
we Francji (II 1848)
prezydentem Francji
– identyfikuje (XII 1848), stłumienia
postacie: Mikołaja I, powstania węgierskiego
Ludwika Napoleona (1849), wojny
Bonapartego, krymskiej (1853–1856)
Franciszka Józefa I
– identyfikuje
– wskazuje na mapie postacie: Klemensa
państwa, które uzyskały von Metternicha,
niepodległość Aleksandra II
w pierwszej połowie
– wskazuje na mapie
XIX w.
państwa, w których w
– przedstawia latach 1815–1847
przyczyny i przejawy wybuchły rewolucje i
walki z ładem powstania narodowe
wiedeńskim oraz państwa
zaangażowane
– przedstawia skutki w wojnę krymską
Wiosny Ludów we
Francji, Prusach, – omawia przyczyny,
Austrii, na Węgrzech i przebieg i skutki
w państwach włoskich rewolucji lipcowej we
Francji
– wymienia przyczyny i
– zna daty: wybuchu – ocenia znaczenie
antytureckiego Wiosny Ludów dla
powstania w Grecji państw i narodów
(1821–1822), powstania europejskich
dekabrystów (XII 1825),
– omawia rolę
uznania niepodległości
parlamentu
Belgii (1831), wybuchu
frankfurckiego
Wiosny Ludów
w procesie
w Prusach, Austrii
jednoczenia Niemiec
na Węgrzech i we
Włoszech (III 1848),
powstania
robotniczego w Paryżu
(VI 1848)
– identyfikuje
postacie: Karola X,
Ludwika Filipa, Lajosa
Kossutha, Józefa Bema
Karola Alberta
– przedstawia cele,
przebieg i skutki
powstania
dekabrystów
– opisuje przebieg
Wiosny Ludów we
Francji, Prusach,
Austrii, na Węgrzech i
w państwach włoskich
skutki wojny krymskiej
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU I
ROZDZIAŁ II: ZIEMIE POLSKIE PO KONGRESIE WIEDEŃSKIM
1. Po upadku
Księstwa
Warszawskiego
1. Podział ziem
polskich
2. Rzeczpospolita
Krakowska
3. Wielkie
Księstwo
Poznańskie
4. Sytuacja
gospodarcza
w zaborze
pruskim –
podstawy
nowoczesności
5. Sytuacja
gospodarcza
w zaborze
austriackim
6. Kultura
i oświata
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu uwłaszczenie
– zna datę powstania
Królestwa Polskiego,
Wielkiego Księstwa
Poznańskiego
i Wolnego Miasta
Krakowa (1815)
– wskazuje na mapie
podział ziem polskich
po kongresie
wiedeńskim
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu ziemie zabrane
– zna daty: reformy
uwłaszczeniowej
w Wielkim Księstwie
Poznańskim (1823),
zniesienia pańszczyzny
w zaborze austriackim
(1848)
– charakteryzuje ustrój
Wielkiego Księstwa
Poznańskiego
– opisuje ustrój
Rzeczypospolitej
Krakowskiej
– charakteryzuje
rozwój gospodarczy
zaboru pruskiego
– opisuje sytuację
gospodarczą w
zaborze austriackim
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu protektorat
– zna daty: nadania
wolności osobistej
chłopom w zaborze
pruskim (1807),
powołania sejmu
prowincjonalnego w
Wielkim Księstwie
Poznańskim (1824)
– identyfikuje
postacie: Antoniego
Radziwiłła, Edwarda
Raczyńskiego, Tytusa
Działyńskiego, Józefa
Maksymiliana
Ossolińskiego
– omawia proces
uwłaszczania chłopów
w zaborze pruskim
Uczeń:
– zna datę otwarcia
Zakładu Narodowego
im. Ossolińskich we
Lwowie (1817)
– wyjaśnia, jaką rolę
pełniła Rzeczpospolita
Krakowska w
utrzymaniu polskości
– porównuje sytuację
gospodarczą ziem
polskich pod zaborami
– przedstawia warunki
rozwoju polskiej
kultury
i oświaty w zaborze
pruskim i Galicji
Uczeń
– zna datę
wprowadzenia
obowiązku szkolnego
w zaborze pruskim
(1825)
– ocenia skutki
reformy
uwłaszczeniowej
w zaborze pruskim
– ocenia politykę
władz zaborczych
wobec Polaków
w zaborze pruskim
i austriackim
2. W Królestwie
Polskim
1. Konstytucja
Królestwa
Polskiego
2. Namiestnik
i wielki książę
3. Gospodarka
Królestwa
Polskiego
4. Kultura
i edukacja
pod zaborem
rosyjskim
5. Opozycja
legalna
w Królestwie
Polskim
6. Tajne spiski
i organizacje
Uczeń:
– zna datę nadania
konstytucji Królestwu
Polskiemu (1815)
– identyfikuje
postacie: Adama
Mickiewicza, Piotra
Wysockiego
– wskazuje na mapie
zasięg Królestwa
Polskiego
– wymienia organy
władzy określone
w konstytucji
Królestwa Polskiego
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – zna daty: otwarcia
terminów: kaliszanie, uniwersytetu
konspiracja w Warszawie (1816),
działalności
– zna daty: objęcia
Towarzystwa
władzy przez Mikołaja I
Filomatów
(1825), zawiązania
(1817–1823),
Sprzysiężenia
wprowadzenia cenzury
Podchorążych (1828)
w Królestwie Polskim
– identyfikuje postacie:
(1819), założenia
Aleksandra I, wielkiego
Banku Polskiego
księcia Konstantego,
(1828)
Mikołaja I, Franciszka
Ksawerego Druckiego– – identyfikuje
Lubeckiego, Stanisława postacie: Józefa
Staszica, Waleriana Zajączka, Juliana
Łukasińskiego Ursyna Niemcewicza,
Adama Jerzego
– charakteryzuje ustrój
Czartoryskiego,
Królestwa Polskiego
Wincentego
– opisuje rozwój
i Bonawentury
przemysłu w
Niemojowskich
Królestwie Polskim
– wskazuje na mapie
– omawia rozwój
najważniejsze
kultury i edukacji
w Królestwie Polskim okręgi przemysłowe
– wymienia przykłady w Królestwie Polskim
organizacji spiskowych i
– przedstawia reformy
Uczeń:
– zna daty: powstania
Towarzystwa
Kredytowego
Ziemskiego (1825),
wystąpienia kaliszan
(1820)
– identyfikuje
postacie: Stanisława
Kostki Potockiego,
Tadeusza Czackiego,
Tomasza Zana
– wskazuje na mapie
Kanał Augustowski
– wyjaśnia, jaką rolę w
życiu Królestwa
Polskiego pełnił wielki
książę Konstanty
– charakteryzuje
działalność kulturalno–
oświatową Polaków na
ziemiach zabranych
– przedstawia
okoliczności powstania
opozycji legalnej i cele
jej działalności
Uczeń:
– wymienia wady
i zalety ustroju
Królestwa Polskiego
– ocenia rozwój
gospodarczy Królestwa
Polskiego
– omawia różnice
pomiędzy opozycją
legalną i nielegalną w
Królestwie Polskim
– ocenia stosunek
władz carskich do
opozycji legalnej
i nielegalnej
ich cele
gospodarcze Franciszka
Ksawerego Druckiego–
Lubeckiego
– przedstawia sytuację
na wsi w Królestwie
Polskim
– opisuje okoliczności
powstania organizacji
spiskowych
3. Powstanie
listopadowe
1. Wybuch
powstania
2. Od negocjacji
do detronizacji
3. Wojna polsko––
rosyjska
4. Wodzowie
powstania
listopadowego
5. Walki poza
Królestwem
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu noc
listopadowa
– zna daty: wybuchu
powstania
listopadowego (29/30
XI 1830), bitwy pod
Olszynką Grochowską
(II 1831), wojny
polsko–
–rosyjskiej (II–X 1831)
– identyfikuje
postacie: Piotra
Wysockiego, Józefa
Chłopickiego
– wymienia przyczyny
powstania
listopadowego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: dyktator,
detronizacja
– zna daty: detronizacji
Mikołaja I i zerwania
unii z Rosją (25 I 1831),
bitwy pod Ostrołęką (V
1831), bitwy o
Warszawę (6–7 IX
1831)
– identyfikuje
postacie: wielkiego
księcia Konstantego,
Adama Jerzego
Czartoryskiego
– wskazuje na mapie
miejsca najważniejszych
bitew powstania
listopadowego
– wyjaśnia, jakie
znaczenie dla powstania listopadowego miała detronizacja cara Mikołaja I – omawia przyczyny klęski powstania listopadowego
Uczeń:
– zna daty: przejęcia
dyktatury przez Józefa
Chłopickiego (XII
1830),
– identyfikuje
postacie: Ignacego
Prądzyńskiego, Emilii
Plater, Józefa Bema,
Iwana Dybicza, Iwana
Paskiewicza
– wskazuje na mapie
tereny poza
Królestwem Polskim,
na których toczyły się
walki podczas
powstania w latach
1830–1831
– opisuje przebieg
nocy listopadowej
– charakteryzuje
poczynania władz powstańczych do wybuchy wojny polsko–rosyjskiej – opisuje przebieg wojny polsko– –rosyjskiej
Uczeń:
– zna daty: bitwy pod
Stoczkiem (II 1831),
bitew pod Wawrem
i Dębem Wielkim
(III 1831), bitew pod
Iganiami i Boremlem
(IV 1831)
– identyfikuje
postacie: Józefa
Sowińskiego,
Jana Skrzyneckiego,
Jana Krukowieckiego,
Józefa Dwernickiego
– przedstawia przebieg
walk powstańczych
poza Królestwem
Polskim
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Michała
Radziwiłła, Macieja
Rybińskiego,
Antoniego Giełguda
– ocenia postawy
wodzów powstania
listopadowego
– ocenia, czy powstanie
listopadowe miało
szanse powodzenia
Tajemnice
sprzed wieków
– Czy
powstanie
listopadowe
mogło
zakończyć się
sukcesem?
1. Dlaczego Polacy
byli bez szans?
2. Wydarzenia w
Belwederze
3. Co zmieniłaby
śmierć
wielkiego
księcia
Konstantego?
4. Jaką liczbę
żołnierzy mogli
wystawić
Rosjanie?
5. Jakie błędy
popełnili
dowódcy?
Uczeń:
– przedstawia oceny
historyków dotyczące
szans powstania
listopadowego
Uczeń:
– opisuje zamach na
wielkiego księcia
Konstantego
– porównuje siły
militarne Rosji i
powstańców
– wskazuje błędy
dowódców powstania
Uczeń:
– podejmuje próbę
odpowiedzi na
pytanie, czy powstanie
listopadowe mogło
zakończyć się
sukcesem
Uczeń:
– ocenia skutki
zamachu na wielkiego
księcia Konstantego
4. Wielka
Emigracja
1. Ucieczka przed
represjami
2. Stronnictwa
polityczne
na emigracji
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: emigracja,
Wielka Emigracja
– identyfikuje
postacie: Fryderyka
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: zsyłka,
emisariusz
– identyfikuje
postacie: Zygmunta
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: katorga,
amnestia
– zna daty: powstania
Towarzystwa
Uczeń:
– zna daty: powstania
Komitetu Narodowego
Polskiego (1831),
Gromad Ludu
Uczeń:
– opisuje działalność
kulturalną Polaków na
emigracji
– ocenia działalność
Chopina, Adama
Mickiewicza, Juliusza
Słowackiego
– wymienia przyczyny
Wielkiej Emigracji
– wskazuje na mapie
główne kraje, do
których emigrowali
Polacy po upadku
powstania
listopadowego
Krasińskiego, Joachima
Lelewela,
Adama Jerzego
Czartoryskiego
– wymienia główne
obozy polityczne
powstałe na emigracji
– wymienia formy
działalności Polaków
na emigracji
Demokratycznego
Polskiego (1832)
i Hôtel Lambert (1833)
– przedstawia
stosunek władz
i społeczeństw Europy
do polskich
emigrantów
– charakteryzuje
program Towarzystwa
Demokratycznego
Polskiego
– przedstawia poglądy
środowisk
konserwatywnych
z Hôtel Lambert
Polskiego (1835)
– identyfikuje
postacie: Ludwika
Mierosławskiego,
Wiktora Heltmana
– wskazuje na mapie
trasy, które
przemierzali polscy
emigranci
– przedstawia program
Komitetu Narodowego
Polskiego
– omawia poglądy
Gromad Ludu
Polskiego
Polaków na emigracji
5. Ziemie
polskie
po powstaniu
listopadowym
1. Represje
po upadku
powstania
listopadowego
2. Królestwo
Polskie
w cieniu
Cytadeli
3. Represje
w zaborze
pruskim
4. Działalność
spiskowa
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu rusyfikacja
– zna datę wybuchu
powstania
krakowskiego
(21/21 II 1846)
– wymienia represje
wobec uczestników
powstania
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: rabacja,
kontrybucja
– zna daty: wybuchu
rabacji galicyjskiej
(II 1846)
– identyfikuje
postacie: Iwana
Paskiewicza, Edwarda
Dembowskiego,
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: noc
paskiewiczowska,
Statut organiczny,
– zna daty:
wprowadzenia Statutu
organicznego (1832),
ogłoszenia stanu
wojennego w
Królestwie Polskim
Uczeń:
– zna daty: powstania
Stowarzyszenia Ludu
Polskiego (1835),
wprowadzenia
rosyjskiego kodeksu
karnego w Królestwie
Polskim (1847)
– identyfikuje
postacie: Edwarda
Flottwella, Karola
Libelta, Henryka
Uczeń:
– ocenia politykę
władz zaborczych
wobec Polaków
po upadku powstania
listopadowego
– ocenia postawę
chłopów galicyjskich
wobec szlachty
i powstania
krakowskiego
5. Powstanie
krakowskie
6. Rabacja
galicyjska
listopadowego
– wskazuje przykłady
polityki rusyfikacji w
Królestwie Polskim po
upadku powstania
listopadowego
– wskazuje na mapie
tereny objęte
powstaniem
krakowskim
Jakuba Szeli
– charakteryzuje
politykę władz
rosyjskich wobec
Królestwa Polskiego
– omawia przebieg
i skutki powstania
krakowskiego
– przedstawia
przyczyny, przebieg
i skutki rabacji
galicyjskiej
(1833), likwidacji
Rzeczpospolitej
Krakowskiej (XI 1846)
– identyfikuje
postacie: Szymona
Konarskiego, Piotra
Ściegiennego
– wskazuje na mapie
tereny objęte rabacją
galicyjską
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
wybuchło powstanie
krakowskie
Kamieńskiego
– omawia represje
popowstaniowe
w zaborze pruskim
– charakteryzuje
działalność spiskową
na ziemiach polskich
w latach 30. i 40. XIX w.
– przedstawia
przyczyny
niepowodzenia
powstania
krakowskiego
6. Wiosna
Ludów
na ziemiach
polskich
1. Nastroje w
Wielkopolsce
na początku
1848 roku
2. Powstanie
w Wielkopolsce
3. W obronie
polskości
na Warmii,
Mazurach
i Śląsku
4. Sytuacja
w Galicji
5. Ukraiński ruch
narodowy
6. Za waszą
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Józefa Bema,
Adama Mickiewicza
– wyjaśnia przyczyny
wybuchu Wiosny
Ludów na ziemiach
polskich pod zaborami
– wskazuje na mapie
zabory, w których
doszło do wystąpień w
1848 r.
Uczeń:
– zna daty: powstania
wielkopolskiego
(IV–V 1848),
uwłaszczenia chłopów
w Galicji (1848)
– identyfikuje postać
Ludwika
Mierosławskiego
– opisuje przebieg
Wiosny Ludów w
Wielkim Księstwie
Poznańskim
Uczeń:
– zna daty:
porozumienia w
Jarosławcu (IV 1848),
bitwy pod Miłosławiem
(IV 1848),
– identyfikuje
postacie: Franza von
Stadiona, Wojciecha
Chrzanowskiego,
Józefa Wysockiego,
Henryka Dembińskiego
– charakteryzuje wkład
Polaków
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu serwituty
– zna datę powstania
Komitetu Narodowego w
Poznaniu (III 1848)
– identyfikuje
postacie: Józefa
Lompy, Emanuela
Smołki, Gustawa
Gizewiusza, Krzysztofa
Mrongowiusza
– przedstawia
Uczeń:
– wyjaśnia, jakie
znaczenie dla
polskiego ruchu
niepodległościowego
w Galicji miał wzrost
świadomości
narodowościowej
wśród Rusinów
– ocenia skutki Wiosny
Ludów
na ziemiach polskich
– ocenia decyzję władz
i naszą wolność
– omawia przebieg
Wiosny Ludów
w Galicji
w wydarzenia Wiosny
Ludów
w Europie
działalność polskich
społeczników na
Warmii, Mazurach
i Śląsku
austriackich
o uwłaszczeniu
7. Kultura
polska doby
romantyzmu
1. Kultura polska
2. po utracie
niepodległości
3. Narodziny
romantyzmu
4. Polski
mesjanizm
5. Początki badań
historii Polski
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu romantyzm
– identyfikuje
postacie: Adama
Mickiewicza, Juliusza
Słowackiego,
Fryderyka Chopina
– wymienia poglądy
romantyków
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu racjonalizm
– identyfikuje postać
Joachima Lelewela
– wyjaśnia, na czym
polegał konflikt
romantyków
z klasykami
– przedstawia
najwybitniejszych
polskich twórców
epoki romantyzmu
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: mesjanizm,
salon artystyczny
– charakteryzuje
warunki, w jakich
ukształtował się polski
romantyzm
– wyjaśnia, czym był
polski mesjanizm
Uczeń:
– zna datę
opublikowania ballady
Romantyczność Adama
Mickiewicza
– identyfikuje postać
Andrzeja Towiańskiego,
Artura Grottgera
– przedstawia sytuację
kultury polskiej po
utracie niepodległości
Uczeń:
– ocenia wpływ
romantyzmu na
niepodległościowe
postawy Polaków
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU II
ROZDZIAŁ III: EUROPA I ŚWIAT PO WIOŚNIE LUDÓW
1. Stany
Zjednoczone w
XIX wieku
1. Rozwój Stanów
Zjednoczonych
2. Podział
na Północ
i Południe
3. Przyczyny
wojny
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: wojna
secesyjna, Północ,
Południe
– zna datę wojny
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: secesja,
Konfederacja, Unia,
wojna totalna
– zna datę wydania
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: taktyka
spalonej ziemi,
abolicjonizm,
demokraci,
Uczeń:
– zna daty:
wprowadzenia zakazu
przywozu niewolników
do Stanów
Zjednoczonych (1808),
Uczeń:
– ocenia znaczenie
zniesienia
niewolnictwa w
Stanach Zjednoczonych
– ocenia skutki wojny
secesyjnej
4. Wojna
secesyjna
5. Stany
Zjednoczone po
wojnie
secesyjnej
secesyjnej (1861–
1865)
– identyfikuje postać
Abrahama Lincolna
– wymienia przyczyny i
skutki wojny
secesyjnej
dekretu o zniesieniu
niewolnictwa (1863)
– identyfikuje
postacie: Roberta Lee,
Ulyssesa Granta
– charakteryzuje
sytuację gospodarczą,
społeczną i polityczną
Północy i Południa
– omawia społeczne,
polityczne i
gospodarcze skutki
wojny secesyjnej
republikanie
– zna daty: wyboru
Abrahama Lincolna na
prezydenta USA (1860),
secesji Karoliny
Południowej (1860),
powstania
Skonfederowanych
Stanów Ameryki (1861)
– omawia przyczyny
podziału Stanów
Zjednoczonych
na Północ i Południe
– opisuje przebieg
wojny secesyjnej
– wyjaśnia, jakie
konsekwencje dla
dalszego przebiegu
wojny miał dekret
o zniesieniu
niewolnictwa
bitwy pod
Gettysburgiem
(VII 1863), kapitulacji
wojsk Konfederacji (VI
1865), ataku na Fort
Sumter (IV 1861)
– wskazuje na mapie
etapy rozwoju
terytorialnego Stanów
Zjednoczonych w XIX w.
– przedstawia
przyczyny i skutki
rozwoju terytorialnego
Stanów Zjednoczonych
w XIX w.
– porównuje sytuację
gospodarczą, społeczną i
polityczną Północy
i Południa
secesyjnej
2. Zjednoczenie
Włoch i Niemiec
1. Dwie koncepcje
zjednoczenia
Włoch
2. Piemont
3. Zjednoczenie
Włoch
4. Powstanie
Uczeń:
– zna daty: powstania
Królestwa Włoch
(1861), ogłoszenia
powstania II Rzeszy
Niemieckiej (18 I 1871)
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: wyprawa
„tysiąca czerwonych
koszul”, risorgimento
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu komunardzi
– zna daty: bitew pod
Magentą
Uczeń:
– zna daty: powstania
Niemieckiego Związku
Celnego (1834),
zawarcia sojuszu
Piemontu
Uczeń:
– ocenia rolę Ottona
von Bismarcka w
procesie jednoczenia
Niemiec
Królestwa
Włoskiego
5. Polityka Prus
6. Wojny Prus
z Danią i Austrią
7. Wojna
z Francją
8. Komuna
Paryska
9. Polacy
w Komunie
Paryskiej
– identyfikuje – zna daty: wojny Prus
postacie: Giuseppe z Austrią (1866), wojny
Garibaldiego, Ottona francusko–pruskiej
von Bismarcka (1870–1871)
– wymienia etapy – identyfikuje
jednoczenia Włoch postacie: Camilla
i Niemiec Cavoura, Wilhelma I,
Napoleona III
– przedstawia skutki
zjednoczenia Włoch – wyjaśnia, jaką rolę w
i Niemiec dla Europy jednoczeniu Włoch
odegrał Giuseppe
Garibaldi
– omawia etapy
jednoczenia Niemiec
– przedstawia
przyczyny, przebieg
i skutki wojny
francusko–pruskiej
– wyjaśnia, jaką rolę w
jednoczeniu Niemiec
odegrał Otto von
Bismarck
i Solferino (1859), z Francją (1858), wojny
wojny Prus i Austrii Piemontu
z Danią (1864), pokoju z Austrią (1859),
we Frankfurcie nad wybuchu powstania w
Menem (1871), bitwy Królestwie Obojga
pod Sadową (1866), Sycylii (1860), objęcia
powstania Związku tronu w Prusach przez
Północno– Wilhelma I (1861),
niemieckiego (1867), powstania
bitwy pod Sedanem Czerwonego Krzyża
(1870), Komuny (1863), zajęcia Wenecji
Paryskiej (III–V 1871) przez Królestwo Włoch
(1866), powstania
– wskazuje na mapie
Austro–Węgier (1867),
etapy jednoczenia
zajęcia Państwa
Włoch i Niemiec
Kościelnego przez
– omawia koncepcje Królestwo Włoskie
zjednoczenia Włoch (1870)
– opisuje przebieg – identyfikuje
procesu jednoczenia postacie: Wiktora
Włoch Emanuela II, Jarosława
Dąbrowskiego,
– wyjaśnia, dlaczego Walerego
Piemont stał się Wróblewskiego
ośrodkiem jednoczenia
Włoch – wskazuje okoliczności
powstania Czerwonego
– przedstawia Krzyża
koncepcje zjednoczenia
Niemiec – wyjaśnia okoliczności
powstania Austro–
– ocenia metody
stosowane przez
Ottona Bismarcka,
Camilla Cavoura
i Giuseppe
Garibaldiego w
procesie jednoczenia
swoich państw
– dostrzega
najważniejsze
podobieństwa
i różnice w procesie
zjednoczenia Włoch
i Niemiec
– omawia skutki wojen
Prus z Danią
i Austrią dla procesu
jednoczenia Niemiec
– przedstawia
przyczyny, przebieg
i skutki Komuny
Paryskiej
–Węgier
– przedstawia rolę
Polaków w Komunie
Paryskiej
3. Kolonializm
w XIX wieku
1. Przyczyny
ekspansji
kolonialnej
2. Kolonizacja
Afryki
3. Polityka
kolonialna
w Azji
4. Skutki polityki
kolonialnej
5. Brytyjskie
imperium
kolonialne
6. Konflikty
kolonialne
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu kolonializm
– identyfikuje postać
królowej Wiktorii
– wymienia przyczyny i
skutki ekspansji
kolonialnej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: faktoria
handlowa, Kompania
Wschodnioindyjska
– zna datę otwarcia
Japonii na świat (1854)
– identyfikuje postać
Cecila Johna Rhodesa
– wskazuje na mapie
posiadłości kolonialne
Wielkiej Brytanii
– wymienia państwa,
które uczestniczyły
w kolonizacji Afryki
i Azji
– przedstawia skutki
ekspansji kolonialnej
dla państw europejskich i
mieszkańców terenów podbitych
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: powstanie
sipajów, powstanie
Mahdiego, wojny
opiumowe, wojny
burskie, powstanie
bokserów
– wskazuje na mapie
tereny świata, które
podlegały kolonizacji
pod koniec XIX w.
– przedstawia proces
kolonizacji Afryki
i Azji
– wymienia przyczyny
konfliktów
kolonialnych
– wskazuje przykłady konfliktów kolonialnych
Uczeń:
– zna daty: wybuchu
pierwszej wojny
opiumowej (1839),
wybuchu powstania
Mahdiego (1881)
– porównuje proces
kolonizacji Afryki
i Azji
– przedstawia
stosunek państw
azjatyckich do ekspansji
europejskiej
– charakteryzuje
kolonialne imperium
Wielkiej Brytanii
Uczeń:
– ocenia politykę
mocarstw kolonialnych
wobec podbitych
ludów i państw
4. Rozwój
nowych ruchów
politycznych
1. W stronę
demokracji
2. Socjaliści
i anarchiści
3. Nowe ideologie
4. Emancypacja
kobiet
5. Prawa
wyborcze
dla kobiet
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: system
republikański, partia
polityczna, monarchia
parlamentarna,
demokratyzacja
– wyjaśnia, na czym
polegał proces
demokratyzacji
– wymienia nowe
ruchy polityczne
w Europie drugiej
połowie XIX w.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: socjaliści,
socjaldemokracja,
komuniści,
chrześcijańska
demokracja (chadecja),
nacjonalizm,
emancypantki,
sufrażystki
– identyfikuje
postacie: Karola
Marksa, Leona XIII
– przedstawia założenia
programowe
socjalistów
– charakteryzuje
założenia programowe
chrześcijańskiej
demokracji
– wyjaśnia, na czym
polegał nowoczesny
nacjonalizm
– wymienia postulaty
emancypantek i sufrażystek
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: rewolucja
proletariacka,
społeczeństwo
industrialne,
Międzynarodówka,
anarchizm, terror
indywidualny,
szowinizm, syjonizm
– zna daty: powstania I
Międzynarodówki
(1864), ogłoszenia
encykliki Rerum
novarum (1891)
– przedstawia cele
i metody działania
anarchistów
– omawia różnice
między zwolennikami
socjaldemokracji
a komunistami
– wyjaśnia, jakie
okoliczności wpłynęły
na narodziny ruchu emancypacji kobiet
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: solidaryzm
społeczny, reformiści/
rewizjoniści
– zna datę
ustanowienia 1 maja
Świętem Pracy (1889)
– przedstawia wpływ
ideologii nacjonalizmu
na kształtowanie się
rożnych postaw wobec
narodu i mniejszości
narodowych
– przedstawia
okoliczności
kształtowania się
syjonizmu i jego
założenia
Uczeń:
– porównuje systemy
ustrojowe w XIX–
–wiecznej Europie
– ocenia następstwa
procesu demokratyzacji
życia politycznego
– ocenia metody
stosowane przez
anarchistów
– ocenia poglądy
emancypantek
i sufrażystek oraz
metody i skutki
ich działalności
5. Postęp
techniczny
i zmiany
cywilizacyjne
1. Rozwój nauk
przyrodniczych
2. Rozwój
medycyny
i higieny
3. Rozwój
komunikacji
i transportu
4. Nowe środki
transportu
5. Życie codzienne
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu teoria
ewolucji
– identyfikuje
postacie: Karola
Darwina, Marii
Skłodowskiej–Curie
– wymienia odkrycia
naukowe, które
wpłynęły na rozwój
nauk przyrodniczych i
medycznych
– wskazuje wynalazki,
które miały wpływ na
życie codzienne
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu pasteryzacja
– zna daty: ogłoszenia
teorii ewolucji przez
Karola Darwina (1859),
przyznania Nagród
Nobla dla Marii
Skłodowskiej–Curie
(1903 i 1911),
pierwszego lotu
samolotem (1903),
wynalezienia telefonu
(1876)
– identyfikuje
postacie: Ludwika
Pasteura, Orville’a
i Wilbura Wright,
Thomasa Alvę Edisona,
Alexandra Grahama
Bella
– przedstawia
założenia teorii
ewolucji
– omawia kierunki
rozwoju medycyny
i higieny – charakteryzuje rozwój komunikacji i transportu
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu promienio-
twórczość
– zna daty: odkrycia
promieni X (1895),
budowy Kanału
Sueskiego (1859–
1869), budowy Kanału
Panamskiego (1904–
1914), pierwszego lotu
sterowcem (1900),
opatentowania
fonografu (1878),
wynalezienia
gramofonu (1887)
– identyfikuje
postacie: Dmitrija
Mendelejewa, Pierre’a
Curie, Wilhelma
Roentgena,
Guglielma Marconiego
– wyjaśnia, jakie
znaczenie miała
budowa wielkich
kanałów morskich – wyjaśnia, w jaki sposób wynalazki zmieniły życie codzienne w XIX w.
Uczeń:
– zna daty: wynalezienia
szczepionki przeciwko
wściekliźnie (1885),
odkrycia bakterii
gruźlicy i cholery
(1903)
– identyfikuje
postacie: Roberta
Kocha, Karla Benza,
Johna Dunlopa,
Gottlieba Daimlera,
Rudolfa Diesela,
Ferdynanda Zeppelina,
Josepha Swana
– wyjaśnia, jakie
czynniki miały wpływ
na spadek liczby
zachorowań i
śmiertelności w XIX w.
Uczeń:
–ocenia znaczenie
rozpowszechnienia
nowych środków
transportu
– ocenia znaczenie
budowy Kanału
Sueskiego i Kanału
Panamskiego dla
rozwoju komunikacji
6. Kultura
przełomu
XIX i XX wieku
1. Literatura
i prasa
2. Sztuka
i architektura
3. Kultura
masowa
4. Upowszechnien
ie sportu
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kultura
masowa, pozytywizm,
impresjonizm
– przedstawia cechy
charakterystyczne
kultury masowej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: realizm,
naturalizm, secesja
– identyfikuje
postacie: Auguste’a
Comte’a, Charlesa
Dickensa, Juliusza
Verne’a, Lwa Tołstoja,
Auguste’a Renoira,
Auguste’a i Louisa
Lumière
– charakteryzuje nowe
kierunki w sztuce i
architekturze
– wyjaśnia, czym
charakteryzowało się
malarstwo
impresjonistów
– wymienia idee, które
miały rozwijać wśród
młodych pokoleń
igrzyska olimpijskie
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu historyzm
– zna daty: początków
kina (1895), pierwszych
nowożytnych igrzysk
olimpijskich (1896)
– identyfikuje
postacie: Émile’a Zoli,
Fiodora
Dostojewskiego,
Josepha Conrada,
Edgara Degasa, Pierre’a
de Coubertina
– wyjaśnia, jakie cele
społeczne przyświecały
literaturze i sztuce
przełomu wieków
– przedstawia
okoliczności
upowszechnienia
sportu w drugiej
połowie XIX w.
Uczeń:
– zna datę
pierwszej wystawy
impresjonistów (1874)
– wyjaśnia znaczenie
terminu symbolizm,
ekspresjonizm,
futuryzm
– wyjaśnia, w jaki
sposób podglądy
pozytywistów
wpłynęły na literaturę
i sztukę przełomu XIX i
XX w.
Uczeń:
– ocenia znaczenie
kina dla rozwoju
kultury masowej
– ocenia zjawisko
upowszechnienia
sportu w drugiej
połowie XIX w.
Tajemnice
sprzed wieków
– Kim byli
impresjoniści?
1. Salon
Odrzuconych
2. Impresjoniści
na dworcu
kolejowym
3. Impresja –
wschód słońca
Uczeń:
– wymienia cechy
malarstwa
impresjonistycznego
Uczeń:
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
powstało określenie
impresjoniści
– określa tematykę
dzieł impresjonistów
Uczeń:
– przedstawia
okoliczności, w jakich
powstał Salon
Odrzuconych
Uczeń:
– wyjaśnia, jaką rolę
pełnił Salon w życiu
kulturalnym Francji w
XIX w.
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU III
ROZDZIAŁ IV: ZIEMIE POLSKIE PO WIOŚNIE LUDÓW
1. Ziemie
polskie przed
powstaniem
styczniowym
1. Praca
organiczna
2. Zabór
austriacki
po Wiośnie
Ludów
3. Odwilż
posewasto-
polska
4. „Czerwoni”
i „biali”
5. Przyczyny
powstania
styczniowego
6. „Rewolucja
moralna”
w Królestwie
Polskim
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: praca
organiczna
– zna datę manifestacji
patriotycznych w
Królestwie Polskim
(1861)
– identyfikuje
postacie: Karola
Marcinkowskiego,
Hipolita Cegielskiego
– wymienia założenia
pracy organicznej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: „czerwoni”,
„biali”, autonomia,
modernizacja
– zna datę mianowania
Aleksandra
Wielopolskiego
dyrektorem Komisji
Wyznań i Oświecenia
Publicznego (1861)
– identyfikuje postacie:
Dezyderego
Chłapowskiego,
Aleksandra II,
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Bazar,
odwilż (wiosna)
posewastopolska
– zna datę
wprowadzenia stanu
wojennego w
Królestwie Polskim
(1861)
– identyfikuje postać
Andrzeja Zamoyskiego
– przedstawia proces
polonizacji urzędów w
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu „rewolucja
moralna”
– zna daty: powstania
Bazaru (1841),
założenia Towarzystwa
Rolniczego (1858)
– identyfikuje
postacie: Leopolda
Kronenberga, Agenora
Gołuchowskiego
– wyjaśnia, jaką rolę
pełniły manifestacje
patriotyczne w
Uczeń:
– ocenia postawy
społeczeństwa
polskiego wobec
polityki zaborców
– ocenia politykę
Aleksandra
Wielopolskiego
– określa przyczyny
powstania
styczniowego
Jarosława
Dąbrowskiego,
Aleksandra
Wielopolskiego
– wymienia przykłady
realizacji programu
pracy organicznej
– wyjaśnia, na czym
polegała autonomia
galicyjska
– przedstawia
programy polityczne
„białych” i „czerwonych”
Galicji
– charakteryzuje
odwilż posewasto-
polską w Królestwie
Polskim
– wyjaśnia, jaki cel
stawiali sobie
organizatorzy
manifestacji
patriotycznych
– wskazuje różnicę
w stosunku do
powstania zbrojnego
między „czerwonymi” i
„białymi”
przededniu wybuchu
powstania
– porównuje programy
polityczne
„czerwonych”
i „białych”
2. Powstanie
styczniowe
1. Wybuch
powstania
2. Przebieg
powstania
3. Powstańcy
styczniowi
4. Upadek
powstania
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: branka,
wojna partyzancka
– zna daty: wybuchu
powstania (22 I 1863),
ukazu o uwłaszczeniu
w Królestwie Polskim
(III 1864)
– identyfikuje postać
Romualda Traugutta
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kosynierzy,
Tymczasowy Rząd
Narodowy
– zna daty: ogłoszenia
manifestu
Tymczasowego Rządu
Narodowego (22 I
1863), stracenia
Romualda Traugutta
(VIII 1864)
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu Komitet
Centralny Narodowy
– zna datę
aresztowania
Romualda Traugutta
(IV 1864)
– identyfikuje
postacie: Ludwika
Mierosławskiego,
Mariana Langiewicza
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu: żuawi
śmierci, państwo
podziemne
– zna daty:
mianowania
Aleksandra
Wielopolskiego
naczelnikiem Rządu
Cywilnego (1862),
objęcia dyktatury
Uczeń:
– ocenia stosunek
Aleksandra
Wielopolskiego
do konspiracji
niepodległościowej
– ocenia postawy
dyktatorów powstania
styczniowego
– wymienia przyczyny i
okoliczności wybuchu
powstania
styczniowego
– omawia rolę
Romualda Traugutta w
powstaniu
styczniowym
– wskazuje przyczyny
upadku powstania
styczniowego
– przedstawia reformy
Aleksandra
Wielopolskiego
– charakteryzuje
przebieg walk
powstańczych
– omawia okoliczności i
skutki wprowadzenia
dekretu o
uwłaszczeniu w
Królestwie Polskim
Teodora Berga
– wskazuje na mapie
zasięg działań
powstańczych, tereny
objęte działaniami
dużych grup
powstańczych
– omawia cele
programowe
Tymczasowego Rządu
Narodowego
– charakteryzuje
politykę władz
powstańczych
– wyjaśnia, jaką rolę w
upadku powstania
odegrała kwestia
chłopska
przez Mariana
Langiewicza (III 1863)
– identyfikuje postacie
Zygmunta
Sierakowskiego, Józefa
Hauke–Bosaka,
Stanisława Brzóski
– przedstawia sposób
organizacji
konspiracyjnego
państwa polskiego
w czasie powstania
styczniowego
3. Represje
po powstaniu
styczniowym
1. Represje
po upadku
powstania
styczniowego
2. Rusyfikacja
3. Walka
z polskim
Kościołem
4. Polacy
na zesłaniu
5. Powstanie
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: rusyfikacja,
pozytywiści
– wymienia
bezpośrednie represje
wobec uczestników
powstania
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: lojalizm,
Kraj Przywiślański,
„noc apuchtinowska”
– identyfikuje postać
Aleksandra Apuchtina
– przedstawia politykę
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kibitka,
tajne komplety,
trójlojalizm
– zna datę powstania
Szkoły Głównej
Warszawskiej (1862)
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Uniwersytet
Latający, Towarzystwo
Oświaty Narodowej,
generał–gubernator
– zna datę powstania
zabajkalskiego (1866)
Uczeń:
– ocenia politykę
caratu wobec ludności
polskiej
na ziemiach zabranych
– ocenia postawy
Polaków w Królestwie
Polskim wobec
zabajkalskie
6. Postawy
wobec
rusyfikacji
styczniowego
– przedstawia postawy
Polaków
w Królestwie Polskim
wobec rusyfikacji
władz carskich wobec
Królestwa Polskiego
– charakteryzuje
proces rusyfikacji
w Królestwie Polskim
– identyfikuje postać
Michaiła Murawjowa
– omawia walkę władz
carskich z polskim
Kościołem
– charakteryzuje
proces rusyfikacji na
ziemiach zabranych
– omawia rolę
i postawy Polaków na
zesłaniu
rusyfikacji
4. W zaborze
pruskim i
austriackim
1. Germanizacja i
kulturkampf
2. Antypolska
polityka władz
3. Walka Polaków
z germanizacją
4. Autonomia
galicyjska
5. Stańczycy
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu germanizacja
– zna datę protestu
dzieci we Wrześni
(1901)
– identyfikuje
postacie: Ottona von
Bismarcka, Michała
Drzymały
– charakteryzuje
politykę germanizacji
– przedstawia postawy
Polaków wobec
germanizacji
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: autonomia
kulturkampf, strajk
szkolny, rugi pruskie,
– zna daty:
rozpoczęcia rugów
pruskich (1885),
strajku szkolnego w
Wielkopolsce (1906)
– identyfikuje postać
Marii Konopnickiej
– wyjaśnia, na czym
polegała polityka
kulturkampfu
– opisuje przejawy
polityki
germanizacyjnej
w gospodarce i oświacie – wymienia instytucje autonomiczne w Galicji
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Komisja
Kolonizacyjna, Hakata
– zna daty:
wprowadzenia języka
niemieckiego jako
jedynego języka
państwowego w
Wielkopolsce (1876),
powstania Komisji
Kolonizacyjnej (1886),
– identyfikuje postacie:
Mieczysława
Ledóchowskiego,
Józefa Szujskiego
– przedstawia postawę
polskiego Kościoła
wobec kulturkampfu – omawia działalność instytucji prowadzących politykę germanizacji
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu stańczycy
– zna daty: ogłoszenia
tzw. noweli osadniczej
(1904), wprowadzenia
tzw. ustawy
kagańcowej (1908)
– identyfikuje
postacie: Agenora
Gołuchowskiego,
Kazimierza Badeniego,
Piotra Wawrzyniaka
– przedstawia
okoliczności nadania
Galicji autonomii przez
władze austriackie
– wyjaśnia, jaką rolę w
życiu Galicji odgrywali stańczycy
Uczeń:
– ocenia postawy
Polaków wobec
polityki
germanizacyjnej władz
pruskich
– ocenia znaczenie
autonomii galicyjskiej
dla rozwoju polskiego
życia narodowego
– ocenia poglądy
stańczyków na
problem polskich
powstań narodowych
5. Rozwój
gospodarczy
ziem polskich
1. Przemiany
gospodarcze
ziem zaboru
rosyjskiego
2. Pod
panowaniem
pruskim
3. Gospodarka
Galicji
4. Łódź wielko–
przemysłowa
5. Przemiany
społeczne
na ziemiach
polskich
6. Asymilacja
Żydów
7. Przemiany
cywilizacyjnen
a ziemiach
polskich
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu emigracja
zarobkowa
– zna datę uwłaszczenia
chłopów w zaborze
rosyjskim (1864)
– identyfikuje postać
Hipolita Cegielskiego
– wyjaśnia przyczyny i
wskazuje kierunki
emigracji zarobkowej
Polaków pod koniec
XIX w.
– wskazuje na mapie
okręgi przemysłowe w
Królestwie Polskim i na
ziemiach zabranych
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: burżuazja,
inteligencja,
ziemieństwo
– zna datę zniesienia
granicy celnej z Rosją
(1851)
– identyfikuje postać
Ignacego Łukasiewicza
– wymienia grupy
społeczne, które
wykształciły się
w społeczeństwie
polskim w XIX w.
– opisuje okręgi
przemysłowe w
Królestwie Polskim
i na ziemiach zabranych
– omawia rozwój
przedsiębiorczości
Polaków w zaborze pruskim i wymienia jej przykłady – charakteryzuje rozwój gospodarczy Galicji – omawia przykłady przemian cywilizacyjnych na ziemiach polskich w XIX w.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: asymilacja,
spółdzielnie
oszczędnościowo–
pożyczkowe
– zna datę zakończenia
budowy kolei
warszawsko–
wiedeńskiej (1848)
– identyfikuje postać
Franciszka Stefczyka
– przedstawia
uwarunkowania
rozwoju przemysłu
w Królestwie Polskim
– przedstawia rozwój
przemysłu i rolnictwa
w zaborze pruskim
– omawia rozwój Łodzi
jako miasta
przemysłowego – omawia rozwój spółdzielczości w Galicji – charakteryzuje przemiany społeczne na ziemiach polskich – wyjaśnia, na czym polegał proces asymilacji Żydów i jakie były jego skutki
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: haskala
serwituty, famuły
– zna datę pierwszego
lotu samolotem na
ziemiach polskich
(1910)
– porównuje rozwój
gospodarczy ziem
polskich trzech
zaborów
Uczeń:
– ocenia postawy
Polaków wobec
różnych problemów
związanych
z rozwojem
gospodarczym
ziem polskich
pod zaborami
6. Nowe ruchy
polityczne na
ziemiach
polskich
1. Ruch
socjalistyczny
na ziemiach
polskich
2. Ruch
narodowy
3. Rozwój ruchu
ludowego
Uczeń:
– zna daty: powstania
Polskiej Partii
Socjalistycznej (1892),
Stronnictwa
Narodowo–
Demokratycznego
(1897), Polskiego
Stronnictwa Ludowego
(1903)
– identyfikuje
postacie: Józefa
Piłsudskiego, Romana
Dmowskiego,
Wincentego Witosa
– wskazuje partie
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu solidaryzm
narodowy
– zna daty: powstania
Wielkiego Proletariatu
(1882), Polskiej Partii
Socjaldemokratycznej
Galicji i Śląska (1897)
– identyfikuje
postacie: Ludwika
Waryńskiego,
Stanisława
Wojciechowskiego,
Ignacego Daszyńskiego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: endencja,
internacjonalizm
– identyfikuje
postacie: Bolesława
Limanowskiego, Róży
Luksemburg, Juliana
Marchlewskiego,
Franciszka Stefczyka
– omawia okoliczności
narodzin ruchu
robotniczego na
ziemiach polskich
– charakteryzuje
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: program
brukselski, program
paryski
– zna daty powstania
Socjaldemokracji
Królestwa Polskiego
(1893),
Socjaldemokracji
Królestwa Polskiego i
Litwy (1900), Ligi
Narodowej (1893),
Stronnictwa Ludowego
(1895)
– identyfikuje postacie
Uczeń:
– wyjaśnia, jaki wpływ
miała działalność partii
politycznych na
postawy Polaków pod
zaborami
– ocenia skalę
realizacji haseł
polskich partii
politycznych w XIX
i na początku XX w.
należące do ruchu
socjalistycznego,
narodowego
i ludowego
– wymienia założenia
programowe Polskiej
Partii Socjalistycznej,
Stronnictwa
Narodowo–
–Demokratycznego,
Polskiego Stronnictwa
Ludowego
– przedstawia cele
ruchu robotniczego
– charakteryzuje
program nurtu
niepodległościowego
w polskim ruchu
socjalistycznym
– omawia założenia
programowe ruchu
narodowego
– charakteryzuje
program ruchu
ludowego
program nurtu
rewolucyjnego
w polskim ruchu
socjalistycznym
– wyjaśnia, dlaczego
polski ruch ludowy
powstał i rozwinął się
w Galicji
Stanisława
Stojałowskiego, Marii i
Bolesława
Wysłouchów
– porównuje założenia
programowe PPS
i SDKPiL
7. Organizacje
niepodległo-
ściowe
na początku XX
wieku
1. Rewolucja
1905 roku
na ziemiach
polskich
2. Powstanie
łódzkie
3. Działalność
polskich partii
politycznych
4. Skutki
rewolucji
5. Działania
organizacji
Bojowej PPS
6. Orientacje
polityczne
Polaków
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: orientacja
prorosyjska, orientacja
proaustriacka, krwawa
niedziela
– zna datę rewolucji
1905–1907
– identyfikuje
postacie: Józefa
Piłsudskiego, Romana
Dmowskiego
– omawia skutki
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: strajk
powszechny,
Organizacja Bojowa
PPS, organizacja
paramilitarna
– zna daty krwawej
niedzieli (22 I 1905),
powstania Związku
Walki Czynnej (1908)
– identyfikuje
postacie: Kazimierza
Sosnkowskiego,
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Duma
Państwowa, Macierz
Szkolna, strajk szkolny
– zna daty: powstania
łódzkiego (I–VI 1905),
powstania Komisji
Tymczasowej
Skonfederowanych
Stronnictw
Niepodległościowych
(1912)
– wskazuje na mapie
Uczeń:
– zna daty: podziału na
PPS–Frakcję
Rewolucyjną i PPS–
–Lewicę (1906),
utworzenia Polskiego
Towarzystwa
Gimnastycznego
„Sokół” (1867)
– identyfikuje postać
Józefa Mireckiego
– porównuje założenia
programowe orientacji
niepodległościowych
Uczeń:
– ocenia stosunek
polskich partii
politycznych do
rewolucji 1905–1907
– ocenia postawy
Polaków w przededniu
nadciągającego
konfliktu
międzynarodowego
na początku XX
wieku
7. Organizacje
niepodległo-
ściowe
rewolucji 1905–1907
na ziemiach polskich
– charakteryzuje
orientację
proaustriacką
i prorosyjską
Władysława Sikorskiego
– wymienia przyczyny
rewolucji 1905–1907
w Rosji i Królestwie
Polskim
– przedstawia przebieg
rewolucji 1905–1907
w Królestwie Polskim
– przedstawia działania
Organizacji Bojowej
PPS
– wymienia polskie
organizacje
niepodległościowe
działające pod
zaborami
ośrodki wystąpień
robotniczych w czasie
rewolucji 1905–1907
– omawia przebieg
powstania łódzkiego
– opisuje działalność
polskich partii
politycznych w czasie
rewolucji 1905–1907
– przedstawia
okoliczności
ukształtowania się
orientacji politycznych
Polaków na początki
XX w.
do 1914 r.
Tajemnice
sprzed wieków
– Jak działała
Organizacja
Bojowa PPS?
1. Pierwsze
wystąpienie
zbrojne
2. Broń
3. Rozwój
Organizacji
Bojowej PPS
4. Jak uwolniono
więźniów
politycznych?
5. Akcja czterech
premierów
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu Organizacja
Bojowa PPS
– identyfikuje postać
Józefa Piłsudskiego
– wyjaśnia cele,
dla których została
powołana Organizacja
Bojowa PPS
Uczeń:
– zna datę powstania
Organizacji Bojowej
PPS (1904)
– opisuje udział
Organizacji Bojowej
PPS w rewolucji 1905–
1907 w Królestwie
Polskim
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: „akcje
dynamitowe”,
„krwawa środa”
– identyfikuje
postacie: Walerego
Sławka, Tomasza
Arciszewskiego
– przedstawia
okoliczności pierwszego zbrojnego wystąpienia Organizacji Bojowej PPS
Uczeń:
– zna daty: „krwawej
środy” (1906), napadu
na pociąg pod
Bezdanami (1908)
– identyfikuje
postacie: Stefana
Okrzei, Aleksandra
Prystora
– omawia na wybranych
przykładach działalność Organizacji Bojowej PPS
Uczeń:
– omawia strukturę
organizacyjną
Organizacji Bojowej
PPS
– ocenia skuteczność
działań Organizacji
Bojowej PPS
8. Kultura
polska na
przełomie
XIX i XX wieku
1. Kultura
narodowa
Polaków
2. Polski
pozytywizm
3. Rola historii
4. Malarstwo
historyczne
5. Kultura Młodej
Polski
6. Początki
kultury
masowej
7. Sztuka polska
przełomu
XIX i XX w.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: pozytywizm,
praca organiczna,
praca u podstaw,
Młoda Polska
– identyfikuje
postacie: Henryka
Sienkiewicza, Elizy
Orzeszkowej, Bolesława
Prusa, Władysława
Reymonta, Marię
Konopnicką, Jana
Matejkę
– wyjaśnia, na czym
polegała literatura
i malarstwo tworzone
ku pokrzepieniu serc
– podaje przykłady
literatury i malarstwa
tworzonego ku
pokrzepieniu serc
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: modernizm,
pozytywizm warszawski
– identyfikuje
postacie: Juliusza i
Wojciecha Kossaków,
Artura Grottgera,
Józefa Ignacego
Kraszewskiego,
Stanisława
Wyspiańskiego,
Stefana Żeromskiego
– wyjaśnia, dlaczego
Galicja stała się
centrum polskiej nauki
i kultury
– przedstawia hasła
pozytywistów
warszawskich
– omawia realizację
haseł pracy u podstaw
– charakteryzuje
kulturę Młodej Polski – wymienia cechy kultury masowej na ziemiach polskich przełomu XIX i XX w.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: literatura
postyczniowa,
skauting
– zna daty: otwarcia
Polskiej Akademii
Umiejętności (1873),
powołania
Towarzystwo Oświaty
Ludowej (1872),
utworzenia Polskiej
Macierzy Szkolnej
(1906)
– identyfikuje
postacie: Aleksandra
Świętochowskiego,
Stanisława
Przybyszewskiego,
Jana Kasprowicza
– wyjaśnia wpływ
poglądów
pozytywistycznych na
rozwój literatury – wyjaśnia, jaką rolę miało popularyzowanie historii wśród Polaków pod zaborami
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: cyganeria,
ogródki jordanowskie,
neoromantyzm
– identyfikuje
postacie: Wojciecha
Gersona, Artura
Górskiego, Kazimierza
Prószyńskiego,
Henryka Jordana,
Andrzeja
Małkowskiego
– wyjaśnia, jaki wpływ
na przemiany
światopoglądowe
miała klęska powstania
styczniowego
Uczeń:
– charakteryzuje
sztukę polską
przełomu XIX i XX w.
– ocenia skuteczność
tworzenia literatury
i malarstwa ku
pokrzepieniu serc
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU IV
ROZDZIAŁ V: I WOJNA ŚWIATOWA
1. Świat
na drodze
ku wojnie
światowej
1. Nowe
mocarstwa
2. Konflikty
między
europejskimi
mocarstwami
3. Konflikty
kolonialne
4. Wyścig zbrojeń
5. Rywalizacja na
morzach
6. Wojna
rosyjsko–
–japońska
7. Konflikty
na Bałkanach
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
trójprzymierze /
państwa centralne,
trójporozumienie /
ententa, aneksja
– zna daty: zawarcia
trójprzymierza (1882),
powstania
trójporozumienia
(1907)
– wskazuje na mapie
państwa należące
do trójprzymierza
i trójporozumienia,
– wskazuje cele
trójprzymierza
i trójporozumienia – wyjaśnia, na czym polegał wyścig zbrojeń
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: pacyfizm,
kocioł bałkański
– zna daty: wojny
rosyjsko–japońskiej
(1904–1905), I wojny
bałkańskiej (1912),
II wojny bałkańskiej
(1913)
– wskazuje na mapie
państwa, które
w wyniku wojen
bałkańskich zdobyły
największe tereny
– omawia przyczyny
narastania konfliktów
między europejskimi
mocarstwami – przedstawia przejawy rywalizacji mocarstw na morzach i oceanach – wyjaśnia, jak doszło do wybuchu wojny rosyjsko– –japońskiej
Uczeń:
– zna daty: podpisania
układu rosyjsko–
francuskiego (1892),
podpisania
porozumienia
francusko–brytyjskiego
(1904), podpisania
porozumienia
rosyjsko–brytyjskiego
(1907), bitwy pod
Cuszimą (1905)
– wyjaśnia, jaki wpływ
na ład światowy miało
powstanie nowych
mocarstw
w drugiej połowie XIX i
na początku XX w.
– opisuje okoliczności
powstania trójprzymierza i trójporozumienia – omawia przebieg wojny rosyjsko– –japońskiej i jej skutki – przedstawia przyczyny i skutki wojen bałkańskich
Uczeń:
– zna daty: wojny
rosyjsko–tureckiej
(1877–1878), kongresu
berlińskiego (1878),
aneksji Bośni
i Hercegowiny przez
Austro–Węgry (1908)
– przedstawia wpływ
konfliktów
kolonialnych na
sytuację w Europie
– opisuje sytuację na
Bałkanach w drugiej
połowie XIX w.
Uczeń:
– ocenia wpływ
konfliktów
kolonialnych na
sytuację w Europie
– ocenia wpływ
konfliktów bałkańskich
na zaostrzenie sytuacji
międzynarodowej
w Europie
2. Na frontach I
wojny
światowej
1. Wybuch
I wojny
światowej
2. Wojna
na morzach
3. Walki na
zachodzie
Europy
4. Walki
na Bałkanach i
we Włoszech
5. Wojna
pozycyjna
6. Koniec Wielkiej
Wojny
7. Kapitulacja
Niemiec
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Wielka
Wojna, front
– zna daty: I wojny
światowej (1914–
1918), podpisania
kapitulacji przez
Niemcy w Compiègne
(11 XI 1918)
– wymienia cechy
charakterystyczne
prowadzenia
i przebiegu działań
wojennych w czasie
I wojny światowej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: ultimatum,
wojna błyskawiczna,
wojna pozycyjna
nieograniczona wojna
podwodna,
– zna daty: zamachu w
Sarajewie (28 VI 1914),
przyłączenia się Włoch
do ententy (1915),
ogłoszenia
nieograniczonej wojny
podwodnej (1917),
podpisania traktatu
brzeskiego (3 III 1918)
– wskazuje na mapie
państwa europejskie
walczące w Wielkiej Wojnie po stronie ententy i państw centralnych – przedstawia okoliczności wybuchu Wielkiej Wojny – wyjaśnia, jaki wpływ na przebieg wojny miało wprowadzenie nowych rodzajów broni – wskazuje przyczyny klęski państw centralnych
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu U–Boot
– zna daty:
wypowiedzenia wojny
Serbii przez Austro–
Węgry (28 VII 1914),
bitwy nad Marną
(IX 1914), bitwy pod
Verdun (1916), bitwy
pod Ypres (1915),
ataku Niemiec na Belgię
i Francję (VIII 1914),
wypowiedzenia wojny
Niemcom przez Stany
Zjednoczone (IV 1917),
kapitulacji Austro–
–Węgier (XI 1918)
– identyfikuje postacie: Franciszka Ferdynanda Habsburga, Karola I Habsburga, Wilhelma II, Paula von Hindenburga – przedstawia proces kształtowania się bloku państw centralnych i państw ententy – przedstawia okoliczności kapitulacji państw centralnych
Uczeń:
– zna daty: przyłączenia
się Japonii do ententy
(1914), przyłączenia
się Turcji do państw
centralnych (1914),
bitwy o Gallipoli
(1915), przyłączenia
się Bułgarii do państw
centralnych (1915),
zatopienia Lusitanii
(1915), bitwy nad
Sommą (1916), bitwy
jutlandzkiej (1916),
przyłączenia się Grecji
do ententy (1917),
buntu marynarzy w
Kilonii (XI 1918)
– wyjaśnia, jaki wpływ na losy wojny miała sytuacja wewnętrzna w Niemczech i Austro–Węgrzech – opisuje przebieg walk na froncie zachodnim – przedstawia przebieg walk na Bałkanach i we Włoszech
Uczeń:
– ocenia skutki
ogłoszenia przez
Niemcy
nieograniczonej wojny
podwodnej
– omawia przebieg
wojny na morzach
i oceanach
– ocenia skutki
zastosowania przez
Niemcy gazów
bojowych
Tajemnice
sprzed wieków
– Jakie były
początki
czołgów?
1. Pierwsze
„zbiorniki”
2. Pierwsze czołgi
na froncie
3. Powstanie sił
pancernych
4. Walka w
czołgach
Uczeń:
Uczeń:
– wymienia zalety
i wady zastosowania
czołgów w czasie
I wojny światowej
Uczeń:
– wymienia przykłady
zastosowania czołgów
w czasie
I wojny światowej
– wyjaśnia okoliczności
narodzin broni
pancernej
Uczeń:
– przedstawia
okoliczności powstania
brytyjskich sił
pancernych i określa
ich wartość bojową
Uczeń:
– ocenia użyteczność
czołgów w prowadzeniu
działań wojennych
3. I wojna
światowa
na ziemiach
1. Walki
na froncie
wschodnim
2. Zniszczenia
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu Legiony
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kryzys
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Legion
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu wojna
Uczeń:
– porównuje taktykę
prowadzenia działań
polskich
wojenne
na ziemiach
polskich
3. U boku państw
centralnych
4. Formacje polskie
u boku Rosji
5. Wojsko polskie
we Francji
Polskie
– zna datę
sformowania
Legionów Polskich
(1914)
– identyfikuje
postacie: Józefa
Piłsudskiego, Romana
Dmowskiego, Ignacego
Jana Paderewskiego
– przedstawia
okoliczności,
w jakich powstały
Legiony Polskie
i wskazuje cele ich
działalności
przysięgowy, Polska
Organizacja Wojskowa
– zna daty: powstania
Kompanii Kadrowej
(1914), bitwy pod
Gorlicami (1915),
kryzysu przysięgowego
(VII 1917), powstania
Polskiej Organizacji
Wojskowej (1914)
– wskazuje na mapie
rejony walk Legionów
Polskich
– omawia udział
polskich formacji
zbrojnych u boku
państw centralnych
i u boku ententy
– wyjaśnia, jak zaborcy
w czasie
I wojny światowej
traktowali ziemie
Królestwa Polskiego
Puławski, Błękitna
Armia
– zna daty: bitwy pod
Tannenbergiem (VIII
1914), bitwy pod
Kostiuchnówką (1916),
bitwy pod Rokitną
(1915), bitwy pod
Kaniowem (1918)
– identyfikuje postać
Józefa Hallera
– wskazuje na mapie
podział ziem polskich w
1915 r.
– przedstawia genezę i
organizacje Legionów
Polskich
– wyjaśnia, jakie
znaczenie dla sprawy
niepodległości Polski
miała działalność
Polskiej Organizacji
Wojskowej
manewrowa
– zna daty: wkroczenia
Kompanii Kadrowej do
Królestwa Polskiego (6
VIII 1914), powstania
Komitetu Narodowego
Polskiego w Warszawie
(1914), powstania
Naczelnego Komitetu
Narodowego (1914),
powstania Legionu
Puławskiego (1914)
powstania Komitetu
Narodowego Polskiego
w Lozannie (1917)
– opisuje przebieg
działań wojennych na
froncie wschodnim
– przedstawia
okoliczności
utworzenia wojska
polskiego we Francji
na froncie wschodnim i
zachodnim
– ocenia sposób
traktowania ziem
polskich przez
zaborców w czasie
I wojny światowej
– ocenia wkład
Legionów Polskich
w odzyskanie
niepodległości przez
Polaków
4. Rewolucje w
Rosji
1. Rewolucja
lutowa
2. Okres
dwuwładzy
3. Rosyjskie
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: rewolucja
lutowa, rewolucja
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: bolszewicy,
Rada Komisarzy
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: dwuwładza,
Rząd Tymczasowy,
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: eserowcy,
Uczeń:
– charakteryzuje okres
dwuwładzy
stronnictwa
polityczne
4. Przewrót
bolszewicki
5. Wojna
domowa
6. Armia
Czerwona
7. Rosja
po rewolucji
październikowa
– zna daty: wybuchu
rewolucji lutowej
(III 1917), wybuchu
rewolucji
październikowej
(XI 1917)
– identyfikuje postać
Włodzimierza Lenina
– wymienia przyczyny i
skutki rewolucji
lutowej
i październikowej
Ludowych, Armia
Czerwona, łagry
– zna daty: wojny
domowej w Rosji
(1919–1922),
powstania ZSRS
(XII 1922)
– identyfikuje postać
Mikołaja II
– wskazuje na mapie
miejsce wybuchu
rewolucji lutowej oraz
ośrodki, które
zapoczątkowały
rewolucje
październikową
– przedstawia
okoliczności wybuchu
rewolucji
październikowej
i omawia jej przebieg
– charakteryzuje
sytuację w Rosji
po rewolucji
październikowej
biała gwardia, Czeka,
dyktatura proletariatu,
tezy kwietniowe
– zna daty obalenia
caratu przez Rząd
Tymczasowy (15 III 1917),
ogłoszenia tez
kwietniowych przez
Lenina (IV 1917)
zamordowania rodziny
carskiej (VII 1918)
– identyfikuje
postacie: Feliksa
Dzierżyńskiego, Lwa
Trockiego
– omawia sytuację
wewnętrzną w Rosji w
czasie I wojny
światowej
– określa przyczyny,
omawia przebieg
i skutki wojny
domowej w Rosji
mienszewicy, kadeci
– zna daty: powstania
Rady Komisarzy
Ludowych (XI 1917),
ogłoszenia konstytucji
(VII 1918)
– identyfikuje
postacie: Aleksandra
Kiereńskiego, Grigorija
Rasputina
– wymienia rosyjskie
stronnictwa polityczne i
przedstawia ich
założenia programowe
– omawia przebieg
rewolucji lutowej
– omawia losy rodziny
carskiej
w Rosji
– ocenia skutki
przewrotu
bolszewickiego
dla Rosji i Europy
5. Sprawa
polska
1. Państwa
zaborcze
a sprawa
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
Uczeń:
– zna daty: ogłoszenia
Uczeń:
– zna datę ogłoszenia
Uczeń:
– ocenia, jakie
w czasie
I wojny
światowej
polska
2. Akt 5 listopada
3. Sprawa polska
w polityce
ententy
4. Polacy na
konferencji
paryskiej
terminu Akt 5
listopada (manifest
dwóch cesarzy)
– zna daty: wydania
manifestu dwóch
cesarzy (5 XI 1916),
podpisania traktatu
wersalskiego
(28 VI 1919)
– identyfikuje
postacie: Ignacego
Jana Paderewskiego,
Romana Dmowskiego
– wymienia
postanowienia Aktu 5
listopada
– wymienia
postanowienia
konferencji wersalskiej
w sprawie polskiej
terminu Rada
Regencyjna
– zna datę programu
pokojowego prezydenta
Wilsona (8 I 1918)
– identyfikuje
postacie: Thomasa
Woodrowa Wilsona,
Władysława Grabskiego
– przedstawia
stosunek państw
centralnych do sprawy
polskiej
– omawia sprawę
polską w polityce
państw ententy
odezwy cara Mikołaja II
(1916), powstania Rady
Regencyjnej (1917),
odezw Rządu
Tymczasowego
i bolszewików (1917)
– identyfikuje
postacie: Aleksandra
Kakowskiego,
Zdzisława
Lubomirskiego,
Józefa Ostrowskiego,
Georgesa Clemenceau,
Davida Lloyda George’a
– omawia udział
delegacji polskiej
na konferencji
wersalskiej
odezwy Mikołaja
Romanowa do
Polaków (VIII 1914)
– identyfikuje postacie
Mikołaja
Mikołajewicza,
Karla Kuka, Hansa von
Beselera
– przedstawia
zależności między
sytuacją militarną
państw centralnych
i ententy podczas
I wojny światowej
a ich stosunkiem
do sprawy polskiej
znaczenie dla Polaków
miał Akt 5 listopada i
program pokojowy
prezydenta Wilsona
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU V
ROZDZIAŁ VI: ŚWIAT W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM
1. Świat
po I wojnie
światowej
1. Ład wersalski
2. Zniszczenia
i straty
po I wojnie
światowej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Wielka
Czwórka, Liga
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
demilitaryzacja, ład
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: plebiscyt,
europeizacja, wolne
Uczeń:
– zna daty: wstąpienia
Niemiec do Ligi
Narodów (1926),
Uczeń:
– ocenia skuteczność
funkcjonowania ładu
3. Nowy układ sił
w Europie
4. Liga Narodów
5. Wielki kryzys
gospodarczy
Narodów, wielki kryzys wersalski, czarny
gospodarczy czwartek, New Deal
– zna daty: podpisania – zna daty: obrad
traktatu wersalskiego konferencji paryskiej
(28 VI 1919), (XI 1918–VI 1919),
powstania Ligi układu w Locarno
Narodów (1920) (1925), czarnego
czwartku (24 X 1929),
– wskazuje na mapie
wprowadzenia New
państwa europejskie
Deal (1933)
decydujące o ładzie
wersalskim – identyfikuje postać
Franklina Delano
– wymienia
Roosevelta
postanowienia traktatu
wersalskiego – wskazuje na mapie
państwa powstałe
w wyniku rozpadu
Austro–Węgier,
państwa bałtyckie
– przedstawia
zniszczenia i straty po I
wojnie światowej
– wyjaśnia cel
powstania Ligi
Narodów
– charakteryzuje
przejawy wielkiego
kryzysu gospodarczego i
miasto, mały traktat wstąpienia ZSRS do
wersalski Ligi Narodów (1934)
– zna daty: podpisania – omawia
traktatów z Austrią postanowienia
(1919) i Węgrami pokojów podpisanych z
(1920) oraz traktatu z dawnymi sojusznikami
Turcją (1920) Niemiec
– identyfikuje postać – wyjaśnia, jaką rolę w
Kemala Mustafy podważeniu ładu
wersalskiego odegrał
– wskazuje na mapie
układ w Locarno
zmiany terytorialne
wynikające z traktatu
wersalskiego
– charakteryzuje układ
sił w powojennej
Europie
– przedstawia zasady,
na jakich opierał się
ład wersalski
– charakteryzuje
działalność Ligi
Narodów
– wskazuje przyczyny
wielkiego kryzysu
gospodarczego
– omawia skutki
wersalskiego
– ocenia wpływ
wielkiego kryzysu
gospodarczego na
sytuację polityczną w
Europie
sposoby radzenia
sobie z nim
wielkiego kryzysu
gospodarczego
2. Narodziny
faszyzmu
1. Włochy
po I wojnie
światowe
2. Rządy
faszystów
we Włoszech
3. Nazizm
4. Republika
weimarska
5. Przejęcie
władzy przez
Hitlera
6. Społeczeństwo
III Rzeszy
7. Zbrodnie
nazistów
do 1939 roku
8. Faszyzm i
autorytaryzm
w innych
państwach
europejskich
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: faszyzm,
marsz na Rzym,
narodowy socjalizm
(nazizm), antysemityzm,
obóz koncentracyjny,
führer
– zna daty: marszu na
Rzym (1922), przejęcia
przez Adolfa Hitlera
funkcji kanclerza (I
1933)
– identyfikuje
postacie: Benita
Mussoliniego, Adolfa
Hitlera
– charakteryzuje
ideologię faszystowską
– charakteryzuje
ideologię nazistowską
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: „czarne
koszule”, ustawy
norymberskie,
autorytaryzm,
totalitaryzm
– zna datę przyjęcia
ustaw norymberskich
(1935)
– identyfikuje postać
Josefa Goebbelsa
– wskazuje na mapie
Europy państwa
demokratyczne,
totalitarne
i autorytarne
– opisuje okoliczności
przejęcia władzy przez
Benita Mussoliniego i
Adolfa Hitlera
– charakteryzuje
politykę nazistów
wobec Żydów
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: pakty
laterańskie, noc długich
noży, noc kryształowa
– zna daty: przejęcia
przez Benita
Mussoliniego funkcji
premiera (1922),
funkcjonowania
Republiki Weimarskiej
(1919–1933),
powstania paktów
laterańskich (1929),
przejęcia pełnej
władzy w Niemczech
przez Adolfa Hitlera
(VIII 1934), nocy
kryształowej (1938)
– przedstawia sytuację
Niemiec po zakończeniu I
wojny światowej
– wyjaśnia, w jaki
sposób naziści
kontrolowali życie
obywateli
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: korporacja,
system monopartyjny,
pucz, indoktrynacja
– zna daty: powstania
Związków Włoskich
Kombatantów (1919),
puczu monachijskiego
(1923), powstania
Narodowej Partii
Faszystowskiej (1921),
podpalenia Reichstagu
(II 1933)
– identyfikuje
postacie: Piusa XI,
Alfreda Rosenberga
– przedstawia sytuację
Włoch
po zakończeniu
I wojny światowej
– omawia przyczyny
popularności faszystów
we Włoszech i nazistów w
Niemczech
Uczeń:
– wyjaśnia, dlaczego w
Europie zyskały
popularność rządy
autorytarne
– ocenia zbrodniczą
politykę nazistów
do 1939 r.
– ocenia wpływ
polityki prowadzonej
przez Benita
Mussoliniego
i Adolfa Hitlera
na życie obywateli
Tajemnice
sprzed wieków
– W jaki sposób
Niemcy
odbudowali
swoją armię?
1. Decyzje
konferencji
paryskiej
2. Czołgi jako
ciągniki rolnicze
3. Szkolenie
żołnierzy
4. Współpraca
z ZSRS
Uczeń:
– zna datę zawarcia
układu w Rapallo
(1922)
– wymienia
postanowienia traktatu
wersalskiego dotyczące
armii niemieckiej
Uczeń:
– przedstawia sposoby
łamania przez Niemcy
postanowień traktatu
wersalskiego dotyczących
wojska
– opisuje współpracę
niemiecko–radziecką
w dziedzinie militarnej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu: Reichswehra
– zna datę
wypowiedzenia przez
Niemcy klauzul
militarnych traktatu
wersalskiego (1935)
Uczeń:
– omawia proces
szkolenia żołnierzy na
potrzeby przyszłej
armii niemieckiej
– przedstawia rozwój
niemieckiej broni
pancernej
Uczeń:
– ocenia wojskową
współpracę między
Niemcami a ZSRS
i jej wpływ na
zagrożenie pokoju
międzynarodowego
3. ZSRS –
imperium
komunistyczne
1. Rozwój
terytorialny
Rosji Radzieckiej i
ZSRS w okresie
międzywo-
jennym
2. Rządy Józefa
Stalina
3. Propagandowy
wizerunek
Stalina
4. Gospodarka
ZSRS
5. Zbrodnie
komunistyczne
do 1939 roku
6. Głód na
Ukrainie
7. Relacje ZSRS––
Niemcy do
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: stalinizm,
kult jednostki
– zna daty: utworzenia
ZSRS (30 XII 1922),
paktu Ribbentrop–
Mołotow (23 VIII 1939)
– identyfikuje postać
Józefa Stalina
– wyjaśnia, w jaki
sposób w ZSRS
realizowano kult
jednostki
– wymienia cechy
charakterystyczne
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Nowa
Ekonomiczna Polityka,
wielka czystka, NKWD,
łagier
– zna daty: ogłoszenia
NEP (1921), układu w
Rapallo (1922)
– identyfikuje postacie:
Lwa Trockiego,
Wiaczesława Mołotowa,
Joachima Ribbentropa
– opisuje metody
stosowane przez
Józefa Stalina w celu
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kołchoz,
Gułag, kolektywizacja
rolnictwa, gospodarka
planowa
– zna daty:
kolektywizacji
rolnictwa (1928),
głodu na Ukrainie
(1932–1933), wielkiej
czystki (1936–1938),
represji wobec
Polaków w ZSRS
(1937–1938)
– wskazuje na mapie
obszar głodu w latach
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: komunizm
wojenny, sowchoz
– wskazuje na mapie
największe skupiska
łagrów
– przedstawia rozwój
terytorialny Rosji
Sowieckiej i ZSRS
w okresie
międzywojennym
– wyjaśnia, dlaczego
system komunistyczny
w ZSRS jest oceniany
jako zbrodniczy
Uczeń:
– ocenia politykę
Stalina wobec
przeciwników
– ocenia skutki reform
gospodarczych
wprowadzonych
w ZSRS przez Stalina
– ocenia zbrodniczą
politykę komunistów
do 1939 r.
1939 roku
państwa
stalinowskiego
umocnienia swoich
wpływów
– wymienia zbrodnie
komunistyczne do
1939 r.
– omawia relacje
między ZSRS a
Niemcami do 1939 r.
1932–1933
– omawia reformy
gospodarcze Józefa
Stalina
– omawia okoliczności
przejęcia władzy przez
Józefa Stalina
– charakteryzuje
politykę gospodarczą
w Rosji Sowieckiej po
zakończeniu
I wojny światowej
4. Kultura
i zmiany
społeczne
w okresie
międzywo-
jennym
1. Społeczne
skutki I wojny
światowej
2. Wpływ mass
mediów na
społeczeństwa
3. Komunikacja
4. Nowe trendy w
architekturze i
sztuce
5. Sztuka filmowa
6. Zmiany
społeczne w
dwudziestoleciu
międzywo-
jennym
7. Przemiany
w modzie
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: mass media,
propaganda
– wymienia rodzaje
mass mediów
– przedstawia
społeczne skutki
I wojny światowej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu indoktrynacja
– zna datę przyznania
prawa wyborczego
kobietom w Polsce
(1918)
– przedstawia rozwój
środków komunikacji
w okresie
międzywojennym
– wyjaśnia, dlaczego
sztuka filmowa
cieszyła się coraz
większą popularnością
– wymienia nowe nurty
w architekturze i sztuce
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: modernizm,
funkcjonalizm
– zna datę pierwszej
audycji radiowej (1906)
– wyjaśnia, jakie cele
przyświecały nowym
trendom w
architekturze i sztuce
– charakteryzuje
zmiany społeczne
w dwudziestoleciu
międzywojennym
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: dadaizm,
surrealizm, futuryzm
– zna datę pierwszego
wręczenia Oscarów
(1929)
– wyjaśnia i ocenia
wpływ mass mediów
na społeczeństwo
w dwudziestoleciu
międzywojennym
Uczeń:
– ocenia wpływ mass
mediów na rozwój
propagandy
w państwach
totalitarnych
– ocenia zmiany, jakie
zaszły
w społeczeństwie
po zakończeniu
I wojny światowej
5. Świat
na drodze
ku II wojnie
światowej
1. Militaryzacja Uczeń:
Niemiec i
powstanie osi – wyjaśnia znaczenie
Berlin–Rzym–– terminu: aneksja,
Tokio Anschluss, oś Berlin– –
2. Anschluss Rzym–Tokio (państwa osi)
Austrii
3. Wojna – zna daty: Anschlussu
domowa w Austrii (III 1938),
Hiszpanii aneksji Czech i Moraw
4. Układ przez III Rzeszę (III 1939)
monachijski
– identyfikuje postacie:
5. i kolejne
Benita Mussoliniego,
zdobycze
niemieckie Adolfa Hitlera
Ekspansja Japonii – wskazuje na mapie
państwa europejskie,
które padły ofiarą
agresji Niemiec
i Włoch
– wymienia cele, jakie
przyświecały państwom
totalitarnym w polityce
zagranicznej
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: terminu państwo
appeasement,
marionetkowe
remilitaryzacja
– zna daty:
– zna daty:
przywrócenia
remilitaryzacji
powszechnej
Nadrenii (1936), wojny
służby wojskowej
domowej w Hiszpanii
w Niemczech (1935),
(1936–1939), ataku
zajęcia przez Niemcy
Japonii na Chiny
Okręgu Kłajpedy
(1937), konferencji
(III 1939)
w Monachium
(29–30 IX 1938), – identyfikuje postać
zajęcia Zaolzia przez Neville’a Chamberlaina
Polskę (X 1938),
– przedstawia proces
– identyfikuje postać militaryzacji Niemiec
Francisco Franco
– wymienia strony
– przedstawia przyczyny i walczące ze sobą
skutki wojny domowej w hiszpańskiej wojnie
w Hiszpanii domowej
– przedstawia przyczyny – omawia okoliczności
Anschlussu Austrii zwołania konferencji
monachijskiej
– wymienia
postanowienia – przedstawia skutki
konferencji decyzji podjętych
w Monachium na konferencji
Uczeń:
– zna daty: aneksji
Mandżurii przez
Japonię (1931),
podboju Libii przez
Włochy (1932), wojny
włosko–abisyńskiej
(1935–1936), zajęcia
Albanii przez Włochy
(1939),
zbombardowania
Guerniki (1937),
proklamowania
niepodległości
Słowacji (III 1939)
– identyfikuje
postacie: Édouarda
Daladiera, Józefa Tiso
– wyjaśnia wpływ
polityki appeasementu
na politykę zagraniczną
Niemiec
– charakteryzuje
włoską ekspansję
terytorialną do 1939 r.
– wyjaśnia przyczyny i
skutki ekspansji
Japonii na Dalekim
Uczeń:
– ocenia postawę
polityków państw
zachodnich
na konferencji
w Monachium
– ocenia skutki polityki
appeasementu dla
Europy
– charakteryzuje
kolejne etapy podboju
Europy przez Adolfa
Hitlera do sierpnia
1939 r.
monachijskiej
– charakteryzuje
sytuację w Europie pod
koniec lat 30. XX w.
Wschodzie
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU VI
ROZDZIAŁ VII: POLSKA W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM
1. Odrodzenie
Rzeczypospolitej
1. Sytuacja
międzynaro-
dowa
2. Pierwsze
ośrodki władzy
na ziemiach
polskich
3. Odzyskanie
niepodległości
4. 11 listopada
5. Rząd Jędrzeja
Moraczew-
skiego
Uczeń:
– zna daty: przekazania
władzy wojskowej
Józefowi Piłsudskiemu
przez Radę Regencyjną
(11 XI 1918)
– identyfikuje
postacie: Józefa
Piłsudskiego, Romana
Dmowskiego
– wymienia pierwsze
ośrodki władzy
na ziemiach polskich
– omawia okoliczności
przejęcia władzy przez
Józefa Piłsudskiego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu Tymczasowy
Naczelnik Państwa
– zna datę: powołania
rządu Jędrzeja
Moraczewskiego
(18 XI 1918)
– identyfikuje
postacie: Ignacego
Daszyńskiego, Jędrzeja
Moraczewskiego,
Ignacego Jana
Paderewskiego
– określa zasięg
wpływów pierwszych
ośrodków władzy
– opisuje działania
pierwszych rządów
polskich po odzyskaniu niepodległości – omawia dążenia władz polskich do uzyskania przez Polskę uznania międzynarodowego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu unifikacja
– zna daty: powstania
Tymczasowego Rządu
Ludowego Republiki
Polskiej (7 XI 1918),
powstania Naczelnej
Rady Ludowej
(14 XI 1918), wydania
dekretu o powołaniu
Tymczasowego
Naczelnika Państwa
(22 XI 1918),
powołania rządu
Ignacego Jana
Paderewskiego (I 1919)
– przedstawia sytuację
międzynarodową
jesienią 1918 r. – wyjaśnia, w jaki sposób sytuacja międzynarodowa, która zaistniała pod koniec 1918 r., wpłynęła na odzyskanie niepodległości przez Polskę
Uczeń:
– zna daty: powstania
Rady Narodowej
Księstwa Cieszyńskiego
(19 X 1918), powstania
Polskiej Komisji
Likwidacyjnej Galicji
i Śląska Cieszyńskiego
(28 X 1918), przekazania
władzy cywilnej
Józefowi Piłsudskiemu
przez Radę Regencyjną
(14 XI 1918),
Tymczasowego
Komitetu Rządzącego
we Lwowie (24 XI 1918)
– przedstawia założenia
programowe pierwszych
ośrodków władzy
Uczeń:
– ocenia polityczne
starania Polaków
w przededniu
odzyskania
niepodległości
– ocenia rolę, jaką
odegrał Józef Piłsudski w
momencie odzyskania
niepodległości
2. Walka
o granicę
wschodnią
1. Koncepcje
granicy
wschodniej
2. Konflikt
polsko-
-ukraiński
3. Orlęta
Lwowskie
4. Wyprawa
kijowska
5. Ofensywa
bolszewików
6. Bitwa
Warszawska i
nadniemieńska
7. Pokój ryski
8. Polsko-
-litewskie
spory
terytorialne
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu: „cud nad
Wisłą”
– zna daty: Bitwy
Warszawskiej (15 VIII
1920), pokoju w Rydze
(18 III 1921)
– wskazuje na mapie
granicę wschodnią
ustaloną w pokoju
ryskim
– przedstawia postawy
Polaków wobec
zagrożenia
niepodległości ze
strony bolszewików
– wymienia
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: koncepcja
inkorporacyjna,
koncepcja federacyjna,
Rada Obrony Państwa
„bunt” Żeligowskiego
– zna daty: bitwy
nadniemeńskiej
(22–28 IX 1920),
„buntu” Żeligowskiego
(9 X 1920)
– identyfikuje
postacie: Romana
Dmowskiego, Józefa
Piłsudskiego, Lucjana
Żeligowskiego,
Wincentego Witosa,
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu linia Curzona
– zna daty: układu
z Symonem Petlurą (IV
1920), powołania Rady
Obrony Państwa (VII
1920), włączenia Litwy
Środkowej
do Polski (III 1922)
– identyfikuje
postacie: Symona
Petlury, Tadeusza
Rozwadowskiego,
Władysława
Sikorskiego, Siemiona
Budionnego
– wskazuje na mapie
Uczeń:
– zna daty: utworzenia
Zachodnioukraińskiej
Republiki Ludowej
(X/XI 1918), polskiej
ofensywy wiosennej
(1919), powstania
Tymczasowego
Komitetu
Rewolucyjnego Polski
(VII 1920), przekazania
Wilna przez
bolszewików Litwinom
(VII 1920), bitwy pod
Zadwórzem (1920),
bitwy pod
Komarowem
(31 VIII 1920)
– identyfikuje
Uczeń:
– ocenia postawę
Polaków wobec
ekspansji ukraińskiej w
Galicji Wschodniej
– ocenia postanowienia
pokoju ryskiego
postanowienia pokoju
ryskiego
Michaiła
Tuchaczewskiego
– omawia koncepcje
polskiej granicy
wschodniej
– wskazuje na mapie
miejsca bitew
stoczonych z
Rosjanami w 1920 r.
– omawia przebieg
Bitwy Warszawskiej
i jej skutki
– przedstawia, w jaki
sposób Polska
przyłączyła ziemię
wileńską
tereny zajęte przez
Armię Czerwoną
do sierpnia 1920 r.
– porównuje koncepcję
inkorporacyjną
i federacyjną
– opisuje przebieg
ofensywy bolszewickiej
w 1920 r.
– przedstawia przebieg
i skutki kontrofensywy
polskiej w 1920 r.
postacie: Feliksa
Dzierżyńskiego, Juliana
Marchlewskiego
– przedstawia
przyczyny i przebieg
konfliktu polsko-
-ukraińskiego pod
koniec 1918 i 1 1919 r.
– omawia okoliczności
podjęcia przez wojska
polskie wyprawy
kijowskiej i jej skutki
Tajemnice
sprzed wieków
– Jak doszło do
„cudu nad
Wisłą”?
1. Mobilizacja
społeczeństwa
2. Przygotowanie
kontruderzenia
3. „Cud nad
Wisłą”
Uczeń:
– identyfikuje postać
Józefa Piłsudskiego
– wyjaśnia, dlaczego
Bitwę Warszawską
nazwano „cudem nad
Wisłą”
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: mobilizacja
– zna datę
opracowania planu
Bitwy Warszawskiej
(5/6 VIII 1920)
– omawia plany
strategiczne wojsk
polskich przed Bitwą
Warszawską
Uczeń:
– identyfikuje postacie:
Władysława
Sikorskiego, Tadeusza
Rozwadowskiego
– przedstawia postaci,
które miały wpływ na
wynik Bitwy
Warszawskiej
Uczeń:
– identyfikuje postacie
Maxime’a Weyganda,
Józefa
Hallera, Edgara
Vincenta lorda
d’Abernona
– charakteryzuje spór
o autorstwo
zwycięstwa Polaków w
Bitwie Warszawskiej
Uczeń:
– ocenia postawy
Polaków wobec
zagrożenia
niepodległości ze
strony bolszewików
– ocenia spór wokół
autorstwa planu Bitwy
Warszawskiej
3. Kształtowanie
się granicy
zachodniej
i południowej
1. Powstanie
wielkopolskie
2. Ustalenie
północnej
granicy
3. Zaślubiny
z morzem
4. Wolne Miasto
Gdańsk
5. Pierwsze
i drugie
powstanie
śląskie
6. Trzecie
powstanie
śląskie
7. Konflikt
polsko-
-czechosłowacki
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu plebiscyt
– zna datę wybuchu
powstania
wielkopolskiego
(27 XII 1918)
– wskazuje na mapie
obszar Wolnego Miasta
Gdańska, obszary
plebiscytowe
– wymienia wydarzenia,
które miały wpływ na
kształt zachodniej
granicy państwa
polskiego
– wyjaśnia, jakie
znaczenie dla
niepodległej Polski
miał dostęp do morza
Uczeń:
– zna daty: plebiscytu
na Warmii, Mazurach i
Powiślu (11 VII 1920),
plebiscytu na Górnym
Śląsku (20 III 1921),
trzeciego powstania
śląskiego (V–VII 1921)
– identyfikuje
postacie: Ignacego
Jana Paderewskiego,
Wojciecha Korfantego
– wskazuje na mapie
obszar powstania
wielkopolskiego
– omawia przebieg
i skutki powstania
wielkopolskiego
– omawia okoliczności
plebiscytów Warmii,
Mazurach i Powiślu
oraz na Górnym Śląsku
– przedstawia przyczyny i
skutki powstań
śląskich
Uczeń:
– zna daty: przybycia
Ignacego Jana
Paderewskiego
do Poznania (26 XII 1918),
pierwszego powstania
śląskiego (VIII 1919),
zaślubin Polski
z morzem (10 II 1920),
podziału Śląska
Cieszyńskiego (VII 1920),
drugiego powstania
śląskiego (VIII 1920)
– identyfikuje
postacie: Józefa
Dowbora-Muśnickiego,
Józefa Hallera
– wskazuje na mapie
zasięg powstań śląskich,
Śląsk Cieszyński
– przedstawia
okoliczności zaślubin
Polski z morzem
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu konwencja
górnośląska
– opisuje konflikt
polsko-czechosłowacki i
jego skutki
– przedstawia proces
kształtowania się
zachodniej i północnej
granicy państwa
polskiego
Uczeń:
– ocenia postawę
Polaków wobec
sytuacji politycznej
w Wielkopolsce
w końcu 1918 r.
– ocenia przyczyny
klęski Polski w
plebiscycie na Warmii,
Mazurach i Powiślu
– ocenia postawę
Polaków wobec walki
o polskość Śląska
4. Rządy
parlamentarne
1. Trudne Uczeń:
początki
niepodległości – wyjaśnia znaczenie
2. Pierwsze terminów: Naczelnik
wybory Państwa, konstytucja
parlamentarne marcowa
3. Konstytucja
z 1921 roku – zna daty: uchwalenia
4. Scena konstytucji marcowej
polityczna II (17 III 1921), wyboru
Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza
5. Elekcja na prezydenta (XII 1922)
i śmierć
– identyfikuje
Narutowicza
6. Rządy postacie: Józefa
parlamentarne Piłsudskiego, Romana
w latach 1919– Dmowskiego, Gabriela
1926 Narutowicza, Stanisława
7. Kryzys rządów Wojciechowskiego
parlamentar-
nych – omawia
postanowienia
konstytucji marcowej
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: system terminów: mała
parlamentarny, czynne konstytucja,
i bierne prawo partyjniactwo
wyborcze,
– zna datę
hiperinflacja, wojna
wprowadzenia
celna
podziału na
– zna daty: pierwszych województwa (1919),
wyborów do sejmu uchwalenia małej
ustawodawczego konstytucji
(26 I 1919), zabójstwa (20 II 1919)
prezydenta Gabriela
– wymienia
Narutowicza
postanowienia
(16 XII 1922)
małej konstytucji
– identyfikuje postacie:
– omawia okoliczności i
Wincentego Witosa,
skutki zamachu na
Wojciecha Korfantego,
prezydenta Gabriela
Ignacego Daszyńskiego,
Narutowicza
Władysława Grabskiego
– przedstawia przejawy
– charakteryzuje
kryzysu rządów
zadania, jakie stanęły
parlamentarnych
przed władzami
odradzającej się Polski – charakteryzuje rządy
parlamentarne w
Polsce w latach 1919–
1926
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: sejm
ustawodawczy,
Zgromadzenie
Narodowe,
kontrasygnata
– identyfikuje
postacie: Romana
Rybarskiego, Maurycego
Zamoyskiego, Jana
Baudouin de Courtenaya
– przedstawia
okoliczności
pierwszych wyborów
prezydenckich
– charakteryzuje scenę
polityczną
II Rzeczypospolitej
– wyjaśnia wpływ
słabości politycznej
rządów
parlamentarnych
na pozycję
międzynarodową
II Rzeczypospolitej
Uczeń:
– ocenia pozycję
ustrojową Naczelnika
Państwa
– ocenia rządy
parlamentarne
w Polsce w latach
1919–1926
5. Zamach
majowy
i rządy sanacji
1. Zamach Uczeń:
majowy
2. Walki podczas – wyjaśnia znaczenie
zamachu terminów: zamach
majowego majowy, sanacja,
3. Zmiany konstytucja
konstytucji kwietniowa
4. Rządy
sanacyjne – zna daty: początku
5. Represje zamachu majowego
w stosunku do (12 V 1926), uchwalenia
opozycji konstytucji kwietniowej
6. Obóz (23 IV 1935)
w Berezie
Kartuskiej – identyfikuje postać
7. Rządy Józefa Piłsudskiego,
sanacyjne Ignacego Mościckiego
po śmierci
– opisuje skutki
Piłsudskiego
polityczne i ustrojowe
8. Polski
autorytaryzm zamachu majowego
na tle – charakteryzuje rządy
europejskim
sanacyjne
– przedstawia
postanowienia
konstytucji
kwietniowej
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: piłsudczycy, terminów: dekret,
obóz sanacyjny, nowela sierpniowa,
autorytaryzm, wybory
Bezpartyjny Blok
brzeskie, proces
Współpracy z Rządem,
brzeski
Centrolew, „cuda nad
– zna daty: dymisji urną”
rządu i prezydenta
– zna daty: uchwalenia
Stanisława
noweli sierpniowej
Wojciechowskiego (14
(2 VIII 1926),
V 1926), wyborów
wyboru Ignacego
brzeskich (XI 1930),
Mościckiego
procesu brzeskiego
na prezydenta
(1932)
(1 VI 1926), śmierci
– identyfikuje postacie: Józefa Piłsudskiego
Wincentego Witosa, (12 V 1935)
Stanisława
– identyfikuje
Wojciechowskiego,
postacie: Walerego
Macieja Rataja
Sławka, Edwarda
– omawia przyczyny Rydza-Śmigłego,
zamachu majowego Władysława
– charakteryzuje Sikorskiego
przebieg zamachu
– przedstawia politykę
majowego
sanacji wobec opozycji
– omawia rządy
sanacyjne po śmierci
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – charakteryzuje polski
terminów: grupa autorytaryzm na tle
przemian politycznych
pułkowników, grupa
w Europie
zamkowa, Obóz
Zjednoczenia – ocenia zamach
majowy i jego wpływ
Narodowego
na losy
– zna daty: powołania II Rzeczypospolitej
rządu „Chjeno-Piasta” i jej obywateli
(10 V 1926), powstania
– ocenia metody,
BBWR (1928),
jakimi władze
powstania Centrolewu
sanacyjne walczyły
(1929), Kongresu
z opozycją polityczną
Obrony Prawa
i Wolności (29 VI 1930),
powstania OZN-u
(1937)
– identyfikuje
postacie: Kazimierza
Bartla, Adama Koca
– porównuje pozycję
prezydenta
w konstytucjach
marcowej
i kwietniowej
Józefa Piłsudskiego
6. Gospodarka II
Rzeczypospolitej
1. Problemy
gospodarcze
odrodzonej
Polski
2. Reforma
walutowa
Grabskiego
3. Odbudowa
gospodarcza
4. Reforma rolna
5. Wielki kryzys
gospodarczy w
Polsce
6. Nowe
inwestycje
przemysłowe
7. Port morski
w Gdyni
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Polska A
i Polska B, Centralny
Okręg Przemysłowy
– wskazuje na mapie
obszar Polski A
i Polski B, obszar COP-
u, Gdynię
– wymienia różnice
między Polską A
i Polską B
– wyjaśnia, jaką rolę
gospodarczą odgrywał
Centralny Okręg
Przemysłowy
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu reforma
walutowa
– zna daty: reformy
walutowej Władysława
Grabskiego (1924),
rozpoczęcia budowy
Gdyni (1921),
rozpoczęcia budowy
COP–u (1937)
– identyfikuje
postacie: Eugeniusza
Kwiatkowskiego,
Władysława
Grabskiego
– omawia reformy
rządu Władysława
Grabskiego
– przedstawia
przyczyny budowy
portu w Gdyni i jego
znaczenie dla polskiej
gospodarki
– przedstawia
założenia 4-letniego planu gospodarczego Eugeniusza Kwiatkowskiego i jego realizację
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu reforma rolna
– zna daty: ustawy
o reformie rolnej
(1920 i 1925),
początku wielkiego
kryzysu (1929)
– przedstawia problemy
gospodarcze, z jakimi
borykała się Polska po
odzyskaniu
niepodległości
– omawia założenia
i realizację reformy
rolnej
– charakteryzuje wielki
kryzys gospodarczy
w Polsce
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu magistrala
węglowa
– wskazuje na mapie
przebieg magistrali
węglowej
– opisuje sposoby
przezwyciężania
trudności
gospodarczych
przez władze
II Rzeczypospolitej
– przedstawia
działania podjęte
w celu modernizacji
gospodarki Polski
w dwudziestoleciu
międzywojennym
Uczeń:
– ocenia wpływ reform
Władysława
Grabskiego
na sytuacje
gospodarczą
II Rzeczypospolitej
– ocenia znaczenie
portu gdyńskiego
dla gospodarki
II Rzeczypospolitej
– ocenia gospodarczą
działalność Eugeniusza
Kwiatkowskiego
7. Społeczeństwo
odrodzonej
Polski
1. Społeczeństwo
II Rzeczy-
pospolitej
2. Państwo wielu
narodów
3. Polityka wobec
mniejszości
narodowych
4. Rozwój
edukacji
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu analfabetyzm
– omawia strukturę
narodowościową
i wyznaniową
II Rzeczypospolitej
– wyjaśnia, w jaki
sposób władze
odrodzonego państwa
polskiego walczyły z
analfabetyzmem
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: asymilacja
narodowa, asymilacja
państwowa, getto
ławkowe
– zna datę reformy
Janusza Jędrzejewicza
(1932)
– identyfikuje postać
Janusza Jędrzejewicza
– przedstawia
strukturę społeczną II
Rzeczypospolitej
– wyjaśnia, na czym
polegać miała
asymilacja narodowa i
państwowa
– omawia rozwój
edukacji w
II Rzeczypospolitej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: numerus
clausus
– opisuje sytuację
społeczną Polski
w międzywojennej
Polsce
– charakteryzuje
politykę władz II
Rzeczypospolitej
wobec Ukraińców
– omawia stosunki
polsko–żydowskie
– wymienia przykłady
wyższych uczelni
funkcjonujących
w II Rzeczypospolitej
Uczeń:
– zna daty:
przeprowadzenia
spisów powszechnych
w II Rzeczypospolitej
(1921 i 1931), zbliżenia
się Ruchu Narodowo-
Radykalnego do Obozu
Zjednoczenia
Narodowego (1937)
– charakteryzuje
przykłady realizacji
polityki asymilacyjnej w
latach 30. XX w.
Uczeń:
– ocenia położenie
mniejszości
narodowych w II
Rzeczypospolitej
– ocenia politykę
władz II
Rzeczypospolitej
wobec mniejszości
narodowych
8. Osiągnięcia II
Rzeczypospolitej
1. Osiągnięcia Uczeń:
polskich
naukowców – wyjaśnia znaczenie
2. Literatura terminu Enigma
międzywojenna
– identyfikuje postać
3. Technika
Władysława Reymonta
i transport II
Rzeczypospolitej – przedstawia
4. Polskie kino w najważniejsze
okresie osiągnięcia kultury
międzywo-
polskiej w
jennym
dwudziestoleciu
5. Polski
międzywojennym
modernizm
6. Malarstwo
i architektura
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: terminów: modernizm,
ekspresjonizm,
– zna datę otrzymania
Literackiej Nagrody funkcjonalizm,
Nobla przez Władysława
lwowska szkoła
Reymonta (1924)
matematyczna
– identyfikuje
– identyfikuje
postacie: Stefana
postacie: Brunona
Żeromskiego, Zofię
Schulza, Eugeniusza
Nałkowską, Marię
Bodo, Franciszka
Dąbrowską, Witolda
Żwirki, Stanisława
Gombrowicza, Juliana
Tuwima, Stanisława Wigury
Ignacego Witkiewicza
– wymienia
– wymienia przedstawicieli nauk
przedstawicieli polskiej matematycznych,
literatury twórców filmu
w dwudziestoleciu i sztuki w Polsce
międzywojennym międzywojennej
– prezentuje – przedstawia rozwój
osiągnięcia polskiej kinematografii polskiej
literatury w okresie w dwudziestoleciu
dwudziestolecia międzywojennym
międzywojennego
– wymienia osiągnięcia
polskich naukowców w
dziedzinie nauk matematycznych
Uczeń: Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie – charakteryzuje
terminów: awangarda, kierunki w sztuce
styl narodowy, i architekturze
katastrofizm, formizm, II Rzeczypospolitej
skamandryci, art déco,
– ocenia dorobek
Awangarda Krakowska,
kultury i nauki polskiej
– zna daty: powstania w okresie
PKP (1926), powstania międzywojennym
PLL LOT (1929)
– identyfikuje
postacie: Tadeusza
Kotarbińskiego,
Floriana Znanieckiego,
Stefana Banacha,
Hugona Steinhausa
– wymienia
architektów
tworzących w okresie II
Rzeczypospolitej
i ich osiągnięcia
– przedstawia nurty w
polskiej literaturze
oraz grupy poetyckie,
jakie rozwinęły się
w okresie
dwudziestolecia
międzywojennego
9. II Rzeczpo-
spolita na
arenie
międzyna-
rodowej
1. II Rzeczpo-
spolita
i jej sąsiedzi
2. Polska polityka
zagraniczna
3. Układy
w Rapallo
i Locarno
4. Normalizacja
stosunków
z ZSRS
i Niemcami
5. Rola
II Rzeczypo-
spolitej
na arenie
międzynaro-
dowej
Uczeń:
– zna datę układu
polsko-francuskiego (II
1921)
– identyfikuje postać
Józefa Piłsudskiego
– wymienia sojusze,
jakie zawarła Polska w
dwudziestoleciu
międzywojennym
– wyjaśnia, które
z nich miały
stanowić gwarancję
bezpieczeństwa
II Rzeczypospolitej
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: „korytarz”,
polityka równowagi
i „równych odległości”
– zna daty: układu
polsko-rumuńskiego
(III 1921), traktatu
polsko-radzieckiego o
nieagresji (1932),
polsko-niemieckiej
deklaracji o
niestosowaniu
przemocy (1934)
– identyfikuje postać
Józefa Becka
– omawia stosunek
państw sąsiednich do
II Rzeczypospolitej
– charakteryzuje
stosunki polsko-
-radzieckie i polsko-
-niemieckie w
dwudziestoleciu
międzywojennym
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu Międzymorze
– zna daty: układu
w Rapallo (1922),
układu w Locarno
(1925)
– przedstawia
koncepcję Józefa
Piłsudskiego dotyczącą
prowadzenia polityki
zagranicznej i przykłady
jej realizacji
– omawia ideę
Międzymorza
i wyjaśnia przyczyny jej
niepowodzenia
– wskazuje zagrożenia,
jakie stwarzały dla
Polski układy z Rapallo i
Locarno
– opisuje polską
politykę zagraniczną w
latach 30. XX w.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminu wojna
prewencyjna
– wyjaśnia, jaki wpływ
na pozycję
międzynarodową
Polski miały układy w
Rapallo i Locarno
– wyjaśnia, jaki wpływ
na pozycję
międzynarodową
Polski miały polsko-
-radziecki traktat
o nieagresji i polsko-
-niemiecka deklaracja o
niestosowaniu
przemocy
Uczeń:
– ocenia pozycję
II Rzeczypospolitej na
arenie
międzynarodowej
10. Polska
w przededniu II
wojny
światowej
1. Zajęcie Zaolzia
2. Niemieckie
żądania wobec
Polski
3. Sojusz
z Wielką
Brytanią
i Francją
4. Pakt
Ribbentrop–
–Mołotow
Uczeń: Uczeń:
– zna daty: paktu – wyjaśnia znaczenie
Ribbentrop–Mołotow terminów:
(23 VIII 1939), polsko- eksterytorialność
-brytyjskiego sojuszu
– zna daty: zajęcia
polityczno-wojskowego
Zaolzia przez Polskę (2
(25 VIII 1939)
X 1938), polsko–
– wskazuje na mapie brytyjskich gwarancji
obszary, które pomocy w razie ataku
na mocy paktu Niemiec (IV 1939),
wypowiedzenia przez
Ribbentrop–Mołotow
Niemcy deklaracji
miały przypaść
III Rzeszy i ZSRS o niestosowaniu
przemocy z Polską (IV
– przedstawia żądania,
1939)
jakie III Rzesza
wysunęła wobec Polski – identyfikuje
w 1938 r. postacie: Joachima
von Ribbentropa,
– wymienia
Wiaczesława
postanowienia paktu
Mołotowa, Józefa
Ribbentrop–Mołotow
Becka
– wskazuje na mapie
Zaolzie, tzw. „korytarz”
– omawia
postawę władz
II Rzeczypospolitej
wobec żądań
Uczeń: Uczeń:
– zna daty: – przedstawia
przedstawienia przyczyny
po raz pierwszy konfliktu polsko-
propozycji tzw. -czechosłowackiego o
ostatecznego Zaolzie
uregulowania spraw
– charakteryzuje
spornych między
relacje polsko-
Polską a Niemcami (X
-brytyjskie i polsko-
1938), przedstawienia
-francuskie
po raz ostatni
w przededniu
propozycji tzw.
II wojny światowej
ostatecznego
uregulowania spraw – wyjaśnia, jaki wpływ
spornych między miały brytyjskie i
Polską a Niemcami (III francuskie gwarancje
1939), przemówienia dla Polski na politykę
sejmowego Józefa Adolfa Hitlera
Becka (5 V 1939)
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
nastąpiło włączenie
Zaolzia do
II Rzeczypospolitej
– wyjaśnia, jakie cele
przyświecały polityce
zagranicznej Wielkiej
Brytanii i Francji wobec
Polski w 1939 r.
Uczeń:
– ocenia postawę
rządu polskiego wobec
problemu Zaolzia
– ocenia postawę
społeczeństwa
polskiego wobec
żądań niemieckich
niemieckich
– wyjaśnia, jakie
znaczenie dla Polski
miało zawarcie paktu
Ribbentrop–Mołotow
– przedstawia
okoliczności zawarcia
paktu Ribbentrop–
–Mołotow
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU VII
Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z historii klasa ósma
|
Temat lekcji |
Zagadnienia, materiał nauczania |
Wymagania na poszczególne oceny |
||||
|
dopuszczająca |
dostateczna |
dobra |
bardzo dobra |
celująca |
||
|
ROZDZIAŁ I: II WOJNA ŚWIATOWA |
||||||
|
1. Napaść na Polskę |
1. Niemieckie przygotowani a do wojny 2. Polacy w przededniu wojny 3. Wybuch wojny 4. Przebieg walk 5. Napaść sowiecka 6. Zakończenie walk i bilans wojny obronnej |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: wojna błyskawiczna (Blitzkrieg) – zna daty: agresji Niemiec na Polskę (1 IX 1939), wkroczenia Armii Czerwonej do Polski (17 IX 1939) – identyfikuje postacie: Adolfa Hitlera, Józefa Stalina – wymienia etapy wojny obronnej Polski |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: bitwa graniczna, „dziwna wojna”, internowanie – zna daty: bitwy o Westerplatte (1–7 IX 1939), wypowiedzenia wojny Niemcom przez Francję i Wielką Brytanię (3 IX 1939), kapitulacji Warszawy (28 IX 1939) – identyfikuje postacie: Henryka |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „polskie Termopile”, Korpus Ochrony Pogranicza (KOP) – zna daty: bitwy nad Bzurą (9–22 IX 1939), ewakuacji władz państwowych i wojskowych z Warszawy (6/7 IX 1939), internowania władz polskich w Rumunii (17/18 IX 1939), kapitulacji pod Kockiem (6 X |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: prowokacja gliwicka, Grupy Specjalne (Einsatzgruppen) – zna daty: prowokacji gliwickiej (31 VIII 1939), kapitulacji Helu (2 X 1939), – identyfikuje postacie: Franciszka Dąbrowskiego, Józefa Unruga, Tadeusza Kutrzeby |
Uczeń: – ocenia postawę aliantów zachodnich wobec Polski we wrześniu 1939 r. – ocenia postawę władz polskich we wrześniu 1939 r. |
|
– wyjaśnia przyczyny klęski Polski we wrześniu 1939 r. |
Sucharskiego, Edwarda Rydza- Śmigłego, Stefana Starzyńskiego – wskazuje na mapie kierunki uderzeń armii niemieckiej i sowieckiej – charakteryzuje etapy wojny obronnej Polski – opisuje przykłady bohaterstwa polskich żołnierzy – przedstawia przykłady zbrodni wojennych dokonanych przez Niemców w czasie wojny obronnej Polski |
1939) – identyfikuje postacie: Władysława Raginisa, Franciszka Kleeberga – wymienia miejsca kluczowych bitew wojny obronnej Polski stoczonych z wojskami niemieckimi i sowieckimi – przedstawia polityczne i militarne założenia planu obrony Polski w 1939 r. – omawia okoliczności wkroczenia wojsk sowieckich na terytorium Polski w kontekście paktu Ribbentrop–Mołotow |
– porównuje plany Polski i Niemiec przygotowane na wypadek wojny – przedstawia stosunek sił ZSRS, Niemiec i Polski |
|||
|
2. Podbój Europy przez Hitlera i Stalina |
1. Wojna zimowa 2. Atak III Rzeszy na kraje skandynawski e 3. Agresja niemiecka na Europę Zachodnią 4. Klęska Francji 5. Bitwa o Anglię 6. Wojna na Bałkanach |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: alianci, bitwa o Anglię, kolaboracja – zna daty: ataku III Rzeszy na Francję (10 V 1940), bitwy o Anglię (VII–X 1940) – wymienia państwa, które padły ofiarą agresji sowieckiej oraz niemieckiej do 1941 r. |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: linia Maginota – zna daty: napaści niemieckiej na Danię i Norwegię (9 IV 1940), ataku Niemiec na Jugosławię i Grecję (6 IV 1941) – identyfikuje postacie: Winstona Churchilla, Charles’a de Gaulle’a – wskazuje na mapie obszary zagarnięte przez ZSRS i III Rzeszę do 1941 r. – przedstawia cele polityki Hitlera i Stalina w Europie w latach 1939–1941 – przedstawia najważniejsze działania wojenne w Europie z lat 1939–1941 – wyjaśnia główne przyczyny pokonania Francji przez armię niemiecką w 1940 r. |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: wojna zimowa, państwo marionetkowe, państwo Vichy – zna daty: wojny sowiecko-fińskiej (XI 1939 – III 1940), zajęcia republik bałtyckich przez ZSRS (VI 1940), – przedstawia ekspansję ZSRS w latach 1939–1941 – opisuje kolejne etapy agresji Niemiec w latach 1940–1941 – opisuje skutki bitwy o Anglię oraz omawia jej polityczne i militarne znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Komitet Wolnej Francji, linia Mannerheima – zna datę: ewakuacji wojsk alianckich z Dunkierki (V–VI 1940) – identyfikuje postacie: Vidkuna Quislinga, Philippe’a Pétaina – omawia sposób przejęcia kontroli nad republikami bałtyckimi przez ZSRS w 1940 r. |
Uczeń: – ocenia sytuację polityczną i militarną w Europie w 1941 r. |
|
TSW – Dlaczego Niemcy nie zdobyli Anglii? |
1. Jak pokonać flotę brytyjską? 2. Bitwa o Anglię 3. Pierwsza porażka Hitlera |
Uczeń: – zna datę: bitwy o Anglię (VII–X 1940) – identyfikuje postacie: Adolfa Hitlera, Winstona Churchilla – wymienia cele niemieckich ataków lotniczych na Wielką Brytanię |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: operacja „Lew morski”, Enigma – wskazuje wynalazki techniczne, które pomogły Brytyjczykom w walce z Niemcami – przedstawia militarny wkład Polaków w obronę Wielkiej Brytanii |
Uczeń: – zna daty: największego nalotu niemieckiego na Wielką Brytanię (15 IX 1940), nalotu na Coventry (14 XI 1940) – identyfikuje postacie Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego, Henryka Zygalskiego – omawia założenia niemieckiego planu inwazji na Wielką Brytanię – wyjaśnia, jakie były przyczyny klęski Niemiec w bitwie o Anglię |
Uczeń: – porównuje potencjał militarny wojsk niemieckich i brytyjskich w czasie wojny o Anglię |
Uczeń: – ocenia wkład polskich lotników w walki o Wielką Brytanię |
|
3. Wojna III Rzeszy z ZSRS |
1. Przygotowani a do wojny 2. Atak niemiecki na ZSRS 3. Wielka Wojna Ojczyźniana 4. Stosunek ludności ZSRS do okupanta 5. Walki o |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: plan „Barbarossa” – zna daty: agresji Niemiec na ZSRS (22 VI 1941), bitwy pod Stalingradem (VIII 1942 – II |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Wielka Wojna Ojczyźniana – zna datę: bitwy pod Moskwą (XI– XII 1941) – identyfikuje |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: blokada Leningradu, Lend- Lease Act – zna datę: blokady Leningradu (1941– |
Uczeń: – wskazuje powody zbliżenia Wielkiej Brytanii i USA do ZSRS – przedstawia warunki prowadzenia działań wojennych |
Uczeń: – ocenia postawę władz sowieckich w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej |
|
Leningrad i Stalingrad |
1943) – omawia przełomowe znaczenie bitwy stalingradzkiej dla przebiegu II wojny światowej |
postać: Gieorgija Żukowa – wskazuje na mapie przełomowe bitwy wojny Niemiec i ZSRS: pod Moskwą i pod Stalingradem – wyjaśnia przyczyny ataku III Rzeszy na Związek Sowiecki – przedstawia etapy wojny niemiecko- sowieckiej – wyjaśnia, jakie czynniki spowodowały klęskę ofensywy niemieckiej na Moskwę w 1941 r. |
1944) – identyfikuje postać: Friedricha von Paulusa – przedstawia przebieg działań wojennych na froncie wschodnim w latach 1941– 1943 – charakteryzuje stosunek ludności do okupanta na zajmowanych terenach przez Niemców – przedstawia, w jaki sposób Niemcy traktowali jeńców sowieckich |
przez Niemcy na terenie ZSRS – wyjaśnia przyczyny i okoliczności zdobycia przewagi militarnej przez ZSRS |
||
|
4. Polityka okupacyjna III Rzeszy |
1. Polityka niemiecka wobec ziem |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – ocenia postawy wobec Holokaustu |
|
okupowanych 2. Ruch oporu w okupowanej Europie 3. Polityka niemiecka wobec Żydów 4. Holokaust 5. Postawy wobec Holokaustu |
terminów: ruch oporu, getto, Holokaust, obóz koncentracyjny – przedstawia założenia rasowej polityki hitlerowców oraz metody jej realizacji |
terminów: pacyfikacja, Generalny Plan Wschodni, gwiazda Dawida, obóz zagłady – zna datę: powstania Generalnego Planu Wschodniego (1942) – identyfikuje postacie: Adolfa Eichmanna, Ireny Sendlerowej – wymienia założenia niemieckiego Generalnego Planu Wschód – charakteryzuje politykę okupacyjną Niemiec – wymienia kraje, w których powstały rządy kolaborujące z Niemcami, oraz kraje, gdzie rozwinął się ruch oporu – wyjaśnia, jakimi sposobami ludność terenów okupowanych niosła pomoc Żydom – omawia bilans Holokaustu |
terminów: „przestrzeń życiowa” (Lebensraum), „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”, „Szoah”, „Żegota”, szmalcownicy – zna datę: konferencji w Wannsee (I 1942) – identyfikuje postacie: Heinricha Himmlera, Oskara Schindlera – wskazuje na mapie obozy koncentracyjne i obozy zagłady w Europie – przedstawia przebieg zagłady europejskich Żydów – omawia postawy ludności ziem okupowanych wobec Holokaustu i niemieckich agresorów |
terminów: Babi Jar, Ponary, czetnicy – zna datę: wybuchu antyniemieckiego powstania w Paryżu (VIII 1942) – identyfikuje postacie: Josipa Broza-Tity, Raoula Wallenberga, Henryka Sławika, – porównuje sytuację ludności na terytoriach okupowanych przez Niemców |
||
|
5. Wojna poza Europą |
1. Walki w Afryce Północnej 2. Wojna na Atlantyku 3. Przystąpienie Japonii do wojny 4. Ofensywa japońska w Azji |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: bitwa o Atlantyk – zna daty: ataku Japonii na USA (7 XII 1941), bitwy pod El Alamein (X– XI 1942), bitwy o Midway (VI 1942) – identyfikuje |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Afrika Korps, pakt trzech, wilcze stada, konwój, Enigma – zna daty: podpisania paktu trzech (IX 1940), bitwy na Morzu Koralowym (V |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: U-Boot, pancernik, lotniskowiec – zna daty: ataku Włoch na Egipt (VIII 1940), lądowania wojsk niemieckich w Afryce (1941), walk |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Torch” – zna datę: nalotów na Maltę (1940–1942) – wskazuje na mapie obszary opanowane przez Japończyków |
Uczeń: – ocenia konsekwencje włączenia się USA do wojny |
|
postać: Franklina Delano Roosevelta – wymienia główne strony konfliktu w Afryce i w rejonie Pacyfiku oraz ich najważniejsze cele strategiczne |
1942), kapitulacji wojsk włoskich i niemieckich w Afryce (V 1943) – identyfikuje postać: Erwina Rommla – wyjaśnia, na czym polegało strategiczne znaczenie bitew pod El Alamein i pod Midway i lokalizuje je na mapie – wyjaśnia znaczenie bitwy o Atlantyk dla losów II wojny światowej |
o Guadalcanal (VIII 1942 – II 1943) – identyfikuje postacie: Bernarda Montgomery’ego, Dwighta Davida Eisenhowera – przedstawia przebieg walk w Afryce – charakteryzuje ekspansję japońską w Azji – omawia działania wojenne na morzach i oceanach |
do końca 1942 r. – przedstawia rozwiązania militarne, które obie strony stosowały podczas zmagań na Oceanie Atlantyckim |
|||
|
6. Droga do zwycięstwa |
1. Początek Wielkiej Koalicji 2. Bitwa na Łuku Kurskim i jej następstwa 3. Walki na Sycylii i we |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Karta atlantycka, Wielka Koalicja, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: konferencja w Teheranie, operacja |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Lend- Lease Act, konferencja w Casablance, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Bagration” – identyfikuje |
Uczeń: – przedstawia wizję powojennego świata zarysowaną w Karcie |
|
Włoszech 4. Konferencja w Teheranie 5. Otwarcie drugiego frontu w Europie |
Wielka Trójka „Overlord” – zna datę: – zna daty: bitwy podpisania Karty na Łuku Kurskim atlantyckiej (14 VIII (VII 1943), 1941 r.) konferencji w Teheranie (XI–XII – identyfikuje 1943), lądowania postacie: Józefa wojsk alianckich na Stalina, Franklina Sycylii (VII 1943), Delano Roosevelta, bitwy o Monte Winstona Cassino (V 1944), Churchilla operacji – wyjaśnia genezę „Overlord” (6 VI powstania i cele 1944) Wielkiej Koalicji – przedstawia decyzje podjęte podczas obrad Wielkiej Trójki w Teheranie – wyjaśnia, na czym polegało strategiczne znaczenie bitew i operacji militarnych na froncie wschodnim i zachodnim w |
operacja „Market Garden”, linia Gustawa – zna daty: konferencji w Casablance (I 1943), ofensywy Armii Czerwonej na froncie wschodnim (VI 1944), zamachu na A. Hitlera (VII 1944), bitwy pod Falaise (VIII 1944) – identyfikuje postacie: Dwighta Eisenhowera, Stanisława Maczka – przedstawia etapy formowania się Wielkiej Koalicji antyhitlerowskiej – przedstawia decyzje podjęte pod-czas konferencji w |
postać: Clausa von Stauffenberga – przedstawia przyczyny, okoliczności i skutki zamachu na Hitlera – charakteryzuje założenia polityki zagranicznej wielkich mocarstw w czasie II wojny światowej |
atlantyckiej przez przywódców USA i Wielkiej Brytanii |
||
|
latach 1943–1944 |
Casablance – opisuje walki na froncie zachodnim i we Włoszech w latach 1943–1944 |
|||||
|
Koniec II wojny światowej |
1. Ład jałtański 2. Koniec wojny w Europie 3. Walki na Dalekim Wschodzie 4. Kapitulacja Japonii |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: ład jałtański – zna daty: konferencji jałtańskiej (4–11 II 1945), bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy (8/9 V 1945) – identyfikuje postacie: Józefa Stalina, Franklina Delano Roosevelta, Winstona Churchilla – przedstawia decyzje podjęte |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: operacja berlińska, bezwarunkowa kapitulacja, kamikadze – zna daty: operacji berlińskiej (IV 1945), zrzucenia bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki (6 i 9 VIII 1945), bezwarunkowej kapitulacji Japonii (2 IX 1945) – przedstawia wielkie operacje |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wał Pomorski, taktyka „żabich skoków” – zna daty: bitwy o Iwo Jimę (II–III 1945), zdobycia Berlina (2 V 1945), – identyfikuje postać: Douglasa MacArthura – charakteryzuje działania na froncie wschodnim, zachodnim i na Pacyfiku w latach 1944-1945 |
Uczeń: – zna daty: bitwy na Morzu Filipińskim (VI 1944), – charakteryzuje założenia polityki zagranicznej wielkich mocarstw w czasie II wojny światowej – wyjaśnia, w jakich okolicznościach nastąpiła kapitulacja III Rzeszy |
– ocenia założenia ładu jałtańskiego – ocenia decyzję Amerykanów o użyciu bomby atomowej przeciwko Japonii |
|
podczas konferencji jałtańskiej |
strategiczne na froncie wschodnimi zachodnim – omawia okoliczności kapitulacji Japonii |
– omawia metody prowadzenia walki w rejonie Azji i Pacyfiku oraz przedstawia ich skutki |
||||||||
|
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU I |
||||||||||
|
ROZDZIAŁ II: POLACY PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ |
||||||||||
|
1. Dwie okupacje |
1. Podział ziem polskich 2. Okupacja niemiecka 3. Terror hitlerowski 4. Okupacja sowiecka 5. Deportacje w głąb ZSRS |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Generalne Gubernatorstwo, wysiedlenia, deportacja, sowietyzacja – wskazuje na mapie tereny pod okupacją niemiecką i sowiecką |
Uczeń: Uczeń: – wyjaśnia – wyjaśnia znaczenie znaczenie terminów: traktat terminów: o granicach volksdeutsch, i przyjaźni, „gadzinówka”, łapanka, volkslista, Akcja Specjalna akcja AB „Kraków”, granatowa policja, – zna daty: Pawiak, podpisania paszportyzacja traktatu o granicach i – zna daty: Akcji przyjaźni (28 IX Specjalnej 1939), akcji AB (V– „Kraków” (XI |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Tannenberg” – zna daty: wyborów do zgromadzeń na Kresach (X 1939), deportacji Polaków w głąb ZSRS (II, IV i VI 1940 oraz V/VI 1941) |
Uczeń: – porównuje i ocenia okupacyjną politykę władz niemieckich i sowieckich wobec polskiego społeczeństwa |
|||||
|
– charakteryzuje główne cele niemieckiej i sowieckiej polityki okupacyjnej |
VI 1940), zbrodni 1939), katyńskiej (IV–V paszportyzacji 1940) (1940) – wskazuje na – identyfikuje mapie miejsca postać: Hansa masowych Franka egzekucji Polaków – przedstawia i pod okupacją porównuje niemiecką oraz politykę okupanta zsyłek i kaźni niemieckiego na ludności polskiej w ziemiach ZSRS wcielonych do III – podaje przykłady Rzeszy i w terroru Generalnym niemieckiego i Gubernatorstwie sowieckiego – charakteryzuje – wyjaśnia, jaki cel życie codzienne w zamierzali kraju pod zrealizować okupacją Niemcy, mordując niemiecką na przykładzie polską inteligencję Warszawy – omawia okoliczności i przebieg zbrodni katyńskiej |
– przedstawia zmiany terytorialne na ziemiach polskich pod okupacją – przedstawia deportacji Polaków w głąb ZSRS |
||||
|
2. Władze polskie na uchodźstwie |
1. Powstanie polskiego rządu na emigracji 2. Stosunki polsko- sowieckie 3. Armia Polska w ZSRS 4. Sprawa katyńska 5. Śmierć Sikorskiego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: rząd emigracyjny – identyfikuje postać: Władysława Sikorskiego – przedstawia okoliczności powstania polskiego rządu emigracyjnego – wyjaśnia, jakie znaczenie miała działalność rządu emigracyjnego dla Polaków w kraju i na uchodźstwie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: układ Sikorski–Majski, armia Andersa, sprawa katyńska, katastrofa gibraltarska – zna daty: powstania rządu emigracyjnego (IX 1939), układu Sikorski–Majski (30 VII 1941), zerwania stosunków rządu emigracyjnego z ZSRS (25 IV 1943), katastrofy gibraltarskiej (4 VII 1943) – identyfikuje postacie: Władysława Raczkiewicza, Władysława Andersa, Stanisława Mikołajczyka – omawia postanowienia układu Sikorski–Majski – przedstawia okoliczności formowania się Armii Polskiej w ZSRS – wyjaśnia przyczyny zerwania przez ZSRS stosunków dyplomatycznych z polskim rządem emigracyjnym w Londynie |
Uczeń: – zna datę: ewakuacji armii Andersa na Bliski Wschód (VIII 1942) – identyfikuje postać: Kazimierza Sosnkowskiego – przedstawia okoliczności podpisania układu Sikorski–Majski – opisuje okoliczności wyjścia z ZSRS Armii Polskiej gen. Władysława Andersa – omawia polityczne skutki katastrofy gibraltarskiej – przedstawia tworzące się w ZSRS i w kraju pod okupacją ośrodki przyszłych polskich władz komunistycznych |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Rada Narodowa RP – omawia losy polskich żołnierzy internowanych po klęsce wrześniowej |
Uczeń: – ocenia znaczenie układu Sikorski– Majski dla sprawy polskiej w czasie II wojny światowej |
|
3. Polskie Państwo Podziemne |
1. Początki działalności konspiracyjnej 2. Powstanie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Polskie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Związek |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: |
|
|
Armii Krajowej 3. Działalność ZWZ-AK 4. Polityczne podziały polskiego podziemia 5. Polskie Państwo Podziemne |
Państwo Podziemne, Armia Krajowa (AK) – zna datę: powstania AK (14 II 1942) – identyfikuje postacie: Stefana Roweckiego ps. Grot, Tadeusza Komorowskiego ps. Bór – wymienia sfery działalności Polskiego Państwa Podziemnego – wyjaśnia, jaką rolę odgrywała Armia Krajowa |
Walki Zbrojnej (ZWZ), Delegatura Rządu RP na Kraj, Rada Jedności Narodowej (RJN), Szare Szeregi, mały sabotaż, dywersja – zna datę: powstania Delegatury Rządu RP na Kraj (XII 1940) – identyfikuje postacie: Kazimierza Sosnkowskiego, Jana Bytnara ps. Rudy – wskazuje na mapie rejony najintensywniejsze j działalności polskiej partyzantki – przedstawia |
partyzantka Polityczny Komitet Hubala, Służba Porozumiewawczy Zwycięstwu Polski (PKP), Narodowa (SZP), cichociemni, Organizacja Kedyw, akcja Wojskowa, scaleniowa Bataliony Chłopskie, – zna daty: Narodowe Siły powstania SZP (IX Zbrojne, Gwardia 1939), ZWZ (XI Ludowa, Armia 1939) Ludowa (AL) – identyfikuje postacie: Henryka – zna daty: akcji Dobrzańskiego, pod Arsenałem Jana Karskiego, (1943), zamachu Jana Nowaka- na F. Kutscherę (II Jeziorańskiego 1944) – omawia proces – identyfikuje budowania postacie: Michała struktur Karaszewicza- wojskowych Tokarzewskiego, Polskiego Państwa Cyryla Ratajskiego, Podziemnego Franza Kutschery – wyjaśnia, na – charakteryzuje czym polegała działalność akcja scaleniowa partyzantki majora Hubala – wymienia |
|||
|
struktury Polskiego Państwa Podziemnego – omawia rolę Rady Jedności Narodowej w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego – wyjaśnia, na czym polegała działalność Delegata Rządu na Kraj |
najważniejsze akcje zbrojne ZWZ-AK – charakteryzuje działalność polskich partii politycznych w okresie okupacji – przedstawia działalność Delegatury Rządu na Kraj |
– omawia strukturę i działalność Szarych Szeregów – wyjaśnia, w jaki sposób rząd emigracyjny utrzymywał kontakty z krajem pod okupacją |
||||
|
TSW – Zbrojne akcje polskiego ruchu oporu |
1. Akcja pod Arsenałem 2. Akcja „Główki” |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: akcja pod Arsenałem – zna datę: akcji pod Arsenałem (III 1943) – identyfikuje postać: Jana Bytnara ps. Rudy – przedstawia przyczyny i skutki akcji pod Arsenałem |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: zamach na F. Kutscherę, sabotaż, dywersja, Kedyw – zna datę: zamachu na Franza Kutscherę (II 1944) – identyfikuje postacie: Tadeusza Zawadzkiego ps. Zośka, Franza Kutschery – przedstawia przyczyny i skutki zamachu na F. Kutscherę – wyjaśnia, jakie represje spotkały Polaków za przeprowadzenie akcji pod Arsenałem |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: akcja pod Arsenałem („Meksyk II”), akcja „Główki” – identyfikuje postać: Emila Fieldorfa ps. Nil – przedstawia metody działalności Kedywu – omawia przebieg akcji pod Arsenałem |
Uczeń: – zna datę: decyzji AK o przejściu od biernego oporu do ograniczonej walki z okupantem (1942) – omawia przebieg zamachu na F. Kutscherę |
Uczeń: – ocenia zaangażowanie młodych ludzi w walce z okupantem |
|
4. Społeczeństwo polskie pod okupacją |
1. Niemiecki terror 2. Postawa Polaków wobec okupacji 3. Zagłada polskich Żydów 4. Powstanie w getcie warszawskim 5. Polacy wobec Holokaustu |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: łapanka, Holokaust, getto – wymienia postawy Polaków wobec polityki okupanta |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Generalny Plan Wschód, Rada Pomocy Żydom „Żegota”, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, rzeź |
Uczeń: – wymienia znaczenie terminów: kontyngent, czarny rynek, Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB), szmalcownik, Ukraińska |
Uczeń: – zna daty: zamordowania rodziny Ulmów (24 III 1944) – identyfikuje postać: Stepana Bandery – opisuje przebieg powstania w |
Uczeń: – ocenia postawy Polaków wobec polityki okupantów – ocenia postawy Polaków wobec Holokaustu |
|
6. Rzeź wołyńska |
niemieckiego – przedstawia metody eksterminacji narodu żydowskiego |
wołyńska – zna daty: powstania Generalnego Planu Wschód (1942), wybuchu powstania w getcie warszawskim (19 IV 1943), rzezi wołyńskiej (1943) – identyfikuje postacie: Marka Edelmana, Ireny Sendlerowej, Józefa i Wiktorii Ulmów – przedstawia założenia Generalnego Planu Wschód – wyjaśnia, w jakim celu okupanci prowadzili walkę z polską kulturą |
Powstańcza Armia getcie (UPA), czystki warszawskim etniczne – przedstawia – zna daty: decyzji stosunek państw o zachodnich do przeprowadzeniu Holokaustu Holokaustu (1942), początku wysiedleń na Zamojszczyźnie (XI 1942), tzw. krwawej niedzieli (11 VII 1943) – identyfikuje postacie: Władysława Bartoszewskiego, Zofii Kossak- Szczuckiej, Witolda Pileckiego, Jana Karskiego – omawia wysiedlenia na Zamojszczyźnie i ich skutki – charakteryzuje warunki życia w getcie – opisuje postawy Polaków wobec Holokaustu – przedstawia przyczyny i przebieg konfliktu polsko-ukraińskiego na Kresach Wschodnich |
|||
|
5. Plan „Burza” i powstanie warszawskie |
1. Plan „Burza” i jego przebieg 2. Przyczyny wybuchu powstania warszawskiego 3. Wybuch powstania 4. Walki powstańcze 5. Upadek i skutki powstania |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: godzina „W” – zna czas trwania powstania warszawskiego (1 VIII–2 X 1944) – przedstawia przyczyny i opisuje skutki powstania |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: plan „Burza”, zrzuty – zna daty: opracowania planu „Burza” (1943/1944) – identyfikuje postać: Tadeusza Komorowskiego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Ostra Brama” – zna daty: operacji „Ostra Brama” (VII 1944) – identyfikuje postać: Antoniego Chruściela ps. Monter |
Uczeń: – identyfikuje postać: Ericha von dem Bacha- Zelewskiego – omawia okoliczności polityczne i militarne, które wpłynęły na podjęcie decyzji o wybuchu powstania w |
Uczeń: – ocenia decyzję władz polskiego podziemia dotyczącą wybuchu powstania, uwzględniając sytuację międzynarodową i wewnętrzną – ocenia postawę aliantów |
|
warszawskiego |
ps. Bór, Leopolda Okulickiego – przedstawia założenia planu „Burza” – charakteryzuje etapy przebiegu powstania warszawskiego |
– opisuje realizację planu „Burza” na Kresach Wschodnich – przedstawia sytuację w Warszawie w przededniu powstania i opisuje jej wpływ na bezpośrednią decyzję wydania rozkazu o wybuchu powstania – omawia postawę wielkich mocarstw wobec powstania warszawskiego |
Warszawie
|
zachodnich i ZSRS wobec powstania warszawskiego |
||
|
6. Polacy w koalicji anty- hitlerowskiej |
1. Armia Polska we Francji 2. Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii 3. Polacy podczas walk w Europie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie – wymienia i |
Uczeń: – zna daty: walk o Narwik (V 1940), walk o Tobruk (VIII – XII 1941), walk o Monte Cassino (V 1944), bitwy pod |
Uczeń: – zna daty: powstania armii gen. Z. Berlinga w ZSRS (V 1943), bitwy pod Falaise (VIII 1944), bitwy |
Uczeń: – identyfikuje postacie: Zygmunta Szyszko- Bohusza, Karola Świerczewskiego – charakteryzuje |
Uczeń: – ocenia udział Polaków w walkach na frontach II wojny światowej |
|
Zachodniej 4. Wojsko Polskie w ZSRS |
wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew II wojny światowej z udziałem Polaków (walki o Narwik, bitwa o Anglię, oblężenie Tobruku, Monte Cassino, Arnhem) |
Lenino (X 1943) – identyfikuje postać: Władysława Andersa – wymienia polskie formacje wojskowe uczestniczące w najważniejszych bitwach II wojny światowej |
pod Arnhem (IX 1944) – identyfikuje postacie: Stanisława Maczka, Stanisława Sosabowskiego, Zygmunta Berlinga – opisuje szlak bojowy polskich jednostek wojsko- wych walczących na lądzie, na morzu i w powietrzu na wszystkich frontach II wojny światowej |
proces formowania się polskich oddziałów wojskowych we Francji |
||
|
7. Sprawa polska pod koniec wojny |
1. Polska lubelska 2. Jałta a sprawa polska 3. Represje wobec Polskiego Państwa Podziemnego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Manifest PKWN, Polska lubelska, Tymczasowy Rząd |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Polska Partia Robotnicza (PPR), proces szesnastu |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Krajowa Rada Narodowa (KRN), Niepodległość |
Uczeń: – identyfikuje postacie: Iwana Sierowa, Jana Stanisława Jankowskiego, Kazimierza Pużaka |
Uczeń: – ocenia stosunek wielkich mocarstw do sprawy polskiej |
|
4. Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej |
Jedności Narodowej (TRJN) – zna daty: ogłoszenia Manifestu PKWN (22 VII 1944), powstania TRJN (VI 1945) – wyjaśnia, w jakich okolicznościach komuniści przejęli władzę w Polsce – omawia okoliczności i skutki powstania TRJN |
– zna daty: powstania PPR (1942), konferencji w Teheranie (1943), konferencji w Jałcie (II 1945), procesu szesnastu (VI 1945), – identyfikuje postacie: Stanisława Mikołajczyka, Leopolda Okulickiego, Bolesława Bieruta – wymienia postanowienia konferencji w Teheranie i w Jałcie dotyczące sprawy Polski – przedstawia najważniejsze etapy procesu przejmowania władzy w Polsce przez komunistów – przedstawia metody działania polskich komunistów w celu przejęcia władzy w państwie |
(„NIE”) – zna daty: powołania KRN (31 XII 1943/1 I 1944), powstania Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej (XII 1944), rozwiązania AK (19 I 1945) – identyfikuje postacie: Edwarda Osóbki- -Morawskiego, Augusta Emila Fieldorfa ps. Nil – podaje przejawy zależności powojennej Polski od ZSRS – opisuje metody represji zastosowane przez komunistów wobec Polskiego Państwa Podziemnego |
– wyjaśnia, w jaki sposób decyzje Wielkiej Trójki w Teheranie łamały postanowienia Karty atlantyckiej – omawia postawy działaczy Polskiego Państwa Podziemnego wobec reżimu komunistycznego |
||
|
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU II |
||||||
|
ROZDZIAŁ III: ŚWIAT PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ |
||||||
|
1. Powojenny podział świata |
1. Skutki II wojny światowej 2. Konferencja w Poczdamie 3. Procesy norymberskie 4. Powstanie ONZ 5. Plan Marshalla 6. Okupacja Niemiec |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Organizacja Narodów Zjednoczonych, Karta Narodów Zjednoczonych – zna daty: podpisania Karty Narodów Zjednoczonych (VI 1945), konferencji poczdamskiej (VII– |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: układ dwubiegunowy, procesy norymberskie, Rada Bezpieczeństwa ONZ, Zgromadzenie Ogólne ONZ, sekretarz generalny ONZ, Powszechna deklaracja praw człowieka, strefa |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: plan Marshalla (Europejski Plan Odbudowy), denazyfikacja, demilitaryzacja, dekartelizacja, demokratyzacja – zna daty: ogłoszenia planu Marshalla (VI 1947) |
Uczeń: – wyjaśnia, dlaczego państwa Europy Wschodniej nie skorzystały z planu Marshalla – wyjaśnia, w jaki sposób zrealizowano w Niemczech zasadę czterech D – porównuje politykę państw zachodnich i ZSRS |
Uczeń: – ocenia znaczenie powstania ONZ i NATO |
|
VIII 1945) okupacyjna – identyfikuje – zna daty: postacie: Józefa konferencji Stalina, Harry’ego założycielskiej ONZ Trumana (IV 1945), I procesu – wymienia norymberskiego postanowienia (XI 1945 – X 1946), konferencji w uchwalenia Poczdamie Powszechnej – przedstawia cele deklaracji praw ONZ człowieka (1948) – wskazuje na mapie podział Europy na blok zachodni i wschodni – przedstawia bilans II wojny światowej dotyczący strat ludności i zniszczeń – omawia strukturę ONZ i jej działalność w |
– identyfikuje postacie: Clementa Attlee, George’a Marshalla – wskazuje na mapie państwa, które przyjęły pomoc USA w ramach planu Marshalla – przedstawia polityczne skutki II wojny światowej – wyjaśnia przyczyny dominacji USA i ZSRS w powojennym świecie |
wobec Niemiec pod okupacją |
||||
|
okresie powojennym – opisuje politykę zwycięskich mocarstw wobec Niemiec |
||||||
|
2. Początek zimnej wojny |
1. Ekspansja komunizmu w Europie 2. Doktryna Trumana 3. Kryzys berliński 4. Powstanie NATO 5. Powstanie berlińskie 6. Powstanie dwóch państw niemieckich 7. Budowa muru berlińskiego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: żelazna kurtyna, zimna wojna, mur berliński – zna daty: proklamowania RFN (IX 1949), powstania NRD (X 1949), budowy muru berlińskiego (1961) – identyfikuje postać: Harry’ego Trumana – wskazuje na mapie terytorium |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: doktryna Trumana, blokada Berlina Zachodniego, NATO – zna daty: ogłoszenia doktryny Trumana (III 1947), blokady Berlina Zachodniego (VI 1948–V 1949), powstania NATO (1949) – identyfikuje postać: Konrada |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Bizonia, powstanie berlińskie – zna daty: przemówienia W. Churchilla w Fulton (III 1946), powstania Bizonii (1947), powołania Trizonii (1949), powstania berlińskiego (VI 1953) – wskazuje na mapie podział Niemiec na strefy |
Uczeń: – identyfikuje postać Waltera Ulbrichta – wyjaśnia genezę blokady Berlina Zachodniego – podaje przyczyny wybuchu powstania berlińskiego – omawia różnice między państwami niemieckimi |
Uczeń: – ocenia politykę ZSRS wobec państw Europy Środkowo- Wschodniej – ocenia politykę państw okupacyjnych wobec Niemiec |
|
RFN i NRD – wyjaśnia, czym była zimna wojna – przedstawia przyczyny powstania dwóch państw niemieckich |
Adenauera – wskazuje na mapie żelazną kurtynę – przedstawia sposób przejmowania władzy przez komunistów w państwach Europy Środkowo- Wschodniej – wyjaśnia, w jaki sposób doktryna Trumana miała powstrzymać rosnące wpływy komunistów na świecie – wskazuje okoliczności powstania NATO – opisuje okoliczności budowy muru berlińskiego |
okupacyjne – przedstawia proces powstania dwóch państw niemieckich |
||||
|
TSW – Historia muru berlińskiego |
1. Miasto podzielone żelazną kurtyną 2. Ucieczka do lepszego świata 3. Solidarni z berlińczykami 4. Upadek muru |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: mur berliński – zna daty: rozpoczęcia budowy muru berlińskiego (VIII 1961), zburzenia muru berlińskiego (XI 1989), zjednoczenia Niemiec (1990) – wymienia przyczyny zbudowania muru berlińskiego – omawia okoliczności upadku muru berlińskiego |
Uczeń: – identyfikuje postać: Helmuta Kohla – wyjaśnia, jaką rolę w propagandzie komunistycznej odgrywał mur berliński – wyjaśnia, dlaczego ludzie uciekali do Berlina Zachodniego |
Uczeń: – identyfikuje postacie: Johna Fitzgeralda Kennedy’ego, Ronalda Reagana
|
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Checkpoint Charlie – zna daty: śmierci pierwszej ofiary (VIII 1961) przy próbie przekroczenia muru berlińskiego, wydarzeń przy Checkpoint Charlie (1961) – opisuje, jak budowano mur berliński – wyjaśnia, w jaki sposób opinia międzynarodowa zareagowała na budowę muru berlińskiego |
Uczeń: – ocenia znaczenie, jakie dla podzielonego Berlina miały wizyty prezydentów USA J.F. Kennedy’ego i R. Reagana
|
|
3. Za żelazną |
1. ZSRS po II |
Uczeń: |
Uczeń: |
Uczeń: |
Uczeń: |
Uczeń: |
|
kurtyną |
wojnie światowej 2. Kraje demokracji ludowej 3. Odwilż w bloku wschodnim 4. Powstanie węgierskie 5. Polityka odprężenia |
– wyjaśnia znaczenie terminów: kraje demokracji ludowej, powstanie węgierskie – zna datę: wybuchu powstania węgierskiego (X 1956) – omawia cechy charakterystyczne państw demokracji ludowej – wymienia przyczyny i skutki powstania węgierskiego w 1956 r. |
– wyjaśnia – wyjaśnia znaczenie znaczenie terminów: odwilż, terminów: Rada tajny referat Wzajemnej Chruszczowa, Pomocy destalinizacja, Gospodarczej Układ Warszawski (RWPG) – zna daty: śmierci – zna daty: J. Stalina (5 III powstania RWPG 1953 r.), (1949), wkroczenia powstania Układu Armii Czerwonej Warszawskiego na Węgry (XI (1955), XX Zjazdu 1956), końca KPZR (II 1956) okresu odprężenia między Wschodem – identyfikuje a Zachodem postać: Nikity (1960) Chruszczowa – identyfikuje – wyjaśnia postacie: Josipa znaczenie śmierci Broza-Tity, Stalina dla Ławrientija Berii, przemian w ZSRS i Imre Nagya krajach demokracji ludowej – wyjaśnia, w jakich – omawia okolicznościach przejawy odwilży doszło do konfliktu w ZSRS |
– wyjaśnia znaczenie terminów: żdanowszczyzna, Kominform – zna daty: powstania Kominformu (IX 1947), – identyfikuje postać: Andrieja Żdanowa – charakteryzuje i porównuje sytuację społeczno- polityczną w ZSRS po zakończeniu II wojny światowej i po śmierci Stalina
|
– |
|
|
– przedstawia najważniejsze tezy referatu N. Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR i konsekwencje wygłoszenia tego przemówienia – omawia okoliczności powstania i znaczenie Układu Warszawskiego – wymienia przejawy odprężenia w relacjach międzynarodowyc h w latach 1953– 1960 |
między ZSRS a komunistycznymi władzami Jugosławii – charakteryzuje sposób sprawowania władzy i prowadzoną politykę przez N. Chruszczowa – przedstawia przebieg powstania węgierskiego z 1956 r. |
|||||
|
4. Daleki Wschód po II wojnie światowej |
1. Wojna domowa w Chinach 2. Polityka wewnętrzna Mao Zedonga 3. Wojna |
Uczeń: – zna datę: wojny w Korei (1950– 1953) – wskazuje na mapie Koreę, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wielki Skok, rewolucja kulturalna |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Kuomintang, reedukacja |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Czerwona Gwardia (hunwejbini), |
Uczeń: – ocenia następstwa procesu dekolonizacji |
|
koreańska 4. Klęska Francji w Indochinach |
Wietnam i Chiny – wymienia komunistyczne kraje Dalekiego Wschodu – omawia przyczyny i skutki konfliktów w Azji w czasie zimnej wojny |
– zna daty: wojny domowej w Chinach (1946– 1949), początku Wielkiego Skoku (1958), rewolucji kulturalnej (1966– 1968) – identyfikuje postacie: Mao Zedonga, Kim Ir Sena, Ho Szi Mina – omawia sposoby realizacji i skutki tzw. Wielkiego Skoku w Chinach – wyjaśnia, w jaki sposób przebiegała rewolucja kulturalna w Chinach |
– zna daty: powstania Chińskiej Republiki Ludowej (X 1949), proklamowania Republiki Chińskiej (1949), bitwy pod Dien Bien Phu (1954) – identyfikuje postacie: Czang Kaj-szeka, Douglasa MacArthura – przedstawia przyczyny i skutki wojny domowej w Chinach po II wojnie światowej – opisuje skutki polityki gospodarczej i kulturalnej Mao Zedonga – opisuje proces dekolonizacji Indochin |
Czerwona książeczka – zna daty: rozejmu w Panmundżonie (1953) – opisuje komunistyczne reżimy w Chinach i Korei Północnej, szczególnie uwzględniając stosunek władzy do jednostki – przedstawia rywalizację USA i ZSRS podczas wojny w Korei
|
||
|
5. Rozpad systemu kolonialnego |
1. Przyczyny rozpadu systemu kolonialnego 2. Powstanie Indii i Pakistanu 3. Konflikt indyjsko- pakistański 4. Upadek kolonializmu w Afryce 5. Kraje Trzeciego Świata |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: dekolonizacja, Trzeci Świat – wskazuje przyczyny rozpadu systemu kolonialnego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: metoda tzw. biernego oporu, Rok Afryki – zna datę: Roku Afryki (1960) – identyfikuje postać: Mahatmy Gandhiego – przedstawia skutki rozpadu brytyjskiego imperium kolonialnego w Indiach – charakteryzuje problemy państw Trzeciego Świata po uzyskaniu niepodległości |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Indyjski Kongres Narodowy, Liga Muzułmańska, Organizacja Jedności Afrykańskiej (OJA), Ruch Państw Niezrzeszonych, neokolonializm – zna daty: powstania Indii i Pakistanu (1947), konferencji w Bandungu (1955) – wyjaśnia, jaką rolę w procesie dekolonizacji Indii odegrał Indyjski Kongres Narodowy – podaje przyczyny konfliktu indyjsko-pakistańskiego |
Uczeń: – zna daty: wojny w Algierii (1954– 1962), wojny w Biafrze (1967) – identyfikuje postać: Charles’a de Gaulle’a – charakteryzuje konflikty zbrojne w Afryce w dobie dekolonizacji i po 1960 r. |
Uczeń: – przedstawia najważniejsze skutki polityczne i gospodarcze procesu dekolonizacji – ocenia rolę Mahatmy Gandhiego w procesie dekolonizacji Indii |
|
6. Konflikt na Bliskim Wschodzie |
1. Powstanie państwa Izrael 2. Kryzys sueski 3. Wojna sześciodniowa i Jom Kippur 4. Konflikt palestyński pod koniec XX w. 5. Rewolucja islamska w Iranie 6. I wojna w Zatoce Perskiej |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Bliski Wschód, konflikt żydowsko- palestyński – omawia charakter konfliktu bliskowschodnieg o |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: syjonizm, wojna sześciodniowa, wojna Jom Kippur, Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) – zna daty: powstania Izraela (1948), wojny sześciodniowej (1967), wojny Jom Kippur (1973), I wojny w Zatoce Perskiej (1990) – identyfikuje postacie: Dawida Ben Guriona, Jasira Arafata – wskazuje na mapie rejon Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej – przedstawia okoliczności, w jakich powstało państwo Izrael – wymienia przyczyny i skutki konfliktów izraelsko-arabskich – omawia konflikt w rejonie Zatoki Perskiej |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: intifada, Autonomia Palestyńska, operacja „Pustynna burza” – zna daty: wydania deklaracji Balfoura (1917), wojny o niepodległość Izraela (1948– 1949), wojny izraelsko-egipskiej (X 1956), porozumienia w Camp David (1978), wybuchu intifady (1987), porozumienia z Oslo (1993) – identyfikuje postacie: Ruhollaha Chomeiniego, Saddama Husajna – omawia proces powstawania państwa Izrael i jego funkcjonowanie w pierwszych latach niepodległości – przedstawia przyczyny i skutki rewolucji islamskiej w Iranie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kibuc, szyici, zamach w Monachium – zna daty: rezolucji ONZ o podziale Palestyny (1947), nacjonalizacji Kanału Sueskiego (1956), zamachu w Monachium (1972) – identyfikuje postacie: Gamala Abdela Nasera, Menachema Begina – charakteryzuje i ocenia zjawisko terroryzmu palestyńskiego |
Uczeń: – ocenia rolę światowych mocarstw w konflikcie bliskowschodnim |
|
7. Zimna wojna i wyścig zbrojeń |
1. Rywalizacja Wschód– Zachód 2. Kryzys kubański 3. Wojna w Wietnamie 4. Rządy |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: praska wiosna, wyścig zbrojeń |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kryzys kubański, lądowanie w Zatoce Świń, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Vietcong, Konferencja Bezpieczeństwa i |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: „gorąca linia” między Moskwą |
Uczeń: – omawia wpływy ZSRS na świecie i ocenia ich polityczne konsekwencje |
|
Breżniewa 5. Praska wiosna |
– zna datę: praskiej wiosny (1968) – identyfikuje postać: Fidela Castro – omawia przyczyny i skutki praskiej wiosny – wyjaśnia, na czym polegała rywalizacja między USA i ZSRS w dziedzinach: wojskowości i podboju kosmosu |
odprężenie – zna daty: desantu w Zatoce Świń (1961), ogłoszenia blokady morskiej Kuby (X 1962), wojny w Wietnamie (1957– 1975), interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji (20/21 VIII 1968) – identyfikuje postacie: Nikity Chruszczowa, Johna F. Kennedy’ego, Richarda Nixona, Leonida Breżniewa, Alexandra Dubčeka – przedstawia przyczyny i skutki konfliktu kubańskiego – przedstawia przyczyny i skutki amerykańskiej interwencji w Wietnamie – wyjaśnia okoliczności interwencji sił Układu Warszawskiego w Czechosłowacji |
Współpracy w Europie, Czerwoni Khmerzy – zna daty: przejęcia władzy na Kubie przez F. Castro (1959), Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (1973– 1975), dyktatury Czerwonych Khmerów (1975– 1979), – identyfikuje po- stać Dwighta Eisenhowera – omawia główne założenia polityki zagranicznej ZSRS i USA w latach 60. i 70. XX w. – przedstawia skutki rządów Czerwonych Khmerów w Kambodży |
i Waszyngtonem – zna daty: umieszczenia pierwszego sztucznego satelity w kosmosie (1947), wysłania pierwszego człowieka w kosmos (1961), lądowania na Księżycu (1969), – identyfikuje postacie: Pol Pota, Jurija Gagarina, Neila Armstronga |
||
|
8. Droga ku wspólnej Europie |
1. Demokratyzacj a Europy Zachodniej 2. Upadek europejskich dyktatur 3. Początek integracji europejskiej 4. Od EWG do Unii Europejskiej |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: traktaty rzymskie, Unia Europejska, euro – zna daty: powstania EWWiS (1952), podpisania traktatów rzymskich (1957), powstania Unii Europejskiej |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom), |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: plan Schumana, Rada Europejska – zna daty: ogłoszenia planu Schumana (1950), powstania Komisji Wspólnot Europejskich (1967) |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Organizacja Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) – zna daty: |
Uczeń: – ocenia gospodarcze i polityczne skutki integracji europejskiej |
|
(1993) – identyfikuje po- stać: Roberta Schumana – wskazuje na mapie państwa założycielskie EWG – podaje przyczyny integracji europejskiej |
Komisja – wskazuje na Europejska, mapie etapy Parlament rozszerzania EWG Europejski, układ – omawia wpływ z Schengen, integracji traktat z Maasticht europejskiej na – zna daty: rozwój podpisania układu gospodarczy i w Schengen demokratyzację (1985), zawarcia państw Europy traktatu w Zachodniej Maastricht (1992) – porównuje – identyfikuje sytuację postacie: Konrada gospodarczą Adenauera, Alcida państw Europy De Gasperiego Zachodniej i Wschodniej – wskazuje na mapie państwa należące do UE – wymienia zjawiska, które wpłynęły na umocnienie się demokracji w Europie Zachodniej po II wojnie światowej – przedstawia etapy tworzenia Unii Europejskiej |
rewolucji goździków (1974), końca dyktatury F. Franco w Hiszpanii (1975) – identyfikuje postacie: Antonia de Oliveiry Salazara, króla Juana Carlosa – wyjaśnia, w jaki sposób doszło do demokratycznych przemian w krajach Europy Zachodniej i Południowej |
||||
|
9. Przemiany społeczne i kulturowe w drugiej połowie XX w. |
1. Rewolucja obyczajowa 2. Ruchy kontestatorski e 3. Bunty studenckie 4. Ruchy feministyczne 5. Terroryzm polityczny 6. Walka z segregacją rasową 7. Sobór Watykański II |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: rewolucja obyczajowa – omawia cechy charakterystyczne rewolucji obyczajowej i jej skutki |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ruch kontestatorski, hipisi, pacyfizm, feminizm, segregacja rasowa – zna daty: obrad Soboru Watykańskiego II (1962–1965), zniesienia segregacji rasowej w USA (1964) – identyfikuje postacie: Martina Luthera Kinga, Jana XXIII, Pawła VI – przedstawia przyczyny przemian społecznych i kulturowych w drugiej połowie XX w. – wymienia hasła ruchów kontestatorskich – przedstawia cele buntów studenckich w krajach zachodnich w latach 60. – wyjaśnia, na czym polegała walka z segregacją rasową w USA – wymienia skutki obrad Soboru Watykańskiego II zespołów rockowych, które miały wpływ na kształtowanie się kultury młodzieżowej lat 60. i 70. – omawia cechy charakterystyczne ruchów kontestatorskich – prezentuje poglądy ruchów feministycznych w XX w. – omawia przyczyny, przejawy i skutki buntów studenckich – opisuje walkę o równouprawnienie w USA |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: rewolucja seksualna, kontrkultura, Greenpeace, Woodstock, terroryzm polityczny – zna daty: buntów studenckich we Francji (1968), festiwalu w Woodstock (1969), marszu w Waszyngtonie (1963) – wymienia przykłady |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Frakcja Czerwonej Armii, Czerwone Brygady – identyfikuje postacie: Adreasa Baadera, Alda Moro – podaje przykłady wybitnych osobowości ruchów kontestatorskich – omawia genezę, przejawy i skutki terroryzmu politycznego |
Uczeń: – ocenia skutki społeczne, kulturalne i polityczne przemian obyczajowych lat 60. XX w. – ocenia znaczenie reform Soboru Watykańskiego II |
|
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU III |
||||||
|
ROZDZIAŁ IV: POLSKA PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ |
||||||
|
1. Początki władzy komunistów w Polsce |
1. Nowa Polska 2. Przesiedlenia ludności 3. Postawy polskiego społeczeństwa 4. Referendum ludowe 5. Sfałszowane wybory |
Uczeń: Uczeń: – wyjaśnia – wyjaśnia znaczenie znaczenie terminów: Ziemie terminów: linia Odzyskane, Curzona, referendum repatrianci, akcja ludowe „Wisła”, Polskie Stronnictwo – zna daty: Ludowe (PSL), referendum „cuda nad urną”, ludowego (30 VI demokracja 1946), pierwszych ludowa powojennych wyborów – zna daty: parlamentarnych pogromu (I 1947) kieleckiego (1946), akcji – identyfikuje „Wisła”(1947) postacie: Stanisława – identyfikuje Mikołajczyka, postać: Józefa Bolesława Bieruta, Cyrankiewicza Władysława – wskazuje na Gomułki mapie kierunki – wskazuje na powojennych mapie granice przesiedleń Polski po II wojnie ludności na |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: partie koncesjonowane, Urząd Bezpieczeństwa (UB), Milicja Obywatelska (MO), cenzura prewencyjna – zna daty: polsko- sowieckiego układu granicznego (VIII 1945), uchwalenia „małej konstytucji” (II 1947), uznania nienaruszalności polskiej granicy zachodniej przez NRD (1950) i RFN (1970) – charakteryzuje |
Uczeń: – identyfikuje postacie: Karola Świerczewskiego, Augusta Hlonda – przedstawia proces odbudowy ośrodków uniwersyteckich w powojennej Polsce – przedstawia różne postawy społeczeństwa polskiego wobec nowej władzy oraz ich uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne |
Uczeń: – ocenia postawy Polaków wobec nowego reżimu |
|
|
światowej – przedstawia etapy przejmowania władzy w Polsce przez komunistów |
ziemiach polskich – omawia zmiany terytorium Polski po II wojnie światowej w odniesieniu do granic z 1939 r. – przedstawia przyczyny i skutki migracji ludności na ziemiach polskich po II wojnie światowej – omawia przyczyny i skutki akcji „Wisła” – przedstawia okoliczności i skutki przeprowadzenia referendum ludowego – opisuje metody, dzięki którym komuniści zdobyli władzę w Polsce |
międzynarodowe uwarunkowania ukształtowania polskiej granicy państwowej po II wojnie światowej – przedstawia stosunek polskich partii politycznych do referendum ludowego – podaje przejawy zależności powojennej Polski od ZSRS |
||||
|
TSW – Jak Polacy zajmowali Ziemie Odzyskane? |
1. Przejmowanie kontroli 2. Napływ osadników 3. Zagospodarow ywanie Ziem Odzyskanych 4. Sami swoi |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Ziemie Odzyskane – zna datę: początku napływu osadników na Ziemie Odzyskane (1945) – wymienia, skąd pochodzili osadnicy, którzy znaleźli się na Ziemiach Odzyskanych |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: szabrownictwo – zna datę: akcji „Wisła” (1947) – omawia proces przejmowania kontroli nad Ziemiami Odzyskanymi przez Polaków – omawia przyczyny napływu osadników na Ziemie Odzyskane – przedstawia postawy Polaków, którzy znaleźli się na Ziemiach Odzyskanych |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Ministerstwo Ziem Odzyskanych – zna datę: utworzenia dywizji rolniczo- gospodarczej do przejmowania Ziem Odzyskanych (1945) – identyfikuje postać: Władysława Gomułki – wyjaśnia, w jaki sposób propaganda komunistyczna upowszechniała ideę Ziem Odzyskanych – wyjaśnia, jak władze polskie traktowały Niemców zamieszkujących Ziemie Odzyskane |
Uczeń: – identyfikuje postać: Augusta Hlonda – przedstawia rolę Kościoła katolickiego w integracji Ziem Odzyskanych z Polską – wymienia przykłady filmowych adaptacji losów Ziem Odzyskanych i ich mieszkańców |
Uczeń: – ocenia politykę władz komunistycznych wobec Ziem Odzyskanych |
|
2. Opór społeczny wobec komunizmu |
1. Początek terroru 2. Podziemie antykomunisty czne 3. Represje komunistyczne 4. Jak ujawniano kulisy bezpieki? |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: żołnierze niezłomni (wyklęci) – identyfikuje postacie: Danuty Siedzikówny ps. Inka, Witolda Pileckiego – wymienia przykłady represji stosowanych wobec antykomunistyczn ego ruchu oporu |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: podziemie niepodległościowe , Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN) – zna daty: powołania WiN (IX 1945), wykonania wyroków śmierci na Witoldzie Pileckim (1948), Danucie Siedzikównie ps. Inka (1948) i Emilu Fieldorfie ps. Nil (1953) – identyfikuje postacie: Jana Rodowicza ps. Anoda, Emila Fieldorfa ps. Nil, Jana Nowaka-Jeziorańskiego – wyjaśnia, jakie cele przyświecały organizacjom podziemia niepodległościowego – przedstawia metody działania organizacji podziemia niepodległościowego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP), Urząd Bezpieczeństwa (UB), Radio Wolna Europa – zna daty: wykonania wyroków śmierci na Zygmuncie Szendzielarzu ps. Łupaszka (1948), ucieczki Józefa Światły na Zachód (1953), rozbicia ostatniego zgrupowania podziemia antykomunistycznego (1963) – identyfikuje postacie: Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka, Józefa Światły – omawia sposób funkcjonowania komunistycznego aparatu terroru – wyjaśnia, jakie cele chciały osiągnąć władze komunistyczne poprzez stosowanie terroru wobec swoich przeciwników |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Narodowe Zjednoczenie Wojskowe – zna daty: powstania Radia Wolna Europa (1949) i jej rozgłośni polskiej (1951), procesu IV Zarządu Głównego WiN (1950), wykonania wyroków na członków IV Zarządu Głównego WiN (1951) – identyfikuje postacie: Mariana Bernaciaka ps. Orlik, Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora,Jaskulskiego ps. Zagończyk, Józefa Franczaka ps. Lalek – przedstawia okoliczności, w jakich ujawniono kulisy działalności komunistycznych służb bezpieczeństwa Franciszka |
Uczeń: – ocenia postawy działaczy podziemia niepodległościowe go i żołnierzy niezłomnych |
|
3. Powojenna |
1. Zniszczenia |
Uczeń: |
Uczeń: |
Uczeń: |
Uczeń: |
Uczeń: |
|
odbudowa |
wojenne – wyjaśnia 2. Zagospodarow znaczenie anie Ziem terminów: Odzyskanych reforma rolna, 3. Reforma rolna nacjonalizacja 4. Nacjonalizacja przemysłu przemysłu i handlu – zna datę: 5. Plan trzyletni wydania dekretu o reformie rolnej (IX 1944) – omawia założenia i skutki realizacji dekretów o reformie rolnej i nacjonalizacji przemysłu |
– wyjaśnia – wyjaśnia znaczenie znaczenie terminów: bitwa o terminów: UNRRA, handel, plan Centralny Urząd trzyletni Planowania – zna daty: ustawy – przedstawia o nacjonalizacji (I proces 1946), tzw. bitwy zagospodarowywa o handel (1947), nia Ziem planu trzyletniego Odzyskanych (1947–1949) – przedstawia – przedstawia straty dóbr bilans polskich kulturalnych w strat wojennych w Polsce gospodarce – określa – opisuje społeczne i zniszczenia polityczne wojenne Polski konsekwencje wprowadzenia – wyjaśnia, na dekretów o czym polegała reformie rolnej bitwa o handel i oraz nacjonalizacji jakie były jej skutki przemysłu – podaje założenia planu trzyletniego i efekt jego realizacji |
– wyjaśnia znaczenie terminu: Ministerstwo Ziem Odzyskanych – zna datę: powołania Ministerstwa Ziem Odzyskanych (1945) – wyjaśnia, jak nowi mieszkańcy traktowali Ziemie Odzyskane – omawia przebieg odbudowy Warszawy |
– ocenia skutki społeczne reform gospodarczych i gospodarki planowej |
||
|
4. Polska w czasach stalinizmu |
1. Powstanie PZPR 2. Przemiany gospodarczo- społeczne 3. Próba kolektywizacji 4. Stalinizm w Polsce 5. Socrealizm 6. Konstytucja stalinowska z 1952 roku 7. Walka z Kościołem katolickim |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR), Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – zna datę: przyjęcia konstytucji PRL (22 VII 1952) – identyfikuje postacie: Władysława Gomułki, Bolesława Bieruta – podaje główne cechy ustroju politycznego Polski w okresie stalinowskim |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: system monopartyjny, system centralnego sterowania, plan sześcioletni, kolektywizacja, stalinizm, socrealizm – zna daty: powstania PZPR (XII 1948), planu sześcioletniego (1950–1955) – identyfikuje postać: Stefana Wyszyńskiego – podaje założenia planu sześcioletniego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: odchylenie prawicowo- nacjonalistyczne, „wyścig pracy”, Państwowe Gospodarstwa Rolne, kułak, Związek Młodzieży Polskiej (ZMP) – zna datę: internowania S. Wyszyńskiego (1953–1956) – identyfikuje postacie: Jakuba Bermana, Hilarego Minca – przedstawia okoliczności |
Uczeń: – zna datę: podpisania porozumienia między rządem a Episkopatem (1950) – identyfikuje postacie: Konstantego Rokossowskiego, Czesława Kaczmarka – wyjaśnia, dlaczego w Wojsku Polskim nadal występowały silne wpływy sowieckie – opisuje system represji władz komunistycznych wobec Kościoła |
Uczeń: – ocenia metody sprawowania władzy w Polsce na początku lat 50. – ocenia kult jednostki w Polsce w okresie stalinizmu |
|
– omawia przyczyny i skutki kolektywizacji w Polsce – wskazuje cechy charakterystyczne socrealizmu w kulturze polskiej – przedstawia założenia konstytucji PRL z 1952 r. – przytacza przykłady terroru w czasach stalinowskich |
powstania PZPR – przedstawia konsekwencje społeczne i ekonomiczne planu sześcioletniego – wymienia przykłady świadczące o stalinizacji Polski – omawia cele propagandy komunistycznej w czasach stalinizmu |
|||||
|
5. Polski Październik |
1. PRL po śmierci Stalina 2. Spory wewnętrzne w PZPR 3. Poznański Czerwiec 4. Początki rządów |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: poznański Czerwiec – zna datę: polskiego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „polska droga do socjalizmu”, Służba Bezpieczeństwa |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: puławianie, natolińczycy – zna daty: śmierci J. Stalina (5 III |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MSW), „Po |
Uczeń: – ocenia postawy Józefa Cyrankiewicza i Władysława Gomułki wobec wydarzeń |
|
Gomułki |
Października (X 1956) – identyfikuje postać: Władysława Gomułki – wyjaśnia przyczyny i skutki wydarzeń poznańskiego Czerwca i polskiego Października w 1956 r. |
(SB), odwilż październikowa – zna daty: wydarzeń poznańskich (28– 30 VI 1956), wyboru W. Gomułki na I sekretarza KC PZPR (X 1956), – identyfikuje postać: Józefa Cyrankiewicza – omawia przejawy odwilży październikowej w Polsce – przedstawia przebieg wydarzeń poznańskiego Czerwca i polskiego Października w 1956 r. – prezentuje okoliczności dojścia Władysława Gomułki do władzy – charakteryzuje zakończenia okresu odwilży w Polsce w kontekście ograniczenia wolności słowa |
1953), Prostu” obrad VIII Plenum – identyfikuje KC PZPR (X 1956), postacie: Adama końca odwilży w Ważyka, Romana Polsce (1957) Strzałkowskiego – identyfikuje – wyjaśnia, w jaki postać: Edwarda sposób Poemat Ochaba dla dorosłych i publikacje w „Po – wyjaśnia Prostu” okoliczności odzwierciedlały zwołania VIII nastroje Plenum KC PZPR niezadowolenia – omawia proces społecznego w odwilży po dojściu latach 50. XX w. W. Gomułki do – prezentuje władzy poglądy natolińczyków i puławian
|
poznańskich |
||
|
6. PRL w latach 1956–1970 |
1. Mała stabilizacja 2. Spór z Kościołem 3. Początek opozycji 4. Marzec 1968 r. 5. Grudzień 1970 r. |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: obchody Tysiąclecia Chrztu Polski, Marzec ’68, Grudzień ’70 – zna daty: obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski (1966), wydarzeń marcowych (III 1968) |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: mała stabilizacja – zna daty: układu PRL–RFN (7 XII 1970), wydarzeń grudniowych na Wybrzeżu (14–21 XII 1970) – identyfikuje postacie: Willy’ego Brandta, Stefana Wyszyńskiego, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: peregrynacja, rewizjoniści, dogmatycy, List 34 – zna daty: listu episkopatu polskiego do episkopatu niemieckiego (1965), opublikowania Listu 34 (1964), |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: polska szkoła filmowa, „Polityka”, „komandosi”, Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej (ZOMO) – identyfikuje postacie: Antoniego Słonimskiego, |
Uczeń: – ocenia zachowanie władz PRL w obliczu wydarzeń na Wybrzeżu w 1970 r. – ocenia rolę Kościoła katolickiego i środowisk studenckich w kształtowaniu opozycji wobec władz PRL |
|
– identyfikuje postać: Władysława Gomułki – wyjaśnia przyczyny i skutki wydarzeń z marca 1968 r. i grudnia 1970 r. |
Edwarda Gierka – charakteryzuje okres rządów W. Gomułki, w tym politykę zagraniczną PRL – przedstawia przebieg obchodów milenijnych – przedstawia przebieg wydarzeń marcowych 1968 r. – opisuje przebieg wydarzeń na Wybrzeżu w 1970 r. |
zdjęcia „Dziadów” z afisza w teatrze Narodowym (I 1968), ogłoszenia podwyżek cen żywności (12 XII 1970) – identyfikuje postacie: Andrzeja Wajdy, Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego, Adama Michnika, Henryka Szlajfera – charakteryzuje przyczyny i narastanie konfliktu władz z Kościołem katolickim – opisuje narodziny i działalność opozycji |
Zbigniewa Cybulskiego, Tadeusza Różewicza, Andrzeja Munka, Wojciecha Jerzego Hasa – omawia stosunek władz PRL do inteligencji – wyjaśnia przyczyny i skutki kampanii antysemickiej w Polsce w 1968 r. |
|||
|
7. Polska w latach 70. XX |
1. „Druga Polska” Edwarda |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – identyfikuje |
Uczeń: – ocenia okres |
|
wieku |
Gierka 2. Rozwój na kredyt 3. Niepowodzeni a gospodarcze 4. „Propaganda sukcesu” 5. Nowelizacja konstytucji |
znaczenie terminu: „druga Polska” – identyfikuje postać: Edwarda Gierka – wymienia cechy charakterystyczne rządów E. Gierka |
znaczenie terminu: „propaganda sukcesu” – zna datę: nowelizacji konstytucji PRL (1976) – omawia wpływ zagranicznych kredytów na rozwój przemysłu ciężkiego i górnictwa – przedstawia zmiany w życiu codziennym Polaków za czasów rządów E. Gierka – wyjaśnia, na czym polegała propaganda sukcesu w czasie rządów E. Gierka |
znaczenie postać: Piotra terminów: ukryte Jaroszewicza bezrobocie, kino – przedstawia moralnego wpływ kina niepokoju moralnego – identyfikuje niepokoju na postacie: Andrzeja kształtowanie Wajdy, Krzysztofa postaw Polaków Zanussiego – wyjaśnia, dlaczego polityka gospodarcza E. Gierka zakończyła się niepowodzeniem – przedstawia okoliczności i skutki nowelizacji konstytucji w 1976 r. |
rządów Edwarda Gierka |
|
|
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU IV |
||||||
|
ROZDZIAŁ V: UPADEK KOMUNIZMU |
||||||
|
1. Początki opozycji demokratycznej w Polsce |
1. Czerwiec 1976 roku 2. Powstanie opozycji 3. Rozwój opozycji 4. Papież w Polsce |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Czerwiec ’76 – zna daty: wydarzeń czerwcowych (VI 1976), wyboru Karola Wojtyły na papieża (16 X 1978) – identyfikuje postacie: Edwarda Gierka, Jana Pawła II – przedstawia okoliczności narodzin opozycji demokratycznej w Polsce – wyjaśnia wpływ wyboru Karola |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: spekulacja, Komitet Obrony Robotników (KOR), tajny współpracownik (TW) – zna daty: powstania KOR (IX 1976), I pielgrzymki Jana Pawła II do Polski (VI 1979) – identyfikuje postacie: Jacka Kuronia, Adama Michnika, Antoniego Macierewicza, Stanisława Pyjasa |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ciche podwyżki, Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), drugi obieg, Konfederacja Polski Niepodległej (KPN) – zna daty: powstania ROPCiO (1977), utworzenia KPN (1979) – identyfikuje postacie: Zbigniewa i Zofii Romaszewskich, Leszka |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wolne Związki Zawodowe (WZZ), Ruch Młodej Polski (RMP) – zna datę: założenia WZZ (1978) – identyfikuje postacie: Stanisława Barańczaka, Andrzeja Gwiazdy, Krzysztofa Wyszkowskiego, Bogdana Borusewicza – charakteryzuje rozwój organizacji opozycyjnych w |
|
|
Wojtyły na papieża na sytuację w Polsce |
– opisuje genezę, przebieg i skutki wydarzeń czerwcowych w 1976 r. – określa cele i opisuje działalność KOR-u |
Moczulskiego, Anny Walentynowicz – wyjaśnia, dlaczego władze komunistyczne w mniejszym stopniu niż dotąd represjonowały ugrupowania opozycyjne |
latach 70. XX w. |
|||
|
2. Powstanie „Solidarności” |
1. Strajki sierpniowe 2. Utworzenie NSZZ „Solidarność” 3. I Zjazd NSZZ „Solidarność” 4. Na drodze do konfrontacji |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: wydarzenia sierpniowe, NSZZ „Solidarność” – zna datę: strajków sierpniowych (VIII 1980) – identyfikuje postać: Lecha Wałęsy |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: strajk okupacyjny, strajk solidarnościowy, 21 postulatów, porozumienia sierpniowe – zna daty: porozumień sierpniowych (31 VIII 1980), powstania NSZZ „Solidarność” (IX |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS), karnawał „Solidarności” – zna daty: przejęcia władzy przez W. Jaruzelskiego (1981), I zjazdu NSZZ „Solidarność” (IX– |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: kryzys bydgoski – zna daty: zamachu na Jana Pawła II (V 1981), kryzysu bydgoskiego (III 1981) – identyfikuje postacie: Ryszarda Kuklińskiego, |
|
|
– przedstawia przyczyny i skutki strajków sierpniowych w 1980 r. |
1980) – identyfikuje postacie: Anny Walentynowicz, Stanisława Kani, Wojciecha Jaruzelskiego – omawia przebieg wydarzeń sierpniowych – wyjaśnia, w jaki sposób władze komunistyczne w Polsce przygotowywały się do konfrontacji siłowej z opozycją |
X 1981) porozumień szczecińskich (VIII 1980), porozumień jastrzębskich (IX 1980) – identyfikuje postacie: Bogdana Borusewicza, Andrzeja Gwiazdy, Mieczysława Jagielskiego – omawia działalność NSZZ „Solidarność” w okresie tzw. karnawału „Solidarności” |
Jimmy’ego Cartera – przedstawia reakcję ZSRS na wydarzenia w Polsce w 1980 r. |
|||
|
3. Stan wojenny i schyłek PRL |
1. Wprowadzenie stanu wojennego 2. Świat wobec sytuacji w Polsce 3. Reakcja społeczeństwa 4. Opozycja |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: stan wojenny – zna daty: wprowadzenia stanu wojennego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON), ZOMO, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ |
Uczeń: – zna daty: zamordowania G. Przemyka (1983) – identyfikuje postać: Kornela Morawieckiego |
Uczeń: – ocenia postawy społeczeństwa wobec stanu wojennego |
|
antykomunisty (12/13 XII 1981), czna poza zniesienia stanu „Solidarnością” wojennego (22 VII 5. Ostatnie lata 1983) PRL – identyfikuje postacie: Wojciecha Jaruzelskiego, Lecha Wałęsy – przedstawia okoliczności wprowadzenia stanu wojennego w Polsce – wskazuje wydarzenia, które doprowadziły do upadku komunizmu w Polsce |
internowanie – zna daty: pacyfikacji kopalni Wujek (16 XII 1981), przyznania Pokojowej Nagrody Nobla L. Wałęsie (1983) – identyfikuje postać: Jerzego Popiełuszki – charakteryzuje przebieg stanu wojennego w Polsce – przedstawia reakcję społeczeństwa na stan wojenny – omawia okoliczności zniesienia stanu wojennego w Polsce |
„Solidarność”, Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) – zna daty: zawieszenia stanu wojennego (XII 1982), powstania OPZZ (1984), zamordowania ks. J. Popiełuszki (1984) – identyfikuje postacie: Grzegorza Przemyka, Zbigniewa Bujaka, Władysława Frasyniuka, Bogdana Lisa – przedstawia reakcję świata na sytuację w Polsce w okresie stanu wojennego – charakteryzuje sytuację PRL po zniesieniu stanu wojennego |
– charakteryzuje opozycję antykomunistyczn ą w Polsce w latach 80. XX w. |
|||
|
TSW – Jak Pomarańczowa Alternatywa walczyła z komunizmem? |
1. Początki Pomarańczow ej Alternatywy 2. Po co robić happeningi? 3. We Wrocławiu 4. Działalność po Okrągłym Stole |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Pomarańczowa Alternatywa – zna datę: szczytu aktywności ulicznej Pomarańczowej Alternatywy (1988)
|
Uczeń: – zna daty: pierwszych akcji ulicznych Pomarańczowej Alternatywy (1981), końca działalności Pomarańczowej Alternatywy (1990) – identyfikuje postać: Waldemara Fydrycha – wyjaśnia, jakie idee przyświecały Pomarańczowej Alternatywie – wymienia przykłady akcji Pomarańczowej Alternatywy |
Uczeń: – identyfikuje postać: Krzysztofa Skiby – przedstawia okoliczności powstania Pomarańczowej Alternatywy – przedstawia stosunek Polaków do akcji podejmowanych przez działaczy Pomarańczowej Alternatywy |
Uczeń: – wyjaśnia, jak władze reagowały na akcje Pomarańczowej Alternatywy – omawia działalność Pomarańczowej Alternatyw po Okrągłym Stole |
Uczeń: – ocenia wpływ Pomarańczowej Alternatywy na kształtowanie postaw antykomunistyczn ych i obalenie komunizmu |
|
4. Rozpad bloku wschodniego |
1. Kryzys ZSRS i zmiana sytuacji międzynarodo wej 2. Próby reform w ZSRS 3. Jesień Ludów 4. Rozpad ZSRS |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: pierestrojka, Jesień Ludów – identyfikuje postacie: Ronalda Reagana, Michaiła Gorbaczowa – przedstawia rolę Michaiła Gorbaczowa w upadku komunizmu w państwach bloku wschodniego |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: głasnost, uskorienie, aksamitna rewolucja, Wspólnota Niepodległych Państw (WNP) – zna daty: obalenia komunizmu w Polsce, Bułgarii, Rumunii i na Węgrzech (1989- 1990), rozpadu ZSRS (1990), zjednoczenia Niemiec (1990), rozwiązania ZSRS (XII 1991) – identyfikuje postacie: Václava Havla, Borysa Jelcyna – przedstawia przejawy kryzysu ZSRS w latach 80. XX w. – wymienia próby reform w ZSRS i określa ich skutki polityczne – wyjaśnia okoliczności rozpadu ZSRS |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: mudżahedini, dżihad, efekt domina, Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), komitety helsińskie, Karta 77 – zna daty: interwencji zbrojnej ZSRS w Afganistanie (1979–1989), przejęcia władzy przez M. Gorbaczowa (1985), katastrofy w Czarnobylu (1986), ogłoszenia niepodległości przez Litwę (1990) – identyfikuje postać: Nicolae Ceauşescu – charakteryzuje politykę R. Reagana i jej wpływ na zmianę sytuacji międzynarodowej – charakteryzuje wydarzenia Jesieni Ludów w państwach bloku wschodniego – omawia proces rozpadu ZSRS, uwzględniając powstanie niepodległych państw w Europie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „imperium zła”, pucz Janajewa – zna daty: puczu Janajewa (1991), rozwiązania RWPG i Układu Warszawskiego (1991) – identyfikuje postać: Giennadija Janajewa – wyjaśnia, jakie były przyczyny rozwiązania RWPG i Układu Warszawskiego – wyjaśnia znaczenie katastrofy w Czarnobylu dla Europy i ZSRS |
Uczeń: – ocenia rolę M. Gorbaczowa i R. Reagana w zmianie układu sił w polityce międzynarodowej |
|
5. Początek III Rzeczypospolitej |
1. Geneza Okrągłego Stołu |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – wyjaśnia |
Uczeń: – ocenia znaczenie |
|
2. Okrągły Stół 3. Wybory czerwcowe 4. Budowa III Rzeczypospolit ej |
znaczenie terminów: obrady Okrągłego Stołu, wybory czerwcowe – zna daty: obrad Okrągłego Stołu (II–IV 1989), wyborów czerwcowych (4 VI 1989) – identyfikuje postacie: Lecha Wałęsy, Wojciecha Jaruzelskiego – wskazuje wydarzenia, które doprowadziły do upadku komunizmu w Polsce |
znaczenie terminów: Obywatelski Klub Parlamentarny (OKP), sejm kontraktowy, hiperinflacja – zna daty: wyboru W. Jaruzelskiego na prezydenta (VII 1989), powołania rządu T. Mazowieckiego (12 IX 1989) – identyfikuje postacie: Tadeusza Mazowieckiego, Bronisława Geremka, Jarosława Kaczyńskiego – podaje postanowienia i skutki obrad Okrągłego Stołu |
znaczenie terminów: Urząd Ochrony Państwa (UOP), weryfikacja – zna daty: ponownego zalegalizowania NSZZ „Solidarność” (IV 1989), przyjęcia nazwy Rzeczpospolita Polska (29 XII 1989) – identyfikuje postacie: Czesława Kiszczaka, Leszka Balcerowicza, Krzysztofa Skubiszewskiego – omawia okoliczności zwołania Okrągłego Stołu – przedstawia reformy rządu T. |
znaczenie terminu „gruba linia”/„gruba kreska” i problem z jego rozumieniem – zna datę: debaty Miodowicz– Wałęsa (XI 1988) – identyfikuje postacie: Alfreda Miodowicza, Mieczysława Rakowskiego |
obrad Okrągłego Stołu dla przemian politycznych w Polsce |
|
|
– prezentuje następstwa wyborów czerwcowych |
Mazowieckiego |
|||||
|
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU V |
||||||
|
ROZDZIAŁ VI: POLSKA I ŚWIAT W NOWEJ EPOCE |
||||||
|
1. Europa po rozpadzie ZSRS |
1. Europa na przełomie XX i XIX wieku 2. Rosja w nowej rzeczywistości 3. Wojna w Czeczenii 4. Wojna w Jugosławii |
Uczeń: – zna datę: wejścia Polski, Czech i Węgier do NATO (1999) – identyfikuje postać: Władimira Putina – wyjaśnia okoliczności wstąpienia Polski, Czech i Węgier do NATO |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Wspólnota Niepodległych Państw (WNP) – zna daty: powstania Wspólnoty Niepodległych Państw (1991), pomarańczowej rewolucji (2004), rozpadu Jugosławii (1991–1992) – identyfikuje postacie: Billa Clintona, Borysa |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Euromajdan, rewolucja róż – zna daty: wojny w Jugosławii (1991–1995), ludobójstwa w Srebrenicy (1995), porozumienia w Dayton (XI 1995), rewolucji róż (2004), Euromajdanu (2013/2014) – identyfikuje postacie: |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: oligarchia – zna daty: I wojny czeczeńskiej (1994–1996), II wojny czeczeńskiej (1999–2009), wojny o Osetię Południową (2008) – identyfikuje postacie: Dżochara Dudajewa, Ramzana Kadyrowa – charakteryzuje sytuację polityczną |
Uczeń: – ocenia rolę W. Putina w przywróceniu Rosji roli mocarstwa |
|
Jelcyna – charakteryzuje rządy W. Putina w Rosji – wymienia problemy, z jakimi spotkały się podczas transformacji ustrojowej kraje postsowieckie – prezentuje skutki rozpadu Jugosławii |
Aleksandra Łukaszenki, Wiktora Janukowycza, Wiktora Juszczenki, Micheila Saakaszwilego – omawia proces demokratyzacji Ukrainy i Gruzji – przedstawia przyczyny i skutki wojen w byłej Jugosławii i Czeczenii |
na Kaukazie i w Naddniestrzu |
||||
|
TSW – Terroryzm w walce o niepodległość |
1. Pierwsze zamachy 2. Śmierć w teatrze 3. Atak na szkołę |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: terroryzm – wyjaśnia przyczyny narodzin terroryzmu |
Uczeń: – zna datę: zamachu na szkołę w Biesłanie (2004) – wymienia przykłady zamachów terrorystycznych organizowanych |
Uczeń: – zna datę: zamachu w teatrze na Dubrowce (2002) – identyfikuje postać: Szamila Basajewa – opisuje przebieg |
Uczeń: – zna datę: pierwszego ataku terrorystycznego w Rosji przeprowadzoneg o przez bojowników czeczeńskich |
Uczeń: – ocenia postawy bojowników czeczeńskich i postawę władz rosyjskich wobec problemu czeczeńskiego |
|
czeczeńskiego |
przez bojowników czeczeńskich – omawia skutki społeczne i polityczne zamachów bojowników czeczeńskich |
zamachu na teatr na Dubrowce – przedstawia przyczyny, przebieg i skutki zamachu na szkołę w Biesłanie |
(1995) – identyfikuje postać: Wiktora Czernomyrdina – omawia przebieg i skutki zamachu na szpital w Budionnowsku – opisuje działania władz rosyjskich skierowane przeciwko terrorystom czeczeńskim |
|||
|
2. Konflikty na świecie po 1989 roku |
1. Daleki Wschód 2. Kraje afrykańskie 3. Współczesne konflikty na świecie 4. Konflikt palestyńsko- izraelski 5. Wojna z terroryzmem |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Al-Kaida – zna datę: ataku na World Trade Center (11 IX 2001) – identyfikuje |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: polityka neokolonializmu, apartheid, Autonomia Palestyńska – zna datę: inwazji |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: masakra na placu Tiananmen, talibowie, tzw. Państwo Islamskie – zna daty: |
Uczeń: – zna daty: ludobójstwa w Rwandzie (1994), wybuchu wojny domowej w Jemenie (2015) – identyfikuje postać: Baszara al- |
Uczeń: – ocenia problem terroryzmu – ocenia wpływ USA na sytuację polityczną współczesnego świata |
|
postać: George’a W. Busha – wyjaśnia przyczyny i skutki wojny z terroryzmem po 2001 r. – przedstawia przyczyny dominacji USA we współczesnym świecie |
USA na Irak (2003) – identyfikuje postacie: Osamy bin Ladena, Saddama Husajna – wyjaśnia, na czym polega polityka neokolonializmu i jakie niesie za sobą skutki – przedstawia przyczyny i charakter wojny w Iraku – omawia zjawisko terroryzmu islamskiego |
porozumienia izraelsko- palestyńskiego w Oslo (1993), masakry na placu Tiananmen (VI 1989), wybuchu wojny w Syrii (2011), aneksji Krymu (2014) – identyfikuje postacie: Nelsona Mandeli, Jasira Arafata, Icchaka Rabina, Szimona Peresa – przedstawia rozwój gospodarczy Chin i Japonii w drugiej połowie XX w. |
Asada – wyjaśnia, dlaczego manifestacja chińskich studentów w 1989 r. zakończyła się niepowodzeniem – wyjaśnia, jakie są przyczyny współczesnych konfliktów w Afryce |
|||
|
3. Polska w latach 90. XX wieku |
1. Reformy gospodarcze 2. Koszty społeczne |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie |
Uczeń: – ocenia przemiany |
|
transformacji ustrojowej 3. Rozpad obozu solidarnościow ego 4. Sytuacja wewnętrzna Polski 5. Konstytucja Rzeczypospolit ej Polskiej |
terminów: gospodarka wolnorynkowa, prywatyzacja – zna datę: uchwalenia Konstytucji RP (2 IV 1997) – identyfikuje postacie: Tadeusza Mazowieckiego, Lecha Wałęsy, Aleksandra Kwaśniewskiego, Lecha Kaczyńskiego – wymienia najistotniejsze przemiany ustrojowe i ekonomiczne III Rzeczypospolitej |
terminów: plan Balcerowicza, bezrobocie, pluralizm polityczny – zna daty: wdrożenia planu Balcerowicza (1990), wyboru L. Wałęsy na prezydenta (XII 1990), pierwszych w pełni demokratycznych wyborów do parlamentu (27 X 1991), wyboru A. Kwaśniewskiego na prezydenta (1995), wyboru L. Kaczyńskiego na prezydenta (2005) – identyfikuje postacie: Leszka Balcerowicza, Jacka Kuronia, Ryszarda Kaczorowskiego – omawia założenia, realizację i skutki gospodarcze planu Balcerowicza – wyjaśnia przyczyny rozpadu obozu solidarnościowego – wymienia reformy przeprowadzone pod koniec lat 90. XX w. – omawia podstawy ustrojowe III Rzeczypospolitej w świetle konstytucji z 1997 r. |
terminu: „wojna na górze” – zna daty: początku „wojny na górze” (1990), uchwalenia małej konstytucji (X 1992), noweli grudniowej (XII 1989), reformy administracyjnej (1997) – identyfikuje postacie: Jana Krzysztofa Bieleckiego, Jarosława Kaczyńskiego – omawia koszty społeczne reform gospodarczych – charakteryzuje scenę polityczną pierwszych lat demokratycznej Polski – przedstawia proces budowania podstaw prawnych III Rzeczypospolitej |
terminu: popiwek – zna datę: rozwiązania PZPR (I 1990) |
polityczne i gospodarcze w Polsce po 1989 r. |
|
|
4. Polska w NATO i EU |
1. Polityka zagraniczna 2. Polska droga do UE 3. Polskie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: NATO, |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Trójkąt |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: |
Uczeń: – ocenia rezultaty polskiego członkostwa w |
|
społeczeństwo wobec Unii 4. Polska w strukturach NATO 5. Polska w wojnie z terroryzmem |
Unia Europejska referendum akcesyjne – zna daty: przyjęcia Polski do – zna daty: NATO (12 III 1999), referendum wejścia Polski do akcesyjnego (VI UE (1 V 2004) 2003), udziału wojsk polskich w – identyfikuje wojnie w postać: Aleksandra Afganistanie Kwaśniewskiego (2002) i Iraku – przedstawia (2003) przyczyny i skutki – identyfikuje przystąpienia postacie: Polski do NATO i Bronisława UE Geremka, Billa – wymienia Clintona, Borysa korzyści, jakie Jelcyna przyniosła Polsce – wymienia i integracja z UE omawia etapy oraz wejście do integracji Polski z NATO UE – przedstawia postawy Polaków wobec problemu integracji Polski z UE |
Weimarski, program „Partnerstwo dla Pokoju” – zna daty: podpisania Układu europejskiego (XII 1991), powstania Trójkąta Weimarskiego (1991), wyjścia ostatnich wojsk rosyjskich z Polski (1993), podpisania protokołu akcesyjnego Polski do Paktu Północnoatlantyck iego (1997), podpisania Traktatu nicejskiego (2000) – identyfikuje postać: Włodzimierza Cimoszewicza – określa główne |
Środkowoeuropejs kie Porozumienie o Wolnym Handlu (CEFTA), grupa luksemburska
– opisuje udział Polski w wojnie z terroryzmem |
NATO i UE |
||
|
– omawia konsekwencje członkostwa Polski w NATO |
kierunki polskiej polityki zagranicznej – wymienia i omawia etapy polskiej akcesji do NATO |
|||||
|
5. Świat w erze globalizacji |
1. Globalizacja 2. Rewolucja informacyjna 3. Kultura masowa 4. Globalna wioska czy globalne miasto? 5. Współczesne migracje |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: internet, telefonia komórkowa, globalizacja – wyjaśnia, jakie szanse i zagrożenia niesie za sobą globalizacja – omawia zalety i wady nowych środków komunikacji |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: amerykanizacja, kultura masowa – opisuje przejawy globalizacji we współczesnym świecie – wskazuje cechy współczesnej kultury masowej – opisuje zjawisko amerykanizacji – przedstawia konsekwencje wzrostu poziomu urbanizacji współczesnego świata – wyjaśnia, na czym polega zjawisko przeludnienia |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: antyglobaliści, bogata Północ, biedne Południe, „globalna wioska” – wymienia poglądy przeciwników globalizacji – przedstawia skutki rozwoju turystyki – omawia przyczyny, kierunki i skutki ruchów migracyjnych we współczesnym świecie |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Dolina Krzemowa – omawia szanse i niebezpieczeństwa dla człowieka, wynikające ze współczesnych zmian cywilizacyjnych |
Uczeń: – ocenia skutki zjawiska amerykanizacji kultury na świecie |
|
6. Wyzwania współczesnego świata |
1. Problemy demograficzne 2. Nierówności społeczne 3. Przestępczość zorganizowana 4. Zagrożenie terrorystyczne 5. Zagrożenia ekologiczne |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: przeludnienie – wymienia najważniejsze zagrożenia społeczne współczesnego świata |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: bogata Północ, biedne Południe – wymienia problemy demograficzne współczesnego świata – wskazuje rejony świata, w których występują największe nierówności społeczne – prezentuje zagrożenia ekologiczne współczesnego świata |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Czarna Afryka, Europol, efekt cieplarniany – określa przyczyny i skutki narastania nierówności społecznych we współczesnym świecie – wyjaśnia, jakie zagrożenia niesie za sobą przestępczość zorganizowana – przedstawia działania współczesnego świata na rzecz poprawy stanu ekologicznego naszej planety |
Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: arabska wiosna, Państwo Islamskie, protokół z Kioto – zna daty: wejścia w życie protokołu z Kioto (2005), arabskiej wiosny (2010–2013) – przedstawia przyczyny i skutki przemian w świecie arabskim w latach 2010– 2013 – wyjaśnia, na czym polegają kontrasty społeczne we współczesnym świecie |
Uczeń: – przedstawia działania podejmowane w celu niwelowania problemów demograficznych, społecznych i ekologicznych we współczesnym świecie |
|
POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU VII |
||||||