Język polski

Obszar I

Komunikacja

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą,

oraz:

Uczeń:

tworzy krótką wypowiedź ustną lub pisemną na zadany temat

słucha uważnie wypowiedzi innych i stara się zrozumieć ich sens

rozpoznaje sytuacje wymagające oficjalnego lub nieoficjalnego sposobu wypowiedzi

przedstawia podstawowe informacje o sobie

nazywa swoje emocje i potrzeby (np. radość, złość, potrzeba pomocy)

używa zwrotów grzecznościowych, np. proszę, dziękuję, przepraszam

wyraża własne zdanie na podany temat

rozpoznaje podstawowe komunikaty niewerbalne, takie jak gest, mimika i postawa ciała

przedstawia siebie

wymienia podstawowe informacje o swoich zainteresowaniach

wyjaśnia własnymi słowami terminy: komunikacja, nadawca, odbiorca, intencja wypowiedzi, komunikat niewerbalny, grzeczność językowa

rozpoznaje nadawcę i odbiorcę

Uczeń:

przekazuje w zrozumiały sposób swoje myśli i informacje w wypowiedziach ustnych oraz pisemnych

rozpoznaje najważniejsze informacje w wypowiedzi rozmówcy

odpowiada na wypowiedź rozmówcy

stosuje odpowiedni sposób zwracania się do rozmówcy w różnych sytuacjach

opisuje swoje emocje i potrzeby w sposób zrozumiały dla odbiorcy

opisuje siebie, swoje doświadczenia i zainteresowania

stosuje zwroty grzecznościowe odpowiednie do sytuacji i rozmówcy

formułuje stanowisko

odczytuje znaczenie prostych komunikatów niewerbalnych w różnych sytuacjach

rozróżnia komunikaty słowne i niewerbalne

opisuje swoje doświadczenia i zainteresowania w krótkiej wypowiedzi

wykorzystuje pojęcia dotyczące komunikacji podczas omawiania przykładów i sytuacji komunikacyjnych

Uczeń:

wyraża swoje zdanie i intencję w uporządkowanych wypowiedziach ustnych oraz pisemnych

odpowiada na wypowiedź rozmówcy w sposób związany z tematem rozmowy

dobiera słownictwo i formę wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej oraz odbiorcy

reaguje adekwatnie do treści rozmowy

wyraża swoje uczucia i potrzeby adekwatnie do sytuacji

dobiera formy grzecznościowe do celu wypowiedzi oraz relacji z odbiorcą

uzasadnia swoje stanowisko w rozmowie, odwołując się do przykładów

porządkuje wypowiedź o sobie

uzasadnia stanowisko jednym argumentem

wyjaśnia znaczenie komunikatów niewerbalnych w przebiegu rozmowy

opowiada w uporządkowany sposób o swoich doświadczeniach, zainteresowaniach i pasjach

posługuje się w wypowiedzi pojęciami komunikacji, nadawcy, odbiorcy, intencji

Uczeń:

dobiera środki językowe odpowiednie do celu i charakteru wypowiedzi

prowadzi rozmowę i nawiązuje w niej do tego, co mówił rozmówca

modyfikuje wypowiedź w zależności od celu rozmowy i potrzeb odbiorcy

rozwija wypowiedź o sobie w spójny sposób

komunikuje swoje emocje, uczucia i potrzeby w sposób odpowiedzialny, kulturalny i akceptowany społecznie

posługuje się zasadami grzeczności językowej w sposób świadomy i adekwatny do różnych sytuacji komunikacyjnych

odnosi się do argumentów rozmówcy i broni własnego stanowiska

odczytuje znaczenie wypowiedzi rozmówcy (także z gestów i tonu głosu)

porównuje, co ktoś mówi, z tym, jak się zachowuje (gesty, mimika)

wyjaśnia na przykładzie, jak gesty i ton głosu zmieniają znaczenie wypowiedzi

uzasadnia swoje zainteresowania i odnosi je do własnych doświadczeń

opisuje sytuację komunikacyjną, używając terminów: komunikacja, nadawca, odbiorca, cel wypowiedzi, komunikat niewerbalny, grzeczność językowa

Uczeń:

świadomie posługuje się językiem w mowie i piśmie, aby precyzyjnie wyrażać swoje myśli, emocje i intencje

aktywnie i uważnie uczestniczy w rozmowie, okazując zaangażowanie i szacunek wobec rozmówcy

modyfikuje wypowiedź, aby była skuteczna i przekonująca

posługuje się różnymi formami wypowiedzi w sposób adekwatny do sytuacji oraz celu i dostosowany do odbiorcy

wspiera komunikację w grupie

ocenia, czy sposób wyrażania emocji jest odpowiedni do sytuacji i nie rani innych, podając uzasadnienie

dba o kulturę języka w rozmowie, używając uprzejmych zwrotów i reagując na nieodpowiednie wypowiedzi

formułuje spójne i przekonujące stanowisko,

uwzględniając argumenty oraz kontekst rozmowy

wykorzystuje komunikację niewerbalną w celu świadomego budowania relacji i skutecznego porozumiewania się z innymi

porównuje różne opinie i wyjaśnia, dlaczego się z nimi zgadza lub nie zgadza

ocenia na przykładzie, jak gesty, mimika i ton głosu wpływają na odbiór wypowiedzi

analizuje wpływ sposobu komunikacji na relacje między ludźmi

prezentuje siebie, swoje doświadczenia i zainteresowania w sposób ciekawy, spójny i dostosowany do odbiorcy

Obszar II

Odbiór tekstów kultury

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą,

oraz:

Uczeń:

rozróżnia teksty należące do różnych sztuk, np. literatury, muzyki, teatru, filmu i komiksu

formułuje temat utworu w jednym zdaniu

rozpoznaje emocje nadawcy oraz podstawowy cel jego wypowiedzi

rozpoznaje temat utworu

wskazuje nadawcę i odbiorcę utworu

nazywa emocje, wrażenia i postawy wyrażone w tekstach należących do różnych sztuk

rozpoznaje fragmenty, które wywołują rozbawienie, wzruszenie lub strach

nazywa reakcje odbiorcy wywołane przez wypowiedź

wyodrębnia podstawowe elementy świata przedstawionego: bohatera, miejsce, czas i wydarzenia

wymienia cechy świata realistycznego i fantastycznego

nazywa cechy bohatera

rozpoznaje narratora i podmiot mówiący na podstawie wyrazów wskazujących na ich obecność

wypowiada się na temat nastroju tekstów należących do różnych sztuk

wymienia środki językowe: epitety, porównania, wyrazy dźwiękonaśladowcze, występujące w tekście

odczytuje tekst głośno, z zachowaniem podstawowej poprawności

nazywa pojęcia: fikcja, utwór realistyczny, utwór fantastyczny, baśń, legenda, świat przedstawiony, narrator, bohater, podmiot mówiący, epitet, porównanie, metafora (przenośnia), wyraz dźwiękonaśladowczy

Uczeń:

nazywa cechy tekstów należących do różnych sztuk, np. filmu, teatru, komiksu i literatury

wyjaśnia znaczenie tematu utworu

wyjaśnia, czego uczy utwór i jakie wartości przywołuje

prezentuje sposób wyrażania emocji, myśli i postaw przez nadawcę utworu

opisuje własne wrażenia po przeczytaniu utworu

odnosi sytuacje przedstawione w utworze do typowych doświadczeń z życia codziennego

opisuje elementy świata przedstawionego

porządkuje wydarzenia w kolejności chronologicznej

odróżnia elementy realistyczne od fantastycznych

opisuje wrażenia wywołane przez tekst

charakteryzuje bohatera, odwołując się do jego zachowania

opisuje narratora i podmiot mówiący w utworze

wskazuje w tekście środki językowe, w tym metaforę (przenośnię)

opisuje sposób oddziaływania środków językowych na emocje, wyobraźnię i zmysły odbiorcy

interpretuje głosowo tekst, zwracając uwagę na tempo oraz intonację

nazywa podstawowe cechy baśni, legendy

posługuje się pojęciami: fikcja, utwór realistyczny, utwór fantastyczny, baśń, legenda, świat przedstawiony, narrator, bohater, podmiot mówiący, epitet, porównanie, metafora (przenośnia), wyraz dźwiękonaśladowczy

Uczeń:

opisuje, jak teksty należące do różnych sztuk pokazują emocje i wydarzenia

analizuje perspektywę bohatera lub podmiotu mówiącego oraz jej wpływ na przedstawienie wydarzeń i problemów

porównuje sposoby wyrażania postaw, emocji i myśli w różnych tekstach kultury

analizuje zabiegi językowe i literackie służące wywołaniu emocji u odbiorcy

uzasadnia własne odczucia związane z odbiorem utworu

porównuje sposoby przedstawiania wydarzeń i bohaterów w różnych tekstach kultury

uzasadnia własne odczytanie utworu, odwołując się do treści

wyjaśnia, czym się różnią elementy realistyczne i fantastyczne w utworze

porównuje bohaterów i ocenia ich postępowanie

porównuje zachowanie bohaterów z własnymi doświadczeniami

wyjaśnia związek świata przedstawionego z emocjami i myślami bohaterów

wyjaśnia, jakie słowa, obrazy i wydarzenia tworzą nastrój utworu

opisuje funkcję narratora i podmiotu mówiącego

uzasadnia funkcję środków językowych, odwołując się do tekstu

odczytuje sens metafor

interpretuje głosowo tekst, oddając nastrój i emocje utworu

omawia wrażenia wywołane przez różne teksty kultury

stosuje poznane pojęcia literackie podczas analizy utworu

czyta utwory narracyjne, liryczne i patriotyczne oraz wypowiada się na ich temat

Uczeń:

porównuje sposoby przedstawiania wydarzeń i bohaterów w różnych tekstach kultury

wyjaśnia znaczenie kontekstów kulturowych i historycznych w utworze

uzasadnia wpływ intencji bohatera lub podmiotu mówiącego na sposób budowania wypowiedzi

ocenia sposób wyrażania emocji, postaw i myśli w tekstach kultury

ocenia, jak elementy realistyczne i fantastyczne wpływają na sens i odbiór utworu

ocenia skuteczność zabiegów wywołujących śmiech, strach lub wzruszenie

odwołuje się do sytuacji rzeczywistych podczas omawiania problemów i emocji przedstawionych w utworze.

wyjaśnia sens wydarzeń i zachowania bohaterów

formułuje spójną interpretację utworu i uzasadnia ją, odwołując się do tekstu

analizuje sposoby wywoływania emocji u odbiorcy

wyjaśnia, po co autor wykorzystał elementy realistyczne i fantastyczne w utworze

ocenia postawy bohaterów w odniesieniu do własnych doświadczeń

analizuje skuteczność oddziaływania środków językowych na emocje, wyobraźnię, przekonania i zmysły odbiorcy

dobiera świadomie sposób głośnego czytania do charakteru tekstu

łączy informacje z różnych tekstów kultury

Uczeń:

ocenia wpływ różnych tekstów kultury na odbiorcę i uzasadnia swoje zdanie

interpretuje temat utworu w kontekście wartości lub doświadczeń bohaterów

tworzy pogłębioną interpretację utworu z uwzględnieniem kontekstu kulturowego i historycznego

formułuje wnioski dotyczące tego, jak sposób przedstawiania wydarzeń i bohaterów wpływa na reakcje odbiorcy

tworzy własną interpretację utworu, odnosząc jego problematykę i emocje do doświadczeń odbiorców

ocenia sposób przedstawienia świata i bohaterów w różnych tekstach kultury

porównuje różne sposoby kreowania bohatera

formułuje wnioski dotyczące związku między zastosowanymi środkami językowymi a odbiorem utworu

interpretuje funkcję środków językowych i zabiegów artystycznych w utworze

formułuje dojrzałe opinie o przeczytanych tekstach i uzasadnia je przykładami

odnosi problematykę utworów do własnych doświadczeń

świadomie interpretuje głosowo tekst, oddając jego sens i emocje

tworzy samodzielną propozycję odczytania tekstu kultury, poprawnie wykorzystując pojęcia literackie i kulturowe

Obszar III

Świadomość języka

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

Uczeń:

rozpoznaje samogłoski, spółgłoski i sylaby w wyrazach

nazywa części mowy rzeczownik, czasownik, przymiotnik

rozpoznaje wyrazy i związki wyrazowe wyrażające emocje

tworzy proste zdania poprawne pod względem logicznym i gramatycznym

rozpoznaje wypowiedzenie oznajmujące, pytające, rozkazujące, wykrzyknikowe

rozpoznaje równoważnik zdania i zdanie pojedyncze

odczytuje znaczenie wyrazów z pomocą słownika

rozpoznaje synonimy i antonimy

zapisuje wyrazy zgodnie z zasadami ortografii dotyczącymi wymiany głosek w wyrazach pokrewnych

stosuje kropkę, znak zapytania i wykrzyknik na końcu zdań w zależności od celu wypowiedzi

rozpoznaje znaki interpunkcyjne: kropkę, przecinek, cudzysłów i dwukropek

Uczeń:

odróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne

dzieli wyrazy na sylaby

rozpoznaje w zdaniu części mowy: rzeczownik, czasownik, przymiotnik

określa podstawowe formy gramatyczne: osobę, liczbę, rodzaj, czas, przypadek, w zależności od części mowy

rozpoznaje zależności między wyrazami w zdaniu

buduje poprawne językowo zdania

tworzy zdania ze względu na cel wypowiedzi: oznajmujące, pytające, rozkazujące, wykrzyknikowe

układa różne typy wypowiedzeń: równoważniki zdań, zdania pojedyncze

wyszukuje znaczenie wyrazów w słownikach lub innych źródłach informacji

stosuje w wypowiedziach synonimy i antonimy

odróżnia w prostych przykładach znaczenie dosłowne od przenośnego

stosuje pozostałe zasady ortograficzne

stosuje cudzysłów i dwukropek zgodnie z ich funkcją w wypowiedzeniu

Uczeń:

poprawnie dzieli wyrazy na sylaby oraz wskazuje rodzaje głosek

stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych poprawne formy wyrazów odmiennych w zakresie osoby, liczby, rodzaju, czasu, przypadka

poprawia błędy gramatyczne w wypowiedzeniach

stosuje różne typy zdań w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych

wyjaśnia znaczenie wyrazów w zależności od kontekstu wypowiedzi

dobiera elementy leksykalne odpowiednie do celu i charakteru wypowiedzi, w tym synonimy i antonimy

pisze tekst poprawnie, korzystając z zasad ortografii

analizuje funkcję znaków interpunkcyjnych w różnych typach wypowiedzeń oraz wyjaśnia zasady ich stosowania

Uczeń:

analizuje budowę głoskową wyrazów oraz wyjaśnia różnice między rodzajami głosek

analizuje formy gramatyczne części mowy w zdaniach

bada nacechowanie emocjonalne i stylistyczne synonimów i antonimów oraz ich wpływ na odbiorcę

analizuje budowę zdań

przekształca zdania ze względu na cel wypowiedzi oraz wyjaśnia różnice między nimi

przekształca równoważniki zdań w zdania i na odwrót

świadomie korzysta z różnych źródeł informacji

analizuje wpływ zastosowanego słownictwa na znaczenie i odbiór wypowiedzi

świadomie wykorzystuje zasady ortografii podczas tworzenia własnych wypowiedzi

świadomie stosuje zasady interpunkcji do budowania poprawnych wypowiedzi

Uczeń:

świadomie stosuje wiedzę o głoskach i sylabach podczas poprawnej wymowy, zapisu i analizy wyrazów

posługuje się częściami mowy oraz ich formami gramatycznymi do tworzenia poprawnych i zróżnicowanych wypowiedzi

ocenia sposób wykorzystania wyrazów i związków wyrazowych w budowaniu emocji i stylu wypowiedzi

redaguje i koryguje wypowiedzi, świadomie dobierając konstrukcje zdaniowe do budowania jasnych i spójnych komunikatów

świadomie wykorzystuje różne typy zdań do budowania wypowiedzi adekwatnych do sytuacji, celu i odpowiednich w komunikacji z określonym odbiorcą

świadomie wykorzystuje różne typy zdań do tworzenia spójnych, poprawnych i zróżnicowanych wypowiedzi

ocenia poprawność językową tekstów

dokonuje korekty błędów

świadomie korzysta ze słowników i innych źródeł informacji podczas tworzenia wypowiedzi

świadomie wykorzystuje bogate i zróżnicowane słownictwo, w tym synonimy i antonimy, aby precyzyjnie wyrażać myśli i emocje

poprawia błędy ortograficzne, wykorzystując znajomość zasad ortograficznych

dokonuje autokorekty interpunkcyjnej wypowiedzi, uwzględniając funkcję kropki, znaku zapytania, wykrzyknika, przecinka, cudzysłowu i dwukropka

Obszar IV

Tworzenie wypowiedzi

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

Uczeń:

tworzy prostą notatkę zawierającą najważniejsze informacje

zapisuje podstawowe informacje w uporządkowanej formie

wybiera najważniejsze wiadomości z jednego źródła informacji

formułuje proste pytania do tekstu

wskazuje najważniejsze wydarzenia i informacje w tekście

tworzy prosty plan odtwórczy tekstu

tworzy krótkie wypowiedzi o charakterze użytkowym

redaguje wiadomość zgodnie z podanym wzorem

przekazuje najważniejsze informacje w uporządkowanej formie

przedstawia własne zdanie

opisuje przedmiot, postać,

krajobraz prostymi zdaniami

wskazuje cechy bohatera i podstawowe elementy wyglądu, miejsca lub wydarzenia

tworzy krótką wypowiedź twórczą na podany temat

podejmuje proste działania twórcze z wykorzystaniem języka

rozpoznaje elementy kompozycji wypowiedzi, takie jak wstęp, rozwinięcie i zakończenie

stosuje akapity w krótkich wypowiedziach pisemnych

Uczeń:

sporządza notatki w różnych formach, np. planu, tabeli lub punktów

porządkuje informacje według tematu lub zagadnienia.
wyodrębnia najważniejsze informacje z różnych źródeł

układa pytania dotyczące treści i bohaterów tekstu

porządkuje wydarzenia zgodnie z kolejnością przedstawioną w utworze

sporządza plan odtwórczy tekstu w formie równoważników zdań lub zdań

redaguje korespondencję tradycyjną i elektroniczną zgodnie z zasadami tej formy wypowiedzi

redaguje opis przedmiotu, krajobrazu lub postaci zgodnie z celem wypowiedzi

charakteryzuje bohatera, uwzględniając wygląd, cechy i zachowanie

redaguje wypowiedzi z zachowaniem właściwej kompozycji i podziału na akapity

wykorzystuje odpowiedni układ graficzny w liście tradycyjnym i elektronicznym

rozróżnia różne rodzaje opisu

Uczeń:

tworzy syntetyczne notatki na podstawie informacji z lekcji, podręcznika i innych źródeł

porównuje informacje pochodzące z różnych źródeł

wykorzystuje formę notatki odpowiednią do rodzaju i celu pracy

tworzy pytania dotyczące problematyki i najważniejszych informacji zawartych w tekście

przekształca plan w formie równoważników zdań na zdania; i odwrotnie

komponuje wypowiedzi użytkowe dostosowane do celu i rodzaju odbiorcy

porządkuje w wypowiedzi informacje i wydarzenia w logiczny sposób

wykorzystuje odpowiednie słownictwo i układ graficzny w korespondencji

komponuje dłuższe wypowiedzi opisowe i twórcze

wykorzystuje różne formy literackie w działaniach twórczych

komponuje wypowiedzi zgodne z celem, formą i charakterem tekstu

wykorzystuje wstęp, rozwinięcie i zakończenie do budowania spójnej i uporządkowanej wypowiedzi

dobiera układ graficzny odpowiedni do formy wypowiedzi

Uczeń:

selekcjonuje informacje

zapisuje je w uporządkowanej oraz funkcjonalnej formie

analizuje informacje z różnych źródeł podczas tworzenia notatki

wyjaśnia wybór formy notatki w zależności od rodzaju informacji i celu pracy

analizuje informacje zawarte w tekście podczas tworzenia pytań i planu odtwórczego

opracowuje uporządkowany plan odtwórczy tekstu

analizuje sposób przekazywania informacji w różnych wypowiedziach użytkowych

redaguje rozbudowane i spójne wypowiedzi (korespondencja tradycyjna: list i pozdrowienia)

dobiera środki językowe i układ graficzny w korespondencji

redaguje rozbudowane i spójne teksty narracyjne oraz liryczne o świadomie dobranej kompozycji i odpowiedniej kreacji świata przedstawionego

wykorzystuje różne formy literackie, w tym narracyjne, do realizacji własnego pomysłu

świadomie wykorzystuje język do działań twórczych i wyrażania emocji

analizuje wpływ kompozycji i układu graficznego na czytelność oraz odbiór wypowiedzi

wyjaśnia funkcję akapitów i elementów kompozycyjnych w różnych formach wypowiedzi

Uczeń:

tworzy samodzielne i przejrzyste notatki, syntetycznie ujmujące informacje z różnych źródeł

ocenia przydatność różnych form notowania w procesie uczenia się

wykorzystuje różne sposoby notowania do porządkowania, analizowania i prezentowania informacji

formułuje pytania rozwijające interpretację i analizę tekstu

opracowuje samodzielny i uporządkowany plan odtwórczy tekstu, zachowując logiczny układ informacji

tworzy samodzielne, funkcjonalne i estetyczne wypowiedzi użytkowe dostosowane do sytuacji komunikacyjnej i odbiorcy

ocenia skuteczność sposobu przekazywania informacji w różnych formach wypowiedzi użytkowych

wykorzystuje różne środki językowe do świadomego budowania przekazu

tworzy oryginalne teksty twórcze, o zróżnicowanej kompozycji, fabule i kreacji świata przedstawionego

wykorzystuje różne formy literackie i środki językowe do realizacji własnych działań twórczych

ocenia skuteczność zastosowanych rozwiązań językowych i kompozycyjnych we własnych wypowiedziach twórczych

tworzy funkcjonalne i estetyczne wypowiedzi z zachowaniem świadomej kompozycji i odpowiedniego układu graficznego

ocenia wpływ kompozycji i układu graficznego na skuteczność przekazu

świadomie wykorzystuje elementy kompozycji i układu graficznego do budowania spójności oraz czytelności wypowiedzi

Obszar V

Rozwijanie umiejętności autorefleksji i tworzenie tożsamości

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

Uczeń:

nazywa wartości ważne dla siebie oraz wybrane wartości uniwersalne

wymienia wspólnoty, do których należy, np. rodzinę, społeczność szkolną, lokalną i narodową

ustala hierarchię wartości ważnych dla członków różnych wspólnot

wymienia role, które pełni w rodzinie, szkole i grupie rówieśniczej

wskazuje sytuacje, w których angażuje się w proces uczenia się

dokonuje samooceny swojego procesu uczenia, stosując proste techniki

nazywa swoje mocne strony i trudności

rozpoznaje i nazywa wybrane emocje własne i innych

Uczeń:

opisuje wartości ważne dla siebie

przedstawia własne stanowisko wobec wybranych wartości uniwersalnych

opisuje wybrane wspólnoty, do których należy

wyjaśnia, jakie wartości są ważne dla ich członków

opisuje role, które pełni w różnych wspólnotach

podaje przykłady związanych z nimi obowiązków

opisuje własne zaangażowanie w proces uczenia się

wskazuje działania, które pomagają w nauce lub ją utrudniają

opisuje emocje własne i innych oraz wskazuje sytuacje, w których się one pojawiają

Uczeń:

wyjaśnia, dlaczego określone wartości są ważne dla niego i innych

uzasadnia własne stanowisko wobec wartości uniwersalnych

wyjaśnia znaczenie różnych wspólnot w życiu człowieka

opisuje związane z nimi wartości i doświadczenia

wyjaśnia znaczenie ról pełnionych w różnych wspólnotach oraz ich wpływ na funkcjonowanie grupy

dokonuje samooceny własnego zaangażowania w proces uczenia się

wyjaśnia, co wpływa na efekty jego pracy

planuje sposoby rozwijania odpowiedzialności za własną naukę i rozwój

wyjaśnia wpływ emocji na zachowanie własne i innych osób

Uczeń:

porównuje systemy wartości funkcjonujące w różnych wspólnotach

uzasadnia własne stanowisko wobec wartości uniwersalnych w odniesieniu do sytuacji społecznych i życiowych

porównuje wartości i doświadczenia związane z funkcjonowaniem w różnych wspólnotach oraz wyjaśnia ich wpływ na postawy człowieka

porównuje role pełnione w różnych wspólnotach oraz wyjaśnia związane z nimi prawa i obowiązki

analizuje efektywność własnych działań edukacyjnych

ocenia skuteczność podejmowanych działań

odróżnia emocje od sposobów ich wyrażania

ocenia wpływ emocji na relacje międzyludzkie

Uczeń:

analizuje wpływ wartości na postawy człowieka

ocenia krytycznie różne systemy wartości oraz formułuje pogłębione refleksje dotyczące własnej tożsamości i odpowiedzialności społecznej

analizuje wpływ różnych wspólnot i związanych z nimi wartości na budowanie tożsamości, relacji społecznych oraz odpowiedzialności za innych i otaczający świat

formułuje wnioski dotyczące znaczenia pełnionych ról w różnych wspólnotach proponuje działania wzmacniające odpowiedzialność

aktywnie angażuje się w pracę grupy w klasie

monitoruje świadomie własny rozwój

formułuje pogłębione wnioski dotyczące procesu uczenia się

wykorzystuje autorefleksję do planowania dalszego rozwoju

analizuje przyczyny i skutki emocji własnych oraz innych

proponuje sposoby wspierające budowanie empatycznych i odpowiedzialnych relacji

Obszar VI

Elementy edukacji medialnej

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

Uczeń:

wyszukuje potrzebne informacje w podanym źródle

korzysta z wybranego źródła informacji, aby zdobywać wiedzę na dany temat

wymienia zasady higieny cyfrowej

rozpoznaje zagrożenia związane z korzystaniem

z ekranów, telefonów, gier, komputerów i internetu

Uczeń:

wyszukuje potrzebne informacje w różnych źródłach

wybiera źródła informacji pomocne w rozwijaniu własnych zainteresowań

opisuje zasady bezpiecznego i zdrowego korzystania z internetu, telefonu, komputera i gier

wymienia skutki nadmiernego korzystania z ekranów, telefonów, gier, komputerów

Uczeń:

porównuje informacje z różnych źródeł i sprawdza, czy są zgodne z tematem

porządkuje informacje z różnych źródeł oraz wykorzystuje je do poszerzania swojej wiedzy

wyjaśnia skutki nadmiernego korzystania z ekranów, telefonów, gier, komputerów oraz konsekwencje przeładowania informacyjnego

stosuje zasady higieny cyfrowej podczas korzystania z ekranów, telefonów, gier, komputerów oraz internetu

planuje działania pomagające ograniczać zagrożenia cyfrowe

Uczeń:

selekcjonuje informacje z różnych źródeł

uzasadnia wybór najbardziej przydatnych, jego zdaniem, materiałów

łączy w swojej wypowiedzi ustnej lub pisemnej informacje z różnych źródeł oraz wykorzystuje je do rozwijania własnych zainteresowań

ocenia własne nawyki związane z korzystaniem z technologii oraz wskazuje działania wspierające higienę cyfrową

Uczeń:

ocenia wiarygodność informacji z różnych źródeł oraz formułuje wnioski dotyczące ich rzetelności i wartości

weryfikuje informacje pochodzące z różnych źródeł i świadomie je wykorzystuje

tworzy własne wypowiedzi lub materiały na podstawie informacji z różnych źródeł

ocenia przydatność i wiarygodność informacji

uzasadnia wpływ higieny cyfrowej na zdrowie, relacje i proces uczenia się

Obszar VII

Praktyki lekturowe

Na ocenę dopuszczającą

Na ocenę dostateczną

Na ocenę dobrą

Na ocenę bardzo dobrą

Na ocenę celującą

to, co na ocenę dopuszczającą,

oraz:

to, co na ocenę dostateczną,

oraz:

to, co na ocenę dobrą,

oraz:

to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

Uczeń:

wybiera tekst zgodny ze swoimi zainteresowaniami

uzasadnia krótko wybór

określa czas i sposób czytania wybranego tekstu

nazywa swoje pierwsze wrażenia po przeczytaniu tekstu

aktywnie czyta cztery wskazane dłuższe teksty literackie

wskazuje poruszane w nich tematy, np. dom, rodzinę, przyjaźń i emocje

rozpoznaje baśnie i legendy ważne dla kultury światowej, europejskiej, narodowej i regionalnej

rozpoznaje utwory narracyjne, liryczne i patriotyczne, w tym Mazurka Dąbrowskiego Józefa Wybickiego

rozpoznaje teksty kultury należące do filmu, teatru, malarstwa, rzeźby, muzyki i komiksu

Uczeń:

wskazuje teksty odpowiadające jego własnym zainteresowaniom i wyjaśnia powód wyboru

planuje kolejne etapy czytania wybranego tekstu

opisuje swoje odczucia związane z przeczytanym tekstem

opisuje bohaterów, wydarzenia i problemy przedstawione w przeczytanych utworach literackich dotyczących doświadczeń bliskich uczniom

opisuje bohaterów, wydarzenia i tematykę baśni i legend ważnych dla kultury światowej, europejskiej, narodowej i regionalnej

wskazuje cechy utworów narracyjnych, lirycznych i patriotycznych, w tym Mazurka Dąbrowskiego

wymienia cechy charakterystyczne dla różnych tekstów kultury, takich jak film, teatr, malarstwo, rzeźba, muzyka i komiks

Uczeń:

uzasadnia wybór tekstów, odwołując się do własnych zainteresowań i potrzeb czytelniczych

organizuje czytanie tekstu, uwzględniając jego długość i stopień trudności

uzasadnia swoje wrażenia, odwołując się do treści utworu

wyjaśnia związki między problematyką przeczytanych tekstów a doświadczeniami bohaterów i odbiorców

wyjaśnia znaczenie motywów i wartości przedstawionych w baśniach i legendach

wyjaśnia tematykę, przesłanie utworów, znaczenie wybranych środków językowych oraz wartości obecne w utworach narracyjnych, lirycznych i patriotycznych, w tym w Mazurku Dąbrowskiego

analizuje znaczenie utworów narracyjnych, lirycznych i patriotycznych, w tym Mazurka Dąbrowskiego, dla budowania tożsamości narodowej i postaw odbiorcy

wyjaśnia, w jaki sposób środki wyrazu wpływają na odbiór filmu, teatru, malarstwa, rzeźby, muzyki i komiksu

Uczeń:

porównuje wybrane teksty pod względem tematyki i wartości uzasadnia swoje preferencje czytelnicze

ocenia skuteczność własnego planu czytania i wprowadza potrzebne zmiany

porównuje własne odczucia z reakcjami innych odbiorców tekstu

porównuje sytuacje i wartości przedstawione w różnych tekstach literackich z własnymi doświadczeniami oraz współczesnym światem

analizuje wpływ baśni i legend na kulturę

bada sposoby przedstawiania emocji, wydarzeń i wartości w utworach narracyjnych, lirycznych oraz patriotycznych, w tym w Mazurku Dąbrowskiego

porównuje sposoby przedstawiania tego samego tematu w różnych tekstach kultury, np. filmie, obrazie, muzyce lub komiksie

ocenia ich wpływ na odbiorcę

Uczeń:

ocenia wpływ czytanych tekstów na własne zainteresowania, refleksje i rozwój czytelniczy

tworzy plan czytania dostosowany do własnych potrzeb

uzasadnia wybór sposobów pracy z tekstem

ocenia wpływ przeczytanego tekstu na własne emocje, przemyślenia i postawy

formułuje wnioski dotyczące wpływu przeczytanych tekstów na rozumienie siebie, innych ludzi oraz relacji człowieka z otaczającym go światem

interpretuje przesłanie utworów narracyjnych, lirycznych i patriotycznych formułuje wnioski dotyczące ich wpływu na postawy, emocje i poczucie tożsamości

uzasadnia ich znaczenie dla współczesnego człowieka

tworzy własną interpretację tekstu kultury

uzasadnia ją, odwołując się do zastosowanych środków wyrazu

Zagadnienia

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą oraz:

Ocena dobra

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną oraz:

Ocena bardzo dobra

Uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą oraz:

Ocena celująca

Uczeń potrafi to, co na ocenę bardzo dobrą oraz:

Kształcenie literackie i kulturowe – wiersz

Uczeń:

– czyta głośno wiersz,

– wymienia bohaterów wiersza,

– określa osobę mówiącą w wierszu,

– wyjaśnia pojęcie podmiot liryczny,

– wyjaśnia pojęcie adresat utworu,

– definiuje wers i strofę,

– odtwarza wiersz z pamięci,

– wskazuje rymy, epitety,

– wyjaśnia, czym jest rym, wers , refren, epitet, ożywienie, porównanie, pytanie retoryczne, przenośnia, piosenka

– potrafi zdefiniować piosenkę

Uczeń:

– czyta wiersz głośno, wyraźnie,

– przedstawia bohaterów utworu,

– przedstawia osobę mówiącą ( podmiot liryczny) w wierszu,

– przedstawia myśli i uczucia osoby mówiącej w wierszu,

– wskazuje adresata utworu,

– wskazuje wers, w którym znajduje się zwrot do adresata,

– odczytuje strofę , dzieląc wyrazy na sylaby,

– wskazuje w tekście wiersza wers, rym, strofę, epitet, porównanie, ożywienie, refren, pytanie retoryczne, przenośnię,

– wygłasza wiersz z pamięci,

– określa nastrój wiersza

-potrafi wskazać cechy piosenki

Uczeń:

– czyta wiersz , podkreślając głosem ważne słowa,

– określa temat wiersza,

– określa 2-3 cechy bohaterów wiersza i podmiotu lirycznego,

– opowiada w 2-3 zdaniach o sytuacji przedstawionej w wierszu,

– wypisuje z wiersza przykłady rymów,

– porównuje rytm w dwóch dowolnie wybranych strofach,

– wygłasza z pamięci wiersz w odpowiednim tempie, z prawidłową dykcją,

– wymienia uczucia, jakie wyraża utwór

-wskazuje w tekście wiersza wers, rym, strofę, epitet, porównanie, ożywienie, refren, pytanie retoryczne, przenośnię,

– określa nastrój wiersza

– potrafi określić cechy piosenki

Uczeń:

– czyta wiersz, stosując odpowiednie tempo i intonację,

– opowiada w ciekawy sposób o sytuacji przedstawionej w wierszu, a także o bohaterze wiersza, podmiocie lirycznym i ich uczuciach,

– opisuje zachowanie bohaterów utworu i wyraża swoją opinię na ten temat,

– porównuje doświadczenia bohaterów z własnymi,

– opisuje adresata utworu,

– nazywa uczucia, jakie wyraża utwór i wskazuje odpowiednie cytaty,

– wyjaśnia, jak rozumie przesłanie utworu,

– deklamuje wiersz, odpowiednio modulując głos i dokonując interpretacji głosowej,

– proponuje własne epitety,

– wskazuje w tekście ożywienie, przenośnię, pytanie retoryczne oraz porównanie i wyjaśnia ich funkcję,

– wyjaśnia, na czym polega rytm utworu,

– objaśnia znaczenie wyrazów nieużywanych współcześnie

• wyjaśnić różnice między wierszem a piosenką

Uczeń:

– prezentuje informacje o autorze wiersza,

– tworzy poetyckie określenia dla elementów świata przedstawionego na zdjęciach,

– wymyśla własne przykłady ożywienia i przenośni,

– układa pytania retoryczne i porównania opisujące zjawiska przyrody,

– układa własne propozycje wyrazów rymujących się,

– omawia wyczerpująco sytuację przedstawioną w wierszu i odwołuje się do własnych doświadczeń,

– określa nastrój i uzasadnia swoją wypowiedź, odwołując się do elementów utworu,

– rysuje ilustrację do wybranego fragmentu wiersza ( przekład intersemiotyczny)

– potrafi zredagować prostą piosenką

–określa funkcję pytań retorycznych w wierszu

Kształcenie literackie i kulturowe – proza

i

publicystyka

Uczeń:

– czyta ze zrozumieniem głośno

– wymienia bohaterów utworu,

– wymienia wydarzenia przedstawione w utworze,

– definiuje pojęcie narratora,

– określa narratora,

– określa, czym jest opowiadanie i wymienia jego części,

– opowiada ustnie, zachowując kolejność wydarzeń,

– definiuje legendę, baśń i mit

– rozróżnia wydarzenia i postacie realistyczne i fantastyczne,

– wymienia najbardziej znanych autorów baśni

-wymiania bogów greckich

– wymienia atrybuty bogów greckich, nazywa uczucia: smutek, rozpacz, żal, samotność, tęsknota

– wymienia mity omawiane podczas zajęć(o Korze, Syzyfie, Heraklesie, Ariadnie i Ikarze)

-definiuje powieść przygodową

– definiuje nowelę

-definiuje punkt kulminacyjny

-określa, czym jest puenta

– wymienia najważniejsze wydarzenia przedstawione w utworze nawiązującym do historii Polski,

– definiuje tekst publicystyczny,

–definiuje gazetę i czasopismo

-wymienia swoje ulubione czasopismo

– potrafi odczytać tytuł, numer i datę wydania,

– wymienia osoby tworzące gazety i czasopisma

-określić, czym są nagłówek, lid

Uczeń:

– czyta ze zrozumieniem głośno i cicho,

– czyta z podziałem na role,

– wyszukuje w tekście określone informacje,

– przedstawia bohaterów utworu,

– wskazuje postacie fantastyczne i realistyczne,

– przedstawia miejsce i czas wydarzeń,

– formułuje 2-3 zdania na temat wydarzeń przedstawionych w utworze,

-podaje nazwy określające narratora uczestniczącego w wydarzeniach i nieuczestniczącego w wydarzeniach,

– wymienia charakterystyczne cechy opowiadania, legendy, baśni,

– opowiada ustnie zachowując kolejność wydarzeń i trójdzielną kompozycję wypowiedzi,

– wskazuje wydarzenia i postacie realistyczne i fantastyczne,

– wymienia miejsce realistyczne występujące w micie,

– opowiada swój ulubiony mit

– zna treść mitów omawianych podczas lekcji

-wymienia cechy powieści przygodowej

– wymienia charakterystyczne cechy noweli’

– zna wydarzenia z historii Polski przedstawione w utworze,

– podaje skojarzenia związane z historią Polski w okresie

II wojny światowej,

– wskazuje tekst publicystyczny

– wskazuje rodzaje prasy ze względu na częstotliwość ukazywania się

-poprawnie zapisuje tytuły czasopism

-wskazuje w wybranym artykule nagłówek, lid, fakty, opinie

Uczeń:

– czyta ze zrozumieniem głośno, wyraźnie z odpowiednią artykulacją i uwzględnieniem znaków interpunkcyjnych oraz cicho,

– określa temat tekstu, np. artykułu,

– opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

– określa 2-3 cechy bohatera,

– przedstawia sytuację, w której znalazł się bohater,

– określa osobę opowiadającą o wydarzeniach,

– wyraża w 2-3 zdaniach swoją opinię o lekturze,

– wskazuje w tekście dwie charakterystyczne cechy opowiadania, legendy, baśni i mitu

– zna najbardziej znanych bohaterów mitów

– opisuje Olimp i jego mieszkańców

– rozróżnia mity omawiane podczas zajęć,

– określa tekst jako powieść przygodową

– wskazuje w tekście 2 charakterystyczne cechy noweli

-wskazuje w utworze punkt kulminacyjny

-wskazuje w utworze puentę,

– wyjaśnia kontekst historyczny utworu i podaje skojarzenia związane z historią Polski w okresie

II wojny światowej,

– odróżnia tekst publicystyczny od tekstu literackiego,

– odróżnia fakty od opinii,

– poprawnie zapisuje tytuły czasopism

-wskazuje w wybranym artykule nagłówek, lid, fakty, opinie

Uczeń:

– odróżnia narrację pierwszoosobową od trzecioosobowej

-wyraża swój sąd o bohaterach i ich zachowaniu

-określa uczucia bohaterów

– bierze aktywny udział w rozmowie

-czyta ze zrozumieniem głośno, stosując odpowiednie tempo i intonację,

– opowiada w ciekawy sposób o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

– określa cechy bohaterów utworu i ich relacje,

– przedstawia swoją opinię o bohaterach i ich zachowaniu,

– porównuje doświadczenia bohatera z własnymi,

– porównuje opisywane w tekście miejsca ze znanymi mu z własnego życia,

– wyjaśnia, jak rozumie przesłanie utworu, puentę, itp.

– wskazuje w tekście charakterystyczne cechy opowiadania,

– wyjaśnia morał płynący z opowieści, baśni, itp.

– rozpoznaje czytany utwór jako legendę, baśń lub mit i wskazuje w nim charakterystyczne cechy,

– opowiada w ciekawy sposób ulubiony mit

– określa cechy mieszkańców Olimpu i przedstawia ich relacje

– wyraża swój sąd o bohaterach mitów greckich i ich zachowaniu

–podaje różne przykłady powieści przygodowej

– rozpoznaje czytany utwór jako nowelę i wskazuje w nim charakterystyczne cechy noweli

-wyjaśnia, jak rozumie puentę utworu

– porównuje doświadczenia bohaterów z własnymi,

–określa cechy bohaterów utworu dokumentalnego i objaśnia ich relacje,

– określa cechy tekstu publicystycznego

Uczeń:

– prezentuje informacje o autorze, a w przypadku autorów lektur obowiązkowych także o innych utworach autora,

– wyjaśnia pojęcia występujące w tekście,

– ciekawie opowiada o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

– wyraża swój sąd o bohaterze utworu i jego zachowaniu

– porównuje doświadczenia bohatera z własnymi,

-wyjaśnia znaczenie wskazanych stałych związków wyrazowych i stosuje je w zdaniach

– samodzielnie formułuje zasady dobrego zachowania,

– przedstawia pomysły na spędzanie wolnego czasu,

– układa własne anagramy,

– opowiada w ciekawy sposób o własnych doświadczeniach i uczuciach, związanych z tematyką poznanych tekstów,

– przygotowuje w wybranej formie (plakat, film, prezentacja) interesujące informacje o swojej szkole dla rówieśników z innych krajów,

– projektuje i rysuje atrybuty dla siebie i kilku najbliższych osób

• wyszukuje w Słowniku mitów i tradycji kultury Władysława Kopalińskiego informacje o Olimpie i Hadesie,

– wypowiada się w wyczerpujący sposób na temat wydarzeń przedstawionych w tekście, odwołując się do znajomości całej lektury,

– opisuje ustnie elementy świata przedstawionego i wyjaśnia, na czym polega ich wyjątkowość,

– korzystając z różnych źródeł, wyszukuje informacje o historii powstania świata według mitologii słowiańskiej lub chińskiej

– redaguje opowiadanie twórcze o tym, skąd się wziął np. śnieg, grad, huragan,

– wyjaśnia przyczyny popularności mitów,

– rysuje ilustracje do mitów i uczestniczy w „Uczcie bogów na Olimpie”(przygotowuje prezentację jednego z bogów greckich),

– proponuje inny tytuł dla fragmentu tekstu,

– wyjaśnia, czym charakteryzuje się język utworu

– pracując w grupie, przygotowuje spis książek opowiadających o II wojnie światowej z perspektywy dziecka

-analizuje styl tekstu publicystycznego,

– prezentuje zawartość wybranego czasopisma, np. Victor Junior

– przygotowuje artykuł do gazetki szkolnej

-określa wady i zalety czasopism drukowanych i w wersji on-line

Kształcenie literackie i kulturowe – komiks

Uczeń:

– odczytuje dialogi w dymkach,

– wymienia bohaterów komiksu,

– wskazuje charakterystyczne cechy komiksu,

– rozpoznaje najbardziej znanych bohaterów komiksów,

– podaje tytuł swojego ulubionego komiksu

Uczeń:

– czyta ze zrozumieniem komiks,

– przedstawia bohaterów komiksu,

– wskazuje 2-3 charakterystyczne cechy komiksu,

– przedstawia miejsce i czas wydarzeń,

-wymienia najbardziej znanych autorów i bohaterów komiksów,

– przedstawia w 2-3 zdaniach swój ulubiony komiks

Uczeń:

– opowiada treść komiksu,

– określa 2-3 cechy bohaterów komiksu,

– opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach przedstawionych w komiksie,

– wskazuje charakterystyczne cechy komiksu,

– określa początki sztuki komiksowej w Polsce,

– przedstawia najbardziej znanych bohaterów komiksów

Uczeń:

– opowiada w ciekawy sposób o wydarzeniach przedstawionych w komiksie,

– opisuje magiczne przedmioty,

– odczytuje uczucia przedstawione na rysunkach

– określa początki sztuki komiksowej w Polsce i na świecie,

– prezentuje najbardziej znanych autorów komiksów

– prezentuje ulubiony komiks

Uczeń:

– prezentuje informacje o autorze komiksu,

– wyczerpująco wypowiada się na temat wydarzeń przedstawionych w komiksie, odwołując się do znajomości całej lektury,

– tworzy własny komiks z poznanymi bohaterami

Kształcenie literackie i kulturowe – dzieło sztuki: obraz

Uczeń:

– wymienia kolory znajdujące się na obrazie,

– wymienia przedmioty i postacie występujące na obrazie,

– wymienia elementy pejzażu przedstawione na obrazie

Uczeń:

– prezentuje elementy przedstawione na obrazie,

– wymienia elementy realistyczne i fantastyczne występujące na obrazie,

– określa czas i miejsce sytuacji przedstawionej na obrazie,

– odróżnia pejzaż od portretu i martwej natury

-dostrzega i nazywa scenę rodzajową

Uczeń:

– określa dominujące na obrazie kolory,

– opisuje sytuację przedstawioną na obrazie,

– określa źródło światła i ruch,

– nazywa emocje, które mogą odczuwać postacie z obrazu,

– określa nastrój, jaki wywołuje obraz

– opisuje w 2–3 zdaniach gesty i mimikę przedstawionych postaci,

-nazywa 2–3 emocje wyrażone przez postacie ukazane na obrazie,

– objaśnia rolę przedstawionych przedmiotów na obrazie,

– układa dialog osób przedstawionych na obrazie

Uczeń:

– określa elementy statyczne i dynamiczne obrazu,

-wymienia wartości ważne w życiu człowieka na podstawie dzieła sztuki,

– opisuje pierwszy i drugi plan obrazu,

– opowiada w kilku zdaniach o sytuacji przedstawionej na obrazie,

– opisuje umieszczone na obrazie elementy,

– proponuje tematy rozmów postaci przedstawionych na obrazie

Uczeń:

– określa nastrój obrazu i uczucia, jakie wywołuje oraz uzasadnia swoją wypowiedź,

– przedstawia własne zdanie na temat sytuacji z obrazu,

– omawia elementy sztuki plastycznej: plan, barwy, kompozycję, światło, ruch,

– dokonuje przekładu intersemiotycznego: wymyśla i opowiada historię, która mogłaby się wydarzyć w miejscu ukazanym na obrazie,

– nadaje inny tytuł obrazowi i uzasadnić swoją opinię,

– wyjaśnia związek tematyki obrazu z tytułem rozdziału

Kształcenie literackie i kulturowe –

dramat i spektakl teatralny,

dzieło filmowe

audycja radiowa

Uczeń:

– czyta głośno ze zrozumieniem tekst dramatyczny z podziałem na role,

– wymienia bohaterów utworu,

– wymienia najważniejsze wydarzenia,

– rozróżnia wydarzenia i postacie fantastyczne od realistycznych,

– określa, czym jest dramat,

– wymienia osoby tworzące spektakl teatralny,

– definiuje gatunki filmowe,

– wskazuje przykłady filmów danego gatunku filmowego,

-wskazuje swój ulubiony film

– wymienia osoby tworzące audycje radiowe,

– wyjaśnia pojęcia: emisja, ramówka, program cykliczny

– definiuje adaptację teatralną i filmową

Uczeń:

– czyta ze zrozumieniem i odpowiednią artykulacją oraz uwzględnieniem znaków interpunkcyjnych,

– przedstawia bohaterów, miejsce i czas wydarzeń,

– formułuje 2-3 zdania na temat wydarzeń przedstawionych w utworze,

– wskazuje wydarzenia oraz postacie realistyczne i fantastyczne,

– wskazuje tekst główny i tekst poboczny,

– przedstawia osoby tworzące spektakl teatralny i opisuje ich pracę,

– przedstawia 2-3 zasady kulturalnego zachowania się w teatrze,

– wskazuje dialog i monolog,

– wskazuje elementy plakatu teatralnego,

– rozróżnia gatunki filmowe

– przedstawia swój ulubiony film lub gatunek filmowy,

– wymienia osoby tworzące audycje radiowe i określić ich pracę,

– używa w zdaniach pojęć: emisja, ramówka, program cykliczny

– wymienia charakterystyczne cechy adaptacji filmowej i teatralnej

Uczeń:

– opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach występujących w utworze,

– określa cechy dramatu,

– określa cechy osób wykonujących zawody związane z teatrem,

– opowiada w kilku zdaniach o swojej wizycie w teatrze, używając słownictwa związanego z teatrem,

– odczytuje informacje z plakatu teatralnego,

– określa cechy dramatu ( podział na akty i sceny)

– wskazuje przykłady filmów z każdego gatunku filmowego

-prezentuje swój ulubiony gatunek filmowy,

–wypowiada się na temat swojej ulubionej audycji radiowej

– w wypowiedzi posługuje się pojęciami: emisja, ramówka, program cykliczny,

– wyjaśnia pojęcie adaptacja i ekranizacja

Uczeń:

– w ciekawy sposób opowiada o wydarzeniach występujących w utworze,

– określa cechy bohaterów,

– opisuje bohaterów,

– wyraża swoją opinię o bohaterach i ich zachowaniu,

– określa cechy dramatu (tekst główny i tekst poboczny, podział na akty i sceny),

– przedstawia morał płynący z przedstawienia,

– opowiada w ciekawy sposób o swojej wizycie w teatrze , swobodnie używając słownictwa związanego z teatrem,

– przedstawia zasady kulturalnego zachowania się w teatrze,

– planuje grę aktorską i projektuje dekoracje, kostiumy i rekwizyty do przedstawienia,

– określa charakterystyczne cechy poszczególnych gatunków filmowych,

-prezentuje swój ulubiony gatunek filmowy i uzasadnia swoje zdanie,

-opowiadać o swojej wizycie w kinie,

-przedstawia zasady kulturalnego zachowania się w kinie,

-ciekawie opowiada o swojej ulubionej audycji radiowej,

– wskazuje podobieństwa i różnice między radiem a telewizją,

–podaje przykłady innych adaptacji filmowych i teatralnych

Uczeń:

– prezentuje informacje o autorze,

– pracując w grupie planuje scenografię, rekwizyty, kostiumy, ruch sceniczny,

– pracując w grupie przygotowuje inscenizację przedstawienia,

– wypowiada się o swoich wrażeniach z ostatnio obejrzanego przedstawienia teatralnego, filmu

– wymyśla sposoby wykorzystania różnych przedmiotów codziennego użytku w teatrze,

– wymienia kilka nazwisk współczesnych twórców teatralnych,

– przygotowuje plakat teatralny do szkolnego przedstawienia dowolnej baśni lub mitu,

– redaguje wypowiedź na temat swojego ulubionego gatunku filmowego,

– korzystając z internetu, ustala dni i godziny nadawania audycji radiowych dla dzieci i młodzieży w dowolnej stacji radiowej,

– podaje przykłady innych adaptacji filmowych i teatralnych,

Wskazuje ekranizacje powieści młodzieżowych.

Kształcenie literackie i kulturowe – karta katalogowa rodzaje katalogów bibliotecznych

Samokształcenie

Uczeń:

– wymienia, co znajduje się w księgozbiorze podręcznym,

– określa , czym jest katalog biblioteczny,

– wymienia zasady zachowania się w bibliotece,

– określa, czym jest karta katalogowa i wymienia jej najważniejsze elementy

Uczeń:

– wymienia rodzaje katalogów bibliotecznych,

– przestrzega zasad zachowania się w bibliotece,

Uczeń:

– rozróżnia rodzaje katalogów bibliotecznych,

– wybiera katalog biblioteczny odpowiedni w określonej sytuacji,

– odnajduje w książce informacje potrzebne do przygotowania karty katalogowej

Uczeń:

– korzysta z katalogu bibliotecznego przy szukaniu książek i materiałów,

– znajduje wskazane informacje w karcie katalogu internetowego

Uczeń:

– swobodnie korzysta z katalogu bibliotecznego oraz z katalogu internetowego przy szukaniu książek i materiałów

Samokształcenie

Uczeń:

– rozpoznaje tekst informacyjny,

-definiuje na podstawie słownika frazeologicznego przysłowie i związek frazeologiczny,

-wskazuje elementy hasła encyklopedycznego,

– wyszukuje wyrazy bliskoznaczne w słowniku synonimów,

– wyszukuje wyrazy w słowniku języka polskiego i słowniku ortograficznym,

– wyszukuje w bibliotece lub internecie potrzebne informacje

– czyta lektury uzupełniające i przygotowuje ich prezentację

Uczeń:

– odczytuje wyrazy i definicje wyrazów ze zrozumieniem,

-odczytuje sens przenośny związków frazeologicznych i przysłów,

– odróżnia tekst informacyjny od tekstu literackiego,

• określa elementy hasła, encyklopedycznego

• odczytuje skróty stosowane w encyklopedii

Uczeń:

– odczytuje skróty i oznaczenia słownikowe,

– określa cechy tekstu informacyjnego,

– określa, pod jakimi hasłami należy szukać określonych informacji, — wyszukuje wskazane hasła w encyklopedii tradycyjnej,

– objaśnia, czym jest Wikipedia

– określa różnice między encyklopedią PWN a wolną encyklopedią

– wyszukuje określone hasła w Wikipedii

Uczeń:

– trafnie dobiera wyrazy bliskoznaczne i frazeologizmy,

– podejmuje próby korzystania z internetowych wersji słowników,

– sporządza notatkę na podstawie samodzielnie wyszukanych informacji,

–wyszukuje wskazane hasła w encyklopedii on-line

-korzysta z encyklopedii tradycyjnej i on-line,

– wyjaśnia, z jakiej encyklopedii lepiej korzystać i uzasadnić swoje zdanie,

-zapisuje pozyskane informacje na różne sposoby

– wyszukuje określone informacje w Wikipedii

-sporządza notatkę w określonej formie na temat kryteriów, które musi spełniać artykuł w Wikipedii

– wyjaśnia, dlaczego warto korzystać z Wikipedii i uzasadnia swoje zdanie

Uczeń:

– samodzielnie i sprawnie korzysta ze słownika synonimów, słownika języka polskiego, słownika frazeologicznego i słownika ortograficznego w wersji papierowej, a także korzysta z ich wersji internetowych,

– korzysta ze ”Słownika Mitów i Tradycji Kultury” W. Kopalińskiego i leksykonów nt. mitologii greckiej,

–samodzielnie korzysta z encyklopedii tradycyjnej i on-line, wyszukując potrzebne informacje,

– zbiera informacje na temat encyklopedii znajdujących się w bibliotece szkolnej,

– samodzielnie korzysta z Wikipedii, porównuje hasła z wersją papierową i zauważa różnice,

– przedstawia zalety i wady popularności kanałów YouTube

Pisanie form wypowiedzi

– kartka z życzeniami lub pozdrowieniami

Uczeń:

– poprawnie zapisuje miejscowość i datę,

– podejmuje próbę napisania życzeń lub pozdrowień

Uczeń:

– poprawnie zapisuje adres ,

– redaguje życzenia lub pozdrowienia według wzoru

Uczeń:

– stosuje zwroty do adresata,

– redaguje życzenia lub pozdrowienia

Uczeń:

– redaguje życzenia lub pozdrowienia odpowiednie do sytuacji i adresata,

– wskazuje różnice między SMS-em a kartka pocztową

Uczeń:

– redaguje poprawnie pod względem językowym, ortograficznym i kompozycyjnym kartkę pocztową z życzeniami lub pozdrowieniami w związku z określoną sytuacją

Pisanie form wypowiedzi

– list

-sms

-e-mail

Uczeń:

– poprawnie zapisuje miejscowość i datę,

– wymienia elementy listu,

– podejmuje próbę napisania listu, sms-a i, e-maila

Uczeń:

– stosuje zwrot do adresata,

– redaguje list według wzoru,

– redaguje komunikatywny SMS i e- mail do kolegi

Uczeń:

– stosuje zwroty do adresata,

– stosuje zwroty grzecznościowe,

– redaguje list do kolegi,

– redaguje komunikatywny SMS,

– poprawnie redaguje e -maila do kolegi

-zapisuje adres e-mailowy

-stosuje zasady pisania listów elektronicznych

– określa temat wiadomości

-stosuje zwroty do adresata i zwroty pożegnalne

-informuje odbiorcę o przesyłaniu plików w załączniku

listów zgodnie z etykietą językową

Uczeń:

– stosuje różne zwroty do adresata,

– dzieli tekst na akapity,

– redaguje list do określonego adresata na podany temat,

– potrafi właściwie zaadresować e- maila,

-poprawnie pod względem językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym redaguje sms i e-mail,

– podaje różnice między językiem młodzieżowym a językiem literackim na podstawie sms-a – e-maila

Uczeń:

– samodzielnie zgodnie z wymogami tej formy wypowiedzi redaguje poprawny i wyczerpujący temat list,

– bezbłędnie redaguje e-maila do osoby dorosłej lub instytucji

Pisanie form wypowiedzi

– notatka

Uczeń:

– określa, czym jest notatka i wymienia różne sposoby notowania,

Uczeń:

– odróżnia różne sposoby notowania,

– notuje ważne informacje w formie krótkiego tekstu i punktów

Uczeń:

– wybiera z tekstu ważne informacje,

– notuje w formie krótkiego tekstu, punktów, schematu i tabeli

Uczeń:

– sporządza notatkę w określonej formie,

– wybiera sposób zanotowania

Uczeń:

– trafnie wybiera najlepszą formę notatki i samodzielnie ją redaguje, zgodnie z wymogami tej formy,

– odczytuje skróty: wg, nr, np., ok., m.in., r. , w. i posługuje się nimi w notatkach

Pisanie form wypowiedzi

– opis przedmiotu i krajobrazu

Uczeń:

– wymienia najważniejsze elementy opisu przedmiotu,

– podaje wyrazy opisujące wygląd przedmiotu,

– opisuje w 2-3 zdaniach wygląd, wielkość, kształt, kolor przedmiotu,

– wymienia najważniejsze elementy opisu krajobrazu

– wymienia wyrazy opisujące wygląd krajobrazu

– opisuje ustnie krajobraz w 2–3 zdaniach

Uczeń:

– wyszukuje w tekście informacje na temat wyglądu przedmiotu,

– redaguje według wzoru opis przedmiotu,

– dobiera wyrazy bliskoznaczne,

– dobiera przymiotniki określające kolory, kształty,

-redaguje opis krajobrazu według wzoru,

-wydziela akapity w wypowiedzi pisemnej

Uczeń:

– redaguje opis przedmiotu,

-redaguje opis krajobrazu

– stosuje sformułowania określające położenie i ukształtowanie terenu oraz rozmieszczenie poszczególnych elementów krajobrazu

– stosuje odpowiednią kompozycję w wypowiedzi pisemnej

Uczeń:

– stosuje w opisie przedmiotu

odpowiednią kompozycję,

– wydziela akapity,

– redaguje opis krajobrazu, zachowując poszczególne elementy: informacje ogólne, rozmieszczenie poszczególnych elementów krajobrazu, emocje wywołane widokiem

-wyraża emocje wywołane widokiem

Uczeń:

– samodzielnie, zgodnie z wymogami dotyczącymi formy wypowiedzi, redaguje poprawny i wyczerpujący temat opis przedmiotu, unikając powtórzeń,

– samodzielnie i zgodnie z wymogami dotyczącymi tej formy wypowiedzi redaguje opis krajobrazu, unikając powtórzeń i zachęcając innych do odwiedzenia opisywanego miejsca

Pisanie form wypowiedzi

– plan wydarzeń

Uczeń:

– określa, czym jest ramowy i szczegółowy plan wydarzeń

Uczeń:

– porządkuje według chronologii plan ramowy wydarzeń

Uczeń:

– redaguje odtwórczy plan ramowy wydarzeń,

– przekształca czasowniki w rzeczowniki nazywające czynności

Uczeń:

– rozbudowuje plan ramowy w plan szczegółowy,

– stosuje odpowiedni układ graficzny

Uczeń:

– samodzielnie, zgodnie z wymogami dotyczącymi tej formy , redaguje poprawny ramowy i szczegółowy plan wydarzeń , unikając powtórzeń

Pisanie form wypowiedzi

– opowiadanie odtwórcze i

twórcze z dialogiem

baśń, legenda,

mit

sprawozdanie z wydarzenia

Uczeń:

– określa , czym są opowiadanie, baśń i legenda i wymienia ich części,

– podejmuje próbę pisania opowiadania z dialogiem, baśni, legendy, mitu zachowując kolejność wydarzeń

Uczeń:

– pisze opowiadanie z dialogiem, baśń, legendę, mit i sprawozdanie zachowując kolejność wydarzeń i trójdzielną kompozycję,

– redaguje opowiadanie, baśń, legendę, mit i sprawozdanie zgodnie z planem

Uczeń:

– pisze poprawne opowiadanie z dialogiem, baśń, legendę, mit oraz sprawozdanie pod względem chronologii i kompozycji , popełniając nieliczne błędy językowe i w zakresie zapisu

Uczeń:

– pisze poprawne pod kątem językowym i pod względem formy opowiadanie odtwórcze z dialogiem i twórcze, baśń, legendę, mit, sprawozdanie wydzielając akapity

Uczeń:

– samodzielnie i zgodnie z wymogami gatunku pisze poprawne opowiadanie twórcze z dialogiem, baśń, legendę, mit, sprawozdanie unikając powtórzeń, z bogatym słownictwem

Pisanie form wypowiedzi

– zaproszenie,

– podziękowanie,

– ogłoszenie

-dedykacja

Uczeń:

– wymienia najważniejsze elementy zaproszenia, podziękowania, ogłoszenia, dedykacji

– podejmuje próbę napisania zaproszenia, podziękowania lub ogłoszenia i dedykacji

Uczeń:

– redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie i dedykację według wzoru,

– poprawnie zapisuje datę i miejsce wydarzenia

Uczeń:

– redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie idedykację

– stosuje zwroty do adresata i charakterystyczne sformułowania,

– stosuje zwroty grzecznościowe,

– pisze krótko, zwięźle, konkretnie

Uczeń :

– redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie i dedykację, uwzględniając konieczne elementy,

– stosuje odpowiednią kompozycję i układ graficzny

Uczeń :

-samodzielnie i poprawnie redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie i dedykację, nadając mu ciekawą formę

Pisanie form wypowiedzi

– dialog

Uczeń:

– wskazuje dialog w tekście,

– podejmuje próbę napisania dialogu

Uczeń:

– uzupełnia dialog odpowiednimi znakami interpunkcyjnymi

Uczeń:

– pisze dialog na zadany temat,

– dobiera synonimy do czasowników: powiedzieć, mówić

Uczeń:

– poprawnie redaguje dialog na określony temat, unikając powtórzeń

Uczeń:

– samodzielnie, zgodnie z wymogami gatunku redaguje dialog stosując bogate słownictwo i poprawna znaki interpunkcyjne

Nauka o języku

– fonetyka

Uczeń:

– wymienia litery w kolejności alfabetycznej,

– dzieli wyrazy na sylaby

Uczeń:

– porządkuje wyrazy w kolejności alfabetycznej,

– poprawnie dzieli wyrazy na sylaby,

– odróżnia głoski od liter

Uczeń:

– określa liczbę liter i głosek w podanych wyrazach,

– poprawnie przenosi wyrazy do następnej linii,

– odróżnia samogłoski i spółgłoski

Uczeń:

– bezbłędnie odróżnia samogłoski i spółgłoski

Uczeń:

– wykorzystuję tę wiedzę w poprawnym i sprawnym korzystaniu ze słowników i katalogów

Nauka o języku

– akt komunikacji

Uczeń:

– wskazuje nadawcę i odbiorcę komunikatu,

– odczytuje najczęściej występujące znaki graficzne i symbole

– nazywa zwroty grzecznościowe

Uczeń:

– odróżnia komunikaty słowne, graficzne i dźwiękowe,

– odczytuje znaki graficzne i symbole,

– poprawnie posługuje się zwrotami grzecznościowymi

Uczeń:

– odczytuje informacje przekazywane za pomocą gestów i mimiki

Uczeń:

– przekazuje określone informacje za pomocą odpowiednich gestów i mimiki

Uczeń:

– projektuje znaki graficzne przekazujące określone informacje

Nauka o języku- znaki interpunkcyjne

Uczeń:

– wskazuje znaki interpunkcyjne: kropkę, pytajnik, wykrzyknik, cudzysłów,

– stosuje te znaki w wypowiedzeniach,

– wymienia zasady użycia przecinka przed spójnikami i w zdaniu

– podaje zasady użycia wielokropka

Uczeń:

– poprawnie stosuje te znaki w redagowanych rzez siebie tekstach,

– stosuje zasady użycia przecinka przed podanymi spójnikami, stawia przecinek miedzy wyrazami stanowiącymi wyliczenie,

– zapisuje tytuły utworów w cudzysłowach,

– zna zasady stosowania kursywy w tekście pisanym na komputerze,

– zna zasady użycia wielokropka

Uczeń:

– stosuje poprawną odmianę rzeczowników nazywających znaki interpunkcyjne ( zwłaszcza rzeczownika ,,cudzysłów”),

– poprawnie zapisuje wielokropek

Uczeń:

– określa różnice w treści zdania w zależności od zastosowanego znaku interpunkcyjnego,

– stosuje kursywę zamiennie z cudzysłowem w tekście pisanym na komputerze,

– poprawnie zapisuje wielokropek

Uczeń:

– redaguje własne teksty złożone z różnych rodzajów zdań i poprawnie stosuje znaki interpunkcyjne

Nauka o języku – części mowy

rzeczownik,

przymiotnik,

czasownik,

przysłówek,

przyimek,

spójnik

liczebnik

Uczeń:

– wskazuje rzeczownik,

– podaje liczby, rodzaj i przypadek rzeczownika

– wskazuje przymiotnik,

– podaje liczby, przypadki, osoby i rodzaje przymiotnika-stopniuje przymiotniki i przysłówki

– wskazuje czasowniki,

– podaje liczby, rodzaje i osoby czasownika,

– wskazuje czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym,

– określa bezokolicznik jak formę nieosobową czasownika,

– wskazuje przysłówki wśród innych części mowy,

– wskazuje przyimki wśród innych części mowy,

– wskazuje spójniki wśród innych części mowy,

– wskazuje liczebniki wśród innych części mowy

– definiuje liczebniki główne i porządkowe

Uczeń:

– określa rodzaj rzeczownika,

– odmienia rzeczownik przez liczby i przypadki

– odmienia przymiotnik przez liczby i przypadki,

– wypisuje z tekstu rzeczowniki wraz z określającymi je przymiotnikami,

-stopniuje przymiotniki i przysłówki

– odmienia czasowniki przez liczby, rodzaje i osoby,

– odróżnia czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym,

– rozpoznaje bezokolicznik

– określa rodzaj czasownika,

– wyszukuje przysłówki w tekście,

– rozpoznaje przysłówki pochodzące od przymiotników,

– wyszukuje przyimki w tekście,

– wskazuje wyrażenia przyimkowe,

– wyszukuje spójniki w tekście

– odróżnia liczebniki główne od porządkowych

-wskazuje liczebniki zbiorowe

Uczeń:

– stosuje rzeczowniki w odpowiednich formach,

– stosuje przymiotniki w odpowiednich formach,

– odróżnia przymiotniki w rodzaju męskoosobowym i niemęskoosobowym,

– stosuje czasowniki w odpowiednich formach,

– określa osobę, liczbę i rodzaj czasownika,

– odróżnia formę osobową od nieosobowej,

– tworzy przysłówki od przymiotników,

-stopniuje przymiotniki i przysłówki

– posługuje się przysłówkami w zdaniu,

– rozpoznaje wyrażenia przyimkowe,

– uzupełnia wypowiedź pisemną odpowiednimi spójnikami,

– stosować poprawne formy liczebników głównych i porządkowych

– stosuje poprawne formy liczebników zbiorowych

Uczeń:

– określa przypadek i liczbę danego rzeczownika,

– określa przypadek, rodzaj i liczbę danego przymiotnika,

– określa rodzaj przymiotnika w liczbie pojedynczej i mnogiej,

– poprawnie stosuje czasowniki w różnych rodzajach,

– tworzy poprawne formy trudnych czasowników,

– określa osobę, rodzaj i liczbę danego czasownika,

– używa bezokoliczników w wypowiedzi

– przekształca teksty pisane w czasie teraźniejszym na teksty pisane w czasie przeszłym lub przyszłym,

– stosuje formy prostą i złożoną czasowników w czasie przyszłym,

– określa znaczenie przysłówków w zdaniu,

stopniuje przymiotniki i przysłówki

– dostrzega związek między przysłówkiem a czasownikiem,

– określa znaczenie przyimków w zdaniu,

– rozróżnia wyrażenia przyimkowe wskazujące na miejsce i wskazujące na czas,

– określa znaczenie spójników w zdaniu,

– stosuje poprawne formy liczebników wielowyrazowych

Uczeń:

– rozpoznaje rodzaj rzeczowników sprawiających trudności (np. pomarańcza)

– poprawnie używa różnych form rzeczowników i przymiotników, a w razie wątpliwości korzysta ze słownika

– opisuje szkolnego kolegę , używając przymiotników,

– używa poprawnego sformułowania ubieram się w płaszcz

– odróżnia w formach osobowych czasowników formę złożoną czasu przyszłego z bezokolicznikiem od formy złożonej z dwóch czasowników,

– redaguje tekst z wykorzystaniem różnych , celowo dobranych przysłówków,

– stopniuje przymiotniki i przysłówki

– redaguje tekst z wykorzystaniem wyrażeń przyimkowych,

– redaguje tekst z wykorzystaniem spójników,

– redaguje informację o wycieczce klasowej, używając różnych liczebników w odpowiednich poprawnych formach.

Nauka o języku- części zdania podmiot i orzeczenie

podmiot szeregowy i domyślny

przydawka

dopełnienie

i

okolicznik

Uczeń:

– podaje nazwy głównych części zdania,

– definiuje przydawkę

-wymienia pytania, na które odpowiada przydawka

-stosuje przydawki w zdaniu

– definiuje dopełnienie

-definiuje okolicznik

-stosuje dopełnienie i okolicznik w zdaniu

Uczeń:

– wskazuje podmiot jako wykonawcę czynności i potrafi zdefiniować podmiot szeregowy i domyślny,

– wskazuje orzeczenie jako określenie czynności lub stanu,

– wskazuje przydawkę w zdaniu

– rozpoznaje części mowy, którymi jest wyrażona przydawka

– wskazuje dopełnienie w zdaniu

– wskazuje okolicznik w zdaniu

– rozpoznaje części mowy, którymi jest wyrażone dopełnienie

• rozpoznać części mowy, którymi jest wyrażony okolicznik

Uczeń:

– wskazuje i nazywa podmiot domyślny i szeregowy

-wskazuje orzeczenie w podanych zdaniach,

– ustala pytania, na które odpowiada przydawka, rozpoznaje części mowy, którymi jest wyrażona przydawka,

– ustala, na jakie pytania odpowiada dopełnienie

-ustala, na jakie pytania odpowiada okolicznik

Uczeń:

– rozpoznaje główne części zdania w tekście,

-zaznacza przydawki na wykresach zdań pojedynczych,

– zaznacza dopełnienie i okolicznik na wykresach zdań pojedynczych

Uczeń:

-rozpoznaje grupę podmiotu i orzeczenia,

-bezbłędnie rozpoznaje podmiot szeregowy i domyślny,

–wyjaśnia znaczenie przydawek w zdaniu

-układa hasła reklamujące wybrane produkty i wyjaśnić znaczenie występujących w nich przydawek

– bezbłędnie sporządza wykresy zdań pojedynczych i zaznaczać w nich przydawki,

– wyjaśnia znaczenie dopełnienia i okolicznika w zdaniu

– bezbłędnie sporządza wykresy zdań pojedynczych i zaznacza dopełnienia i okoliczniki

Nauka o języku – zdanie i równoważnik zdania,

– zdania pojedyncze i złożone,

– zdanie pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte,

– zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące

Uczeń:

– określa, czym jest równoważnik zdania

– odróżnia zdanie pojedyncze od złożonego,

– odróżnia zdanie pojedyncze nierozwinięte od zdania pojedynczego rozwiniętego,

– rozróżnia zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,

-potrafi:

zdefiniować zdania złożone współrzędnie,

zdefiniować zdania złożone podrzędnie,

zdefiniować zdania składowe w zdaniu złożonym

układać zdania złożone ze zdań składowych

Uczeń:

– odróżnia zdanie od równoważnika zdania,

– wskazuje zdania składowe w zdaniu złożonym,

– wskazuje grupę podmiotu i grupę orzeczenia w zdaniu pojedynczym rozwiniętym,

– buduje poprawnie zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,

-potrafi:

wskazać zdanie złożone współrzędnie,

wskazać zdanie złożone podrzędnie,

wskazać zdania składowe w zdaniu złożonym,

wskazać zdanie nadrzędne i zdanie podrzędne w zdaniu złożonym podrzędnie

Uczeń:

– przekształca równoważniki zdania w zdania,

– układa zdania złożone ze zdań pojedynczych,

– rozwija zdania nierozwinięte w zdania rozwinięte,

– przekształca zdania oznajmujące w pytające,

-potrafi:

odróżniać zdania złożone współrzędnie od zdań złożonych podrzędnie,

wskazać zdanie nadrzędne i zdanie podrzędne w zdaniu złożonym podrzędnie,

stosować odpowiednie spójniki, łącząc zdania pojedyncze w złożone

Uczeń:

– przekształca zdania w równoważniki zdania i odwrotnie,

– stosuje odpowiednie spójniki, łączące zdania pojedyncze w zdania złożone,

– buduje zdania pojedyncze rozwinięte,

– przekształca zdania rozkazujące tak, by wyrażały prośbę,

-potrafi:

odróżnić wykres zdania złożonego współrzędnie od wykresu zdania złożonego podrzędnie,

wykonywać wykresy zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie

Uczeń:

– stosuje poprawnie różne rodzaje zdań w zależności od zamierzonego celu,

-potrafi:

odróżniać zdania złożone współrzędnie od zdań złożonych podrzędnie i samodzielnie wykonywać ich wykresy

Nauka o języku- zasady ortograficzne

Uczeń:

– wymienia zasady ortograficzne pisowni ó i u,

– poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na –ów, -ówka, -ówna,

– wymienia zasady ortograficzne pisowni rz i ż,

– poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na –arz, -erz, -mistrz, -mierz,

– wymienia zasady ortograficzne pisowni ch i h,

– zapisuje poprawnie wyrazy z ch na końcu wyrazu,

– wymienia zasady pisowni nie, -by z czasownikami, rzeczownikami , przymiotnikami i przysłówkami,

– wymienia zasady ortograficzne pisowni wielką literą imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów, tytułów, a także nazw państw, miast dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów;

– wymienia zasady pisowni małą literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, wsi

Uczeń:

– stosuje zasady ortograficzne pisowni ó i u,

– tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z ó wymiennym,

– stosuje zasady ortograficzne pisowni rz i ż,

– poprawnie zapisuje wyrazy z ż po l, ł, r, n,

– stosuje zasady ortograficzne pisowni ch i h,

– poprawnie zapisuje wyrazy z h w środku wyrazu,

– stosuje zasady pisowni ni, -by i z czasownikami, rzeczownikami , przymiotnikami i przysłówkami,

– stosuje zasady ortograficzne pisowni wielką literą imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów, tytułów,a także nazw państw, miast dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów;

– stosuje zasady pisowni małą literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, wsi

Uczeń:

– poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na : -uj, -uje, -unek, -us, -usz, -uch, -ura, -ulec,

– korzysta ze słownika ortograficznego,

– tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z rz i ż wymiennym,

– tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z h wymieniającym się na g, z, ż,

– poprawnie zapisuje wyrazy z przeczeniem nie i cząstką -by ,

– poprawnie zapisuje imiona , nazwiska, przydomki, przezwiska, tytuły książek, filmów, programów, dzieł sztuki,

– poprawnie zapisuje nazwy państw,miast, dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów,

miast, dzielnic i wsi

Uczeń:

– poprawnie zapisuje wyrazy z ó niewymiennym,

– poprawnie zapisuje wyjątki w pisowni rz po spółgłoskach,

– poprawnie zapisuje wyrazy z rz i ż niewymiennym,

– zapisuje poprawnie wyrazy z h niewymiennym,

– poprawnie zapisuje małą literą przymiotniki utworzone od nazw własnych

Uczeń:

– samodzielnie i sprawnie korzysta ze słownika ortograficznego,

– poprawnie zapisuje wszystkie wyrazy z trudnością ortograficzną ó, u, rz, ż, ch, h

– układa krótkie, zabawne historyjki, używając wyrazów z trudnością ortograficzną

– zapisuje poprawnie wszystkie podane wyrazy z trudnością ortograficzną związaną z zasadą pisowni przeczenia nie z czasownikami, rzeczownikami, przymiotnikami i przysłówkami,

– poprawnie zapisuje wszystkie podane wyrazy – według zasad pisowni małą i wielką literą omawianych na lekcji

Podręcznik nie ma dla nas tajemnic

Zamieńmy słowo, kl. 6

– zapoznaje się ze spisem treści podręcznika

– podaje przykłady lekcji literackich, językowych i kulturowych

– podaje przykłady lektur obowiązujących i uzupełniających

– pod kierunkiem nauczyciela korzysta z podręcznika

– orientuje się w budowie podręcznika

– rozpoznaje lekcje literackie, językowe i kulturowe

– zna lektury obowiązkowe i uzupełniające

– korzysta z podręcznika

– omawia budowę podręcznika

– wyjaśnia, czym różnią się lekcje literackie, językowe i kulturowe

– rozróżnia lektury obowiązkowe i uzupełniające

– świadomie korzysta z podręcznika

– funkcjonalnie korzysta ze spisu treści

– omawia różnice między lekcjami literackimi, językowymi i kulturowymi

– rozróżnia lektury obowiązkowe i uzupełniające

– funkcjonalnie korzysta z podręcznika

– samodzielnie i poprawnie korzysta z całego podręcznika

Rozdział I. Fantazja

1.* Są takie miejsca

Katherine Paterson, Most do Terabithii (fragmenty)

* Numeracja w wymaganiach edukacyjnych odpowiada numerom scenariuszy lekcji, zawartym w publikacji Zamieńmy słowo. Poradnik nauczyciela dla klasy 6.

– zna pojęcie fantazji

– przedstawia bohaterów

– zna pojęcie tekstu kultury

– zna opis miejsca jako formę wypowiedzi

– wie, co to jest fantazja

– podaje cechy bohaterów

– wie, co to jest tekst kultury

– wie, czym cechuje się opis miejsca

– podaje przykłady elementów fantastycznych

– opowiada o bohaterach

– wyjaśnia, co to jest tekst kultury

– gromadzi materiał do opisu miejsca

– wyjaśnia co to jest fantazja

– charakteryzuje bohaterów

– podaje przykłady tekstów kultury

– opisuje miejsce

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

2. Czas otworzyć pudełko… z wyobraźnią

Zbigniew Herbert Pudełko zwane wyobraźnią

– zna podstawowe środki poetyckie

– wie, co to jest obraz poetycki

– zna pojęcie wiersza białego

– rozpoznaje nadawcę i odbiorcę wiersza białego

– wskazuje środki poetyckie

– wskazuje obrazy poetyckie

– wie, co to jest wiersz biały

– wskazuje nadawcę i odbiorcę wiersza białego

– nazywa środki poetyckie

– omawia obrazy poetyckie

– wyjaśnia, co to jest wiersz biały

– wypowiada się na temat nadawcy i odbiorcy wiersza białego

– omawia funkcję środków poetyckich

– interpretuje obrazy poetyckie

– omawia cechy wiersza białego

– omawia nadawcę i odbiorcę wiersza białego

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

3. Jedno słowo, wiele znaczeń

– zna pojęcie wyrazów wieloznacznych

– zna znaczenia wyrazów wieloznacznych

– wskazuje w zdaniach wyrazy wieloznaczne

– wie, co to są wyrazy wieloznaczne

– rozpoznaje znaczenia wyrazów wieloznacznych

– rozpoznaje zdania z wyrazami wieloznacznymi

– wyjaśnia, co to są wyrazy wieloznaczne

– wie, jakie są znaczenia wyrazów wieloznacznych

– podaje przykłady zdań z wyrazami wieloznacznymi

– podaje przykłady wyrazów wieloznacznych

– podaje znaczenia wyrazów wieloznacznych

– stosuje zdania z wyrazami wieloznacznymi

– stosuje w wypowiedziach wyrazy wieloznaczne

5.

4. Fantastycznie jest pofantazjować!

Harry Potter i kamień filozoficzny

– zna pojęcie realności

– rozpoznaje realizm i fantastykę

– wyróżnia utwory fantastyczne

– zna przykłady imion i nazwisk obcych

– wie, co to jest realność

– odróżnia realizm od fantastyki

– rozpoznaje utwory fantastyczne

– zna zasady odmiany imion i nazwisk obcych

– wypowiada się na temat realności

– wypowiada się na temat realizmu i fantastyki

– podaje przykłady utworów fantastycznych

– wyjaśnia zasady odmiany imion i nazwisk obcych

– wyjaśnia, co to jest realność

– wyjaśnia, czym się różni realizm od fantastyki

– podaje cechy utworów fantastycznych

– poprawnie odmienia imiona i nazwiska obce

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

6.

5. Dlaczego warto odróżniać fakty od opinii?

– zna pojęcia faktu i opinii

– wypowiada się na temat faktu i opinii

– wie, czym jest fakt i czym jest opinia

– wie, że należy kulturalnie wyrażać swoje zdanie

– wyjaśnia, czym są fakt i opinia

– wyjaśnia, dlaczego należy kulturalnie wyrażać swoje zdanie

– rozpoznaje fakty i opinie

– kulturalnie wyraża swoje zdanie

– prezentuje fakty i opinie

7.

6. Tajemnica niebieskiego kamienia

Christopher Paolini, Eragon (fragmenty)

– zna pojęcie literatury fantasy

– zna nazwy gatunkowe i imiona z literatury fantasy

– wie, na czym polega plan wydarzeń

– odróżnia elementy realistyczne od fantastycznych

– rozwiązuje proste krzyżówki

– wie, czym jest literatura fantasy

– wie, jak zapisywać nazwy gatunkowe i imiona z literatury fantasy

– wie, jak zapisać plan wydarzeń

– rozpoznaje elementy realistyczne i fantastyczne

– wie, jak ułożyć krzyżówkę

– podaje przykłady literatury fantasy

– wyjaśnia, jak zapisywać nazwy gatunkowe i imiona z literatury fantasy

– wyjaśnia, na czym polega plan wydarzeń

– podaje przykłady elementów realistycznych i fantastycznych

– wyjaśnia, jak ułożyć krzyżówkę

– podaje cechy literatury fantasy

– poprawnie zapisuje nazwy gatunkowe i imiona z literatury fantasy

– tworzy plan wydarzeń

– wskazuje elementy realistyczne i fantastyczne

– układa krzyżówkę

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

8.

7. Do czego ludziom potrzebne jest ocenianie?

– odróżnia wyrazy neutralne od wartościujących

– zna wyrazy nacechowane emocjonalnie

– zna zdrobnienia i zgrubienia

– rozpoznaje wyrazy neutralne i wartościujące

– rozpoznaje wyrazy nacechowane emocjonalnie

– rozpoznaje zdrobnienia i zgrubienia

– podaje przykłady wyrazów neutralnych i wartościujących

– wie, że nie należy używać wyrazów obraźliwych

– wie, czym się różnią wyrazy neutralne od wartościujących

– zastępuje wyrazy obraźliwe ich neutralnymi odpowiednikami

– zna wyrazy poniżające i ich nie używa

– świadomie i odpowiedzialnie stosuje wyrazy oceniające

9.

8. Przez trudy – do gwiazd!

Andy Weir, Marsjanin (fragmenty)

– prezentuje bohatera

– wie, na czym polega fantastyka

– wie, co to jest narracja

– rozpoznaje literaturę fantastycznonaukową

– wskazuje cechy bohatera

– rozpoznaje elementy fantastyczne

– zna różne typy narracji

– wskazuje cechy literatury fantastycznonaukowej

– wypowiada się na temat bohatera

– wypowiada się na temat elementów fantastycznych

– przedstawia różne typy narracji

– wypowiada się na temat literatury fantastycznonaukowej

– charakteryzuje bohatera

– wymienia elementy fantastyczne

– wyjaśnia, czym się cechuje narracja pierwszoosobowa

– wskazuje różnice między literaturą fantasy a literaturą fantastycznonaukową

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

10.

9. Opowiem wam coś fantastycznego!

– rozpoznaje opowiadanie fantastyczne

– zna pojęcie chronologii wydarzeń

– wie, na czym polega spójność tekstu

– zna pojęcie akapitu

– zna cechy opowiadania fantastycznego

– wie, na czym polega chronologia wydarzeń

– zna wyróżniki spójności tekstu

– wie, co to jest akapit

– omawia cechy opowiadania fantastycznego

– wyjaśnia, na czym polega chronologia wydarzeń

– stosuje wyróżniki spójności tekstu

– wyjaśnia, co to jest akapit

– układa opowiadanie fantastyczne

– zachowuje chronologię wydarzeń

– zachowuje spójność tekstu

– stosuje akapity

– tworzy twórcze opowiadanie fantastyczne z dialogami i monologami

11.

10. Rzeczownik w osobliwej odsłonie

– zna pojęcie rzeczowników osobliwych

– wie, że rzeczowniki osobliwe odmieniają się według specjalnych zasad

– wie, że istnieją rzeczowniki nieodmienne

– wie, co to są rzeczowniki osobliwe

– zna zasady odmiany rzeczowników osobliwych

– rozpoznaje rzeczowniki nieodmienne

– wyjaśnia, co to są rzeczowniki osobliwe

– wyjaśnia zasady odmiany rzeczowników osobliwych

– wypowiada się na temat rzeczowników nieodmiennych

– wskazuje przykłady rzeczowników osobliwych

– odmienia rzeczowniki osobliwe

– podaje przykłady rzeczowników nieodmiennych

– bezbłędnie stosuje formy rzeczowników osobliwych

12.

78. Nie chcę żadnych przygód, dziękuję

LEKTUROWNIK

John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem

– wie, gdzie i kiedy rozgrywają się wydarzenia opisane w tekście

– prezentuje postacie

– wymienia najważniejsze wydarzenia

– wie, co to jest ogłoszenie

– rozpoznaje czas i miejsce wydarzeń

– nazywa uczucia bohatera

– wymienia wydarzenia

– zna cechy ogłoszenia

– wypowiada się na temat czasu i miejsca wydarzeń

– wypowiada się na temat uczuć bohatera

– porządkuje wydarzenia

– omawia cechy ogłoszenia

– omawia czas i miejsce wydarzeń

– omawia uczucia bohatera

– ocenia wydarzenia

– pisze ogłoszenie

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

13.

79. Wyprawa w nieznane

LEKTUROWNIK

John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem

– formułuje temat tekstu

– zna opowiadanie z dialogiem jako formę wypowiedzi

– dostrzega podtytuł

– wskazuje okoliczności i cel wyprawy

– rozpoznaje opowiadanie z dialogiem

– rozpoznaje podtytuł

– opowiada o okolicznościach i celu wyprawy

– wskazuje cechy opowiadania z dialogiem

– wyjaśnia, czemu służy podtytuł

– wypowiada się na temat okoliczności i celu wyprawy

– tworzy opowiadanie z dialogiem

– omawia funkcję podtytułu

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

14.

80. Odważny jak…hobbit?

LEKTUROWNIK

John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem

– prezentuje bohatera

– wymienia najważniejsze wydarzenia

– dostrzega przeżycia i emocje

– zna przykład przepisu kulinarnego

– nazywa cechy bohatera

– wymienia wydarzenia

– nazywa przeżycia i emocje

– zna cechy przepisu kulinarnego

– wypowiada się na temat bohatera

– wypowiada się na temat wydarzeń

– omawia przeżycia i emocje

– omawia cechy przepisu kulinarnego

– charakteryzuje bohatera

– porządkuje wydarzenia

– wypowiada się na temat przeżyć i emocji

– tworzy ze zrozumieniem przepis kulinarny

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

– wymyśla przepis na ciekawe danie

15.

81. Gdyby Bilbo pisał bloga…

LEKTUROWNIK

John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem

– dostrzega informacje związane z miejscem wydarzeń

– rozpoznaje blog jako formę wypowiedzi

– podaje informacje związane z miejscem wydarzeń

– wie, co to jest blog

– porządkuje informacje dotyczące miejsca wydarzeń

– wyjaśnia, co to jest blog

– opisuje miejsce wydarzeń

– pisze fragmenty bloga

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

– samodzielnie tworzy blog

16.

82. Postacie fantastyczne w fantastycznej lekturze

LEKTUROWNIK

John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem

– zna pojęcie powieści fantasy

– odróżnia postacie fantastyczne od realistycznych

– odróżnia powieść fantasy od innych odmian tego gatunku

– rozpoznaje postacie fantastyczne

– wypowiada się na temat powieści fantasy

– podaje przykłady postaci fantastycznych

– wymienia cechy powieści fantasy

– wypowiada się na temat postaci fantastycznych

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

17.

11. Podsumowanie rozdziału I

Brandon Mull, Baśniobór (fragmenty)

materiał z rozdziału I

– zna pojęcie tekstu kultury

– odróżnia fikcję od realności

– zna pojęcie faktu i opinii

– rozpoznaje utwory fantasy

– rozpoznaje utwory fantastycznonaukowe

– wie, co to jest tekst kultury

– wie, czym jest realność, a czym fikcja

– wie, czym jest fakt, a czym opinia

– podaje cechy utworów fantasy

– podaje cechy utworów fantastycznonaukowych

– wyjaśnia, co to jest tekst kultury

– wyjaśnia czym jest fikcja, a czym realność

– wyjaśnia, czym jest fakt, a czym opinia

– omawia cechy utworów fantasy

– omawia cechy utworów fantastycznonaukowych

– wskazuje przykłady tekstów kultury

– podaje przykłady realności i fikcji

– odróżnia fakty od opinii

– podaje przykłady utworów fantasy

– podaje przykłady utworów fantastycznonaukowych

– zna, omawia i interpretuje teksty i materiał językowy z rozdziału

Rozdział II. Dociekliwość

18.

12. Chcę zrozumieć, jak działa świat

Tomasz Rożek, Człowiek (fragmenty)

– zna pojęcie tekstu popularnonaukowego

– wie, na czym polega wyciąganie wniosków

– wie, na czym polega odkrycie naukowe

– wie, co to jest tekst popularnonaukowy

– wyciąga wnioski na podstawie fragmentu utworu

– podaje przykłady odkryć naukowych

– wyjaśnia, czym jest tekst popularnonaukowy

– omawia wnioski na podstawie tekstu popularnonaukowego

– wypowiada się na temat odkryć naukowych

– rozpoznaje tekst popularnonaukowy

– wyciąga wnioski na podstawie przesłanek

– omawia przykłady odkryć naukowych

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

19.

13. Jak precyzyjnie powiedzieć o tym, co robimy

– zna pojęcia czasownika dokonanego i niedokonanego

– stosuje odpowiednie formy czasownika

– analizuje budowę czasowników dokonanych i niedokonanych

– rozpoznaje czasowniki dokonane i niedokonane

– uzupełnia zdania odpowiednimi formami czasownika

– zestawia czasowniki dokonane z niedokonanymi

– wyjaśnia, czym się cechują czasowniki dokonane i niedokonane

– analizuje zdania z czasownikami dokonanymi i niedokonanymi

– porównuje czasowniki dokonane i niedokonane

– odróżnia czasowniki dokonane od niedokonanych

– układa zdania z czasownikami dokonanymi i niedokonanymi

– łączy w pary czasowniki dokonane i niedokonane

– rozpoznaje aspekt czasownika i stosuje prawidłowo czasowniki w odpowiednich formach

20.

14. Dowiedzieć się więcej o drugim człowieku

Ariadna Piepiórka, Album z emocjami (fragmenty)

– stara się poznawać ludzi

– dostrzega emocje bohaterów

– wie, na czym polega pytanie

– przedstawia bohaterów

– podaje sposoby poznawania ludzi

– omawia emocje bohaterów

– wie, jak ułożyć pytania

– wskazuje cechy bohaterów

– omawia sposoby poznawania ludzi

– nazywa emocje bohaterów

– wyróżnia pytania spośród innych rodzajów wypowiedzeń

– nazywa cechy bohaterów

– wypowiada się na temat poznawania ludzi

– wypowiada się na temat emocji bohaterów

– układa pytania skierowane do bohaterów

– charakteryzuje bohaterów

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

21.

15. Jak piszemy, a jak mówimy?

– wie, co to jest język mówiony i język pisany

– wie, że istnieją różne odmiany języka

– dostrzega związki między językiem a sytuacją komunikacyjną

– zna cechy języka mówionego i języka pisanego

– zna różne odmiany języka

– dostosowuje język do sytuacji komunikacyjnej

– omawia cechy języka mówionego i języka pisanego

– omawia różne rodzaje języka

– omawia związki języka z sytuacją komunikacyjną

– odróżnia język mówiony od języka pisanego

– stosuje różne odmiany języka

– rozróżnia język w zależności od sytuacji komunikacyjnej

– poprawnie posługuje się językiem mówionym i językiem pisanym

22.

16. Szukam prawdy o sobie

Tadeusz Różewicz, Zadanie domowe

– wie, co to jest podmiot liryczny

– rozpoznaje tekst poetycki i prozę

– zna pojęcie autoportretu

– zna pojęcie selfie

– wskazuje podmiot liryczny

– odróżnia tekst poetycki od prozatorskiego

– wie, co to jest autoportret

– wie, że selfie to forma autoportretu

– wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

– wskazuje różnice między tekstem poetyckim a prozatorskim

– wyjaśnia, co to jest autoportret

– wyjaśnia, czym jest selfie

– omawia podmiot liryczny

– przekształca tekst poetycki w prozę

– przedstawia swój autoportret

– omawia autoportrety różnych twórców

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

23.

83. Katarynka w księgarni

LEKTUROWNIK

Bolesław Prus, Katarynka

– przedstawia swoje wrażenia po przeczytaniu utworu

– omawia okładkę utworu

– zna podstawowe zasady pisowni nie z czasownikami

– wypowiada się na temat utworu

– projektuje okładkę

– zna zasady pisowni nie z niektórymi czasownikami

– prezentuje wydarzenia utworu

– wypowiada się na temat swojego projektu okładki

– omawia zasady pisowni nie z czasownikami

– ocenia utwór

– omawia swój projekt okładki

– stosuje zasady pisowni nie z niektórymi czasownikami

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

24.

84. Pan Tomasz i niewidoma dziewczynka – spotkanie dwóch światów

LEKTUROWNIK

Bolesław Prus, Katarynka

– wie, z jakich elementów składa się świat przedstawiony utworu

– przedstawia bohaterów

– wie, co to jest rekwizyt znaczący

– wyróżnia elementy świata przedstawionego

– wskazuje cechy bohaterów

– dostrzega rolę katarynki jako znaczącego rekwizytu

– wypowiada się na temat elementów świata przedstawionego utworu

– wypowiada się na temat bohaterów

– dostrzega symboliczne znaczenie katarynki

– omawia elementy świata przedstawionego

– charakteryzuje bohaterów

– omawia rolę katarynki jako znaczącego rekwizytu

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

25.

85. Krótka, zwięzła, jednowątkowa…

LEKTUROWNIK

Bolesław Prus, Katarynka

– wie, że nowela to gatunek epicki

– wie, co to jest wątek

– wie, czym jest puenta

– obserwuje budowę noweli

– rozpoznaje nowelę

– szereguje wydarzenia w wątku

– rozpoznaje punkt kulminacyjny

– wskazuje puentę

– zna cechy budowy noweli

– omawia cechy noweli

– porządkuje wydarzenia w wątku

– wyjaśnia, czym jest punkt kulminacyjny

– omawia puentę

– wskazuje cechy budowy noweli

– wie, czym się wyróżnia nowela wśród innych gatunków epickich

– wyjaśnia, czym jest wątek

– wskazuje punkt kulminacyjny

– interpretuje puentę,

– omawia cechy budowy noweli

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

26.

17. Kto i po co sfałszował obraz?

Deron R. Hicks, Przekręt na van Gogha (fragmenty)

– prezentuje bohaterów

– wymyśla krótki dalszy ciąg historii

– nazywa cechy bohaterów

– przedstawia wydarzenia związane z dalszym ciągiem historii

– omawia cechy bohaterów

– porządkuje wydarzenia związane z dalszym biegiem historii

– charakteryzuje bohaterów

– opowiada dalszy ciąg historii

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

27.

18. Pudełko po czekoladkach – piszemy opowiadanie detektywistyczne

– rozpoznaje opowiadanie detektywistyczne

– rozpoznaje słownictwo charakterystyczne dla opowiadania detektywistycznego

– próbuje napisać opowiadanie detektywistyczne

– zna cechy opowiadania detektywistycznego

– zna słownictwo charakterystyczne dla opowiadania detektywistycznego

– z pomocą nauczyciela pisze opowiadanie detektywistyczne

– wypowiada się na temat opowiadania detektywistycznego

– omawia słownictwo charakterystyczne dla opowiadania detektywistycznego

– pisze opowiadanie detektywistyczne

– omawia cechy opowiadania detektywistycznego

– stosuje słownictwo charakterystyczne dla opowiadania detektywistycznego

– pisze twórcze opowiadanie detektywistyczne

– pisze rozwinięte, twórcze opowiadanie detektywistyczne z użyciem dialogów i opisów

28.

19. Spójrz na czasownik z innej strony

– wie, ze czasownik może występować w stronie czynnej lub biernej

– wie, że da się przekształcić czasownik ze strony czynnej na bierną i odwrotnie

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– wie, co to jest dopełnienie

– rozpoznaje stronę czynną i bierną czasownika

– przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

– wie, jakie czasowniki są przechodnie, a jakie nieprzechodnie

– wskazuje dopełnienie bliższe

– omawia stronę czynną i bierną czasownika

– wyjaśnia mechanizm przekształcania stron czasownika

– wyjaśnia, jakie są czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– wyjaśnia, kiedy dopełnienie jest bliższe

– stosuje stronę czynną i bierną czasownika

– przekształca w zdaniach stronę czynną na bierną i odwrotnie

– podaje przykłady czasowników przechodnich i nieprzechodnich

– wskazuje , kiedy dopełnienie staje się podmiotem

– poprawnie rozpoznaje stronę czynną i bierną czasownika oraz poprawnie się nimi posługuje

29.

20. Czego jeszcze nie wiemy o orzeczeniu

– zna orzeczenie jako część zdania

– zna różne rodzaje orzeczenia

– wie, jak jest zbudowane orzeczenie imienne

– wie, co to jest orzeczenie

– wie, czym się różni orzeczenie czasownikowe od imiennego

– wie, czym są łącznik i orzecznik w orzeczeniu imiennym

– wyjaśnia, czym się cechuje orzeczenie

– wyjaśnia, czym się różni orzeczenie czasownikowe od imiennego

– wyjaśnia, jak są wyrażane łącznik i orzecznik

– wskazuje orzeczenie w zdaniu

– rozpoznaje orzeczenie czasownikowe i imienne

– rozpoznaje łącznik i orzecznik

– poprawnie posługuje się oboma rodzajami orzeczenia

30.

21. Zlecenie specjalne – wytropić złoto żujpaszcz

John R.R. Tolkien, Żujpaszcze (fragmenty)

– wie, na czym polega opis postaci

– zna podstawowe środki stylistyczne

– czyta pięknie tekst

– gromadzi słownictwo potrzebne do opisu postaci

– rozpoznaje środki stylistyczne

– recytuje utwór

– porządkuje słownictwo potrzebne do opisu postaci

– omawia środki stylistyczne

– wie, co to jest neologizm

– bezbłędnie recytuje utwór

– opisuje postać

– stosuje środki stylistyczne

– wyjaśnia, co to jest neologizm

– podaje przykłady neologizmów

– pięknie recytuje utwór

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

31.

22. Czy można rozmawiać z wiatrem

Wojciech Belon, Piosenka łagodnych

– wyróżnia piosenkę spośród innych utworów

– zna pojęcie pytanie retoryczne

– wypowiada się na temat utworu

– wymienia cechy piosenki

– wie, co to jest pytanie retoryczne

– przedstawia swoje refleksje

– wypowiada się na temat piosenki jako gatunku

– wyjaśnia, co to jest pytanie retoryczne

– interpretuje utwór

– omawia cechy piosenki

– podaje przykłady pytania retorycznego

– porównuje swoje refleksje z refleksjami kolegów

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

32.

23. Podsumowanie rozdziału II

materiał z rozdziału II

– zna termin tekst popularnonaukowy

– umie zadać pytania do tekstu

– zna termin autobiografia

– zna termin: pytanie retoryczne

– rozpoznaje piosenkę

– rozpoznaje tekst popularnonaukowy

– formułuje pytania

– wie, co to jest autobiografia

– wie, co to jest pytanie retoryczne

– wymienia cechy piosenki

– omawia tekst popularnonaukowy

– hierarchizuje pytania ze względu na stopień trudności

– wyjaśnia, co to jest autobiografia,

– wyjaśnia, co to jest pytanie retoryczne

– wypowiada się na temat piosenki jako gatunku

– wie, czym się cechuje tekst popularnonaukowy

– rozpoznaje pytania otwarte i zamknięte

– porównuje autobiografie znanych ludzi

– formułuje pytania retoryczne

– wie, czym się cechuje piosenka

– omawia cechy piosenki

– zna, analizuje i interpretuje teksty i materiał językowy z rozdziału

Rozdział III. Mądrość

33.

24. Z Biblią przez tysiąclecia

Anna Świderkówna, Co to jest Biblia (fragmenty)

– czyta tekst ze zrozumieniem

– zwraca uwagę na tytuł Biblii

– zna odniesienia do Biblii

– zna historię powstania Biblii

– wie, że tytuł Biblii jest znaczący

– wie, że Biblia ma wiele odniesień w sztuce

– odtwarza przesłanki tekstu

– wyszukuje w tekście informacje na temat tytułu Biblii

– podaje przykłady odniesień do Biblii w różnych dziedzinach sztuki

– opowiada historię powstania Biblii

– wyjaśnia znaczenie tytułu

– omawia odniesienia do Biblii

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

34.

25. Kto według Biblii stworzył świat i człowieka?

Księga Rodzaju, Stworzenie świata

– czyta tekst ze zrozumieniem

– zwraca uwagę na najważniejsze wydarzenia

– zna opis biblijny i mitologiczny

– rozpoznaje wyrazy zakończone na –ia

– wyszukuje informacje w Biblii

– porządkuje wydarzenia

– porównuje opis biblijny z mitologicznym

– zna zasady pisowni wyrazów zakończonych na –ia

– porządkuje wyszukane informacje

– omawia wydarzenia

– wypowiada się na temat opisu biblijnego i mitologicznego

– omawia zasady pisowni wyrazów zakończonych na –ia

– omawia informacje wyszukane w tekście

– tworzy plan wydarzeń

– wskazuje podobieństwa i różnice w opisie biblijnym i mitologicznym

– poprawnie odmienia i zapisuje wyrazy zakończone na –ia

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

35.

26. Tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono

Ewangelia wg św. Łukasza, Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie

(fragmenty)

– rozpoznaje przypowieść

– omawia postawy bohaterów

– wie, że przypowieść ma ukryte znaczenia

– przekłada znaczenia tekstu na codzienne życie

– zna podstawowe zasady pisowni wyrazów z h i ch

– wie, czym cechuje się przypowieść

– dostrzega postawy godne naśladowania

– omawia ukryte znaczenia tekstu

– dostrzega związek przypowieści z codziennym życiem

– zna zasady pisowni wyrazów z h i ch

– wskazuje cechy przypowieści

– wypowiada się na temat postaw bohaterów

– wypowiada się na temat ukrytych znaczeń tekstu

– wyjaśnia związek przypowieści z codziennym życiem

– omawia zasady pisowni wyrazów z h i ch

– wyjaśnia, czym cechuje się przypowieść

– opowiada o postawach godnych naśladowania

– wyjaśnia ukryte znaczenia przypowieści

– omawia związek przypowieści z codziennym życiem

– stosuje zasady pisowni wyrazów z h i ch

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

36.

27. Mam zajawkę na przydawkę

Przydawka jako część zdania

– rozpoznaje przydawkę

– wie, że przydawka ma różne rodzaje

– wie, że przydawka jest określeniem rzeczownika

– wie, czym cechuje się przydawka

– zna rodzaje przydawek

– wskazuje przydawkę w zdaniu

– omawia cechy przydawki

– omawia rodzaje przydawek

– omawia funkcje przydawki w zdaniu

– omawia funkcje przydawki

– rozpoznaje rodzaje przydawek

– stosuje przydawkę w zdaniu

– poprawnie rozpoznaje i stosuje przydawkę w zdaniu

37.

28. Talent to za mało…

Ewangelia wg św. Mateusza, Przypowieść o talentach

– zna elementy świata przedstawionego

– prezentuje bohaterów

– dostrzega postawy bohaterów

– wie, że utwór ma ukryte znaczenia

– wie, że biblijny motyw talentów ma odzwierciedlenie w sztuce

– wymienia elementy świata przedstawionego

– prezentuje losy bohaterów

– opowiada o postawach bohaterów

– dostrzega ukryte znaczenie utworu

– dostrzega nawiązania do biblijnego motywu w sztuce

– wypowiada się na temat elementów świata przedstawionego

– omawia losy bohaterów

– omawia postawy bohaterów

– wypowiada się na temat ukrytych znaczeń utworu

– omawia odzwierciedlenia biblijnego motywu w sztuce

– omawia elementy świata przedstawionego

– komentuje losy bohaterów

– ocenia postawy bohaterów

– omawia ukryte znaczenie utworu

– podaje przykłady odzwierciedlenia biblijnego motywu talentów w różnych dziedzinach sztuki

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

38.

29. Każdy zasługuje na drugą szansę

Biblia, Przypowieść o synu marnotrawnym (komiks)

– wie, co to jest komiks

– prezentuje bohaterów

– wie, co to jest związek frazeologiczny

– wie, że przypowieść niesie ze sobą przesłanie

– zna budowę komiksu

– opowiada o działaniach i motywacjach bohaterów

– rozpoznaje związek frazeologiczny

– dostrzega przesłanie przypowieści

– wypowiada się na temat budowy komiksu

– komentuje działania i motywacje bohaterów

– podaje przykłady związków frazeologicznych

– wypowiada się na temat przesłania przypowieści

– omawia budowę komiksu

– ocenia działania i motywacje bohaterów

– wyjaśnia znaczenie związku frazeologicznego

– wyjaśnia przesłanie przypowieści

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

39.

30. Od stopni trzymają się z daleka

– wie, że niektóre przymiotniki i przysłówki się nie stopniują

– zna przymiotniki i przysłówki, które się nie stopniują

– omawia przymiotniki i przysłówki, które się nie stopniują

– podaje przykłady przymiotników i przysłówków, które się nie stopniują

– świadomie stosuje przymiotniki i przysłówki, które się nie stopniują

40.

31. Jak przekonać innych do swojego punktu widzenia

– zna stylistyczne wyznaczniki – uzasadniania własnego zdania

– zna termin argument

– wie, że istnieją różne rodzaje argumentów

– rozpoznaje przykłady

– zna teksty o charakterze argumentacyjnym

– wie, jak uzasadnić własne zdanie

– wie, co to jest argument

– zna argumenty logiczne i emocjonalne

– wie, co to jest przykład

– rozpoznaje tekst o charakterze argumentacyjnym

– prezentuje własne zdanie

– przedstawia argumenty

– podaje przykłady argumentu logicznego i emocjonalnego

– podaje przykłady

– omawia teksty o charakterze argumentacyjnym

– uzasadnia własne zdanie

wyjaśnia, co to jest argument

– stosuje argumenty logiczne i emocjonalne

– potwierdza swoje argumenty przykładami

– omawia tekst o charakterze argumentacyjnym

– stosuje właściwe argumenty do uzasadnienia własnego zdania

41.

32. Hej, bądźże mądry!

– wie, czym są partykuła i wykrzyknik

– podaje przykłady zapisu partykuły

– rozpoznaje partykułę i wykrzyknik

– wie, jak poprawnie zapisać partykuły

– podaje przykłady partykuły i wykrzyknika

– omawia poprawny zapis partykuł

– używa partykuły i wykrzyknika w swoich wypowiedziach

– zapisuje poprawnie partykuły

– świadomie i funkcjonalnie używa partykuł i wykrzykników

42.

33. Od biblijnego stylu do codzienności

– zna pojęcie biblizmu

– wie, co to jest związek frazeologiczny

– zna słownik frazeologiczny

– wie, co to są biblizmy

– zna inne niż biblizmy związki frazeologiczne

– wie, do czego służy słownik frazeologiczny

– wyjaśnia, co to są biblizmy

– podaje przykłady związków frazeologicznych z różnych dziedzin

– omawia budowę słownika frazeologicznego

– podaje przykłady biblizmów

– wyjaśnia znaczenia związków frazeologicznych z różnych dziedzin

– korzysta ze słownika frazeologicznego

– świadomie i funkcjonalnie korzysta ze związków frazeologicznych

43.

34. Podsumowanie rozdziału III

materiał z rozdziału III

– wie, co to jest Biblia

– czyta ze zrozumieniem przypowieści

– wie, że przypowieści mają znaczenie naddane

– zna pojęcie argumentu

– wie, że argumenty mają różne rodzaje

– rozpoznaje tekst argumentacyjny

– wie, co to jest przydawka

– rozpoznaje partykułę i wykrzyknik

– wie, co to jest związek frazeologiczny

– zna pojęcie biblizmu

– zna pochodzenie Biblii

– wie, co to jest przypowieść

– dostrzega ukryte znaczenie tekstu

– wie, co to jest argument

– zna różne rodzaje argumentów

– wie, czym się cechuje tekst argumentacyjny

– podaje przykłady przydawki

– wie, do czego służą partykuła i wykrzyknik

– rozpoznaje związki frazeologiczne

– wie, co to są biblizmy

– omawia pochodzenie Biblii

– wypowiada się na temat przypowieści

– wypowiada się na temat znaczenia przypowieści

– podaje przykłady argumentów

– podaje różne rodzaje argumentów

– wypowiada się na temat tekstu argumentacyjnego

– rozpoznaje przydawkę

– podaje przykłady partykuły i wykrzyknika

– podaje przykłady związków frazeologicznych

– wyjaśnia, co to są biblizmy

– wyjaśnia pochodzenie Biblii

rozpoznaje przypowieść

– wyjaśnia ukryte znaczenie tekstu

– wyjaśnia, co to jest argument

– stosuje różne rodzaje argumentów

– omawia tekst argumentacyjny

– stosuje przydawkę

– stosuje partykułę i wykrzyknik

– wyjaśnia znaczenia związków frazeologicznych

– podaje przykłady biblizmów

– analizuje i interpretuje teksty i materiał językowy zawarte w rozdziale

Rozdział IV. Więzi

44.

35. Jak się tworzą więzi?

Katarzyna Ryrych, Wyspa mojej siostry (fragmenty)

– dostrzega relacje między bohaterami

– prezentuje postacie

– wie, co to jest związek frazeologiczny

– omawia relacje między bohaterami

– wypowiada się na temat postaci

– dostrzega związki frazeologiczne

– wypowiada się na temat relacji między bohaterami

– charakteryzuje postacie

– podaje przykłady związków frazeologicznych

– ocenia relacje między bohaterami

– ocenia postacie

– wyjaśnia znaczenia związków frazeologicznych

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

45.

36. Jak to w rodzinie

Roberta Marasco, Czerwone chustki (fragmenty)

– prezentuje bohaterów

– dostrzega emocje

– wie, że bohaterów łączą więzi

– wypowiada się na temat bohaterów

– omawia emocje

– dostrzega więzi między bohaterami

– charakteryzuje bohaterów

– nazywa emocje

– opowiada o więziach między bohaterami

– ocenia bohaterów

– ocenia emocje

– ocenia więzi między bohaterami

– samodzielnie analizuje i interpretuje tekst

46.

37. Jakie funkcje w zdaniach pełnią zaimki

– wie, co to jest zaimek

– wie, że są różne rodzaje zaimków

– wie, że zaimki pełnią określone funkcje w zdaniu

– rozpoznaje zaimki

– zna różne rodzaje zaimków

– dostrzega funkcje zaimków w zdaniu

– omawia zaimki

– omawia różne rodzaje zaimków

– wypowiada się na temat funkcji zaimków w zdaniu

– podaje przykłady zaimków

– nazywa różne rodzaje zaimków

– omawia funkcje zaimków w zdaniu

– świadomie stosuje różne rodzaje zaimków

47.

38. Gdy pozostaje tylko dom pachnący wanilią…