Wiedza o społeczeństwie

TEMAT LEKCJI

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY

DZIAŁ I. ŻYCIE SPOŁECZNE -tematy 1–6

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

1. Człowiek w społeczeństwie

Wymienia podstawowe potrzeby społeczne człowieka.

Wyjaśnia, dlaczego człowiek jest istotą społeczną.

Charakteryzuje znaczenie kontaktu, przynależności i uznania.

Analizuje wpływ środowiska społecznego na człowieka.

Samodzielnie analizuje sytuację społeczną i formułuje uzasadnione wnioski.

2. Grupy społeczne

Wymienia cechy grupy społecznej i podaje przykłady grup.

Rozróżnia grupę koleżeńską i grupę zadaniową.

Wyjaśnia znaczenie współpracy i wspólnego podejmowania decyzji.

Analizuje funkcjonowanie grupy i korzyści wynikające ze współpracy.

Samodzielnie rozwiązuje problem dotyczący funkcjonowania grupy, uwzględniając interesy jej członków.

3. Komunikacja i autoprezentacja

Wymienia podstawowe sposoby komunikowania się.

Rozpoznaje komunikację werbalną i niewerbalną oraz podstawowe zasady autoprezentacji.

Stosuje zasady skutecznej komunikacji i zachowania asertywnego.

Analizuje sytuację komunikacyjną i wskazuje przyczyny nieporozumień.

Samodzielnie dobiera sposób komunikacji do sytuacji i uzasadnia swoje postępowanie.

4. Życie rodzinne

Wymienia podstawowe funkcje rodziny.

Charakteryzuje rodzinę jako grupę społeczną oraz podaje prawa i obowiązki dzieci.

Wyjaśnia rolę rodziców i osób starszych oraz wpływ rodziny na dziecko.

Analizuje wartości ważne dla rodziny i znaczenie więzi rodzinnych.

Samodzielnie analizuje sytuację dotyczącą życia rodzinnego i formułuje wnioski.

5. Edukacja i praca

Wymienia podstawowe funkcje szkoły i znaczenie pracy.

Opisuje funkcje szkoły oraz życie społeczności szkolnej.

Charakteryzuje prawa i obowiązki ucznia oraz działalność samorządu uczniowskiego.

Analizuje przypadki naruszania praw ucznia i wskazuje sposoby ich dochodzenia.

Samodzielnie rozwiązuje problem dotyczący praw i obowiązków ucznia, wykorzystując

odpowiednie procedury.

6. Ekonomia na co dzień

Wymienia główne źródła dochodów i kategorie wydatków gospodarstwa domowego.

Wyjaśnia, czym jest budżet gospodarstwa domowego.

Planuje prosty budżet gospodarstwa domowego.

Analizuje sposób gospodarowania dochodami i wydatkami.

Samodzielnie ocenia różne rozwiązania ekonomiczne i uzasadnia wybór najlepszego rozwiązania.

Życie społeczne -lekcja powtórzeniowa

Życie społeczne -sprawdzian wiadomości

PRAWO I PRAWA CZŁOWIEKA tematy – 7-11

TEMAT LEKCJI

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

7. Prawa człowieka

Wyjaśnia, czym są prawa człowieka. Wskazuje godność człowieka jako ich podstawę.

Wyjaśnia podstawowe cechy praw człowieka.

Rozróżnia prawa i wolności człowieka.

Analizuje znaczenie godności dla ochrony praw człowieka.

Samodzielnie analizuje problem dotyczący praw człowieka i uzasadnia swoje stanowisko.

8. Katalog praw człowieka

Wymienia podstawowe prawa i wolności człowieka oraz prawa dziecka.

Rozróżnia prawa osobiste i polityczne.

Charakteryzuje wybrane prawa i wolności zapisane w Konstytucji RP.

Analizuje przepisy dotyczące praw człowieka i praw dziecka.

Samodzielnie interpretuje wybrane przepisy i formułuje uzasadnione wnioski.

9. Ochrona praw człowieka

Wymienia podstawowe instytucje chroniące prawa człowieka.

Wyjaśnia rolę Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich.

Podaje przykłady działań tych instytucji oraz organizacji pozarządowych.

Analizuje przypadek naruszenia praw i dobiera właściwy sposób ochrony.

Samodzielnie rozwiązuje problem dotyczący naruszenia praw, korzystając z odpowiednich źródeł.

10. Bezpieczeństwo nieletnich

Rozpoznaje przemoc fizyczną, psychiczną i cyberprzemoc.

Wskazuje, do kogo należy zwrócić się o pomoc.

Wyjaśnia podstawowe zasady odpowiedzialności prawnej nieletnich.

Analizuje sytuację zagrożenia i wskazuje właściwy sposób reagowania.

Samodzielnie analizuje złożoną sytuację nieletniego i uzasadnia sposób postępowania.

11. Nieletni wobec prawa

Wymienia podstawowe służby i instytucje

Podaje podstawowe zadania Policji i innych

Charakteryzuje

podstawowe

Analizuje prawa obywatela w kontakcie

Samodzielnie dobiera

właściwe działania

ochrony prawa.

służb porządkowych.

uprawnienia funkcjonariuszy.

ze służbami.

obywatela w konkretnej sytuacji i uzasadnia swój wybór.

Prawo i prawa człowieka -lekcja powtórzeniowa

Prawo i prawa człowieka -sprawdzian wiadomości

SPOŁECZNOŚĆ LOKALNA I REGIONALNA -tematy 12-15

TEMAT LEKCJI

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

12. Czym jest samorząd?

Wyjaśnia, czym jest samorząd terytorialny.

Wymienia podstawowe szczeble samorządu.

Rozróżnia samorząd gminny, powiatowy i wojewódzki.

Wyjaśnia znaczenie samorządności i współdziałania mieszkańców.

Samodzielnie analizuje problem społeczności lokalnej i wskazuje możliwości działania samorządu.

13. Samorząd gminny

Wymienia podstawowe zadania gminy.

Wymienia organy gminy i rozpoznaje organ stanowiący i wykonawczy.

Charakteryzuje sposób wyboru oraz podstawowe kompetencje organów gminy.

Analizuje działania władz własnej gminy na podstawie dostępnych informacji.

Samodzielnie wyszukuje i ocenia informacje o działalności władz gminy.

14. Powiat i województwo

Wymienia organy powiatu i województwa.

Podaje przykładowe zadania powiatu i województwa.

Porównuje kompetencje gminy, powiatu i województwa.

Analizuje podział kompetencji między szczeble samorządu.

Samodzielnie rozwiązuje problem, wskazując właściwy szczebel samorządu i uzasadnia wybór.

15. Obywatele a organy samorządu

Wymienia podstawowe formy udziału mieszkańców w życiu lokalnym.

Wyjaśnia pojęcia: budżet obywatelski, inicjatywa lokalna, konsultacje.

Charakteryzuje możliwości wpływania obywateli na decyzje władz.

Analizuje lokalny problem i dostępne sposoby działania mieszkańców.

Samodzielnie przygotowuje propozycję rozwiązania wybranego problemu lokalnego.

Społeczność lokalna i regionalna -lekcja powtórzeniowa

Społeczność lokalna i regionalna – sprawdzian wiadomości

WSPÓLNOTA NARODOWA -tematy 16-20

TEMAT LEKCJI

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

16. Naród i ojczyzna

Wyjaśnia, czym jest naród i ojczyzna.

Podaje przykłady więzi łączących człowieka z ojczyzną.

Charakteryzuje znaczenie tożsamości narodowej i regionalnej.

Analizuje różne rodzaje więzi łączących człowieka z ojczyzną.

Samodzielnie przedstawia i uzasadnia własne rozumienie więzi z ojczyzną.

17. Obywatelstwo i narodowość

Wyjaśnia pojęcia obywatelstwo i narodowość.

Rozróżnia obywatelstwo i narodowość.

Charakteryzuje więź obywatela z państwem.

Wymienia i wyjaśnia konstytucyjne obowiązki obywatela.

Samodzielnie analizuje sytuację dotyczącą obywatelstwa, narodowości i obowiązków obywatela.

18. Postawa patriotyczna

Wyjaśnia, czym jest patriotyzm.

Wymienia przykłady postaw patriotycznych.

Analizuje symbole Rzeczypospolitej Polskiej i charakteryzuje współczesny patriotyzm.

Ocenia zachowania pod kątem postawy patriotycznej.

Samodzielnie argumentuje, czym powinien charakteryzować się współczesny patriotyzm.

19. Mniejszości i migranci

Wymienia przykłady mniejszości narodowych i etnicznych oraz migrantów.

Rozróżnia mniejszość narodową, etniczną, migranta i uchodźcę.

Charakteryzuje sytuację mniejszości i migrantów w Polsce.

Analizuje prawa mniejszości oraz przyczyny i skutki migracji.

Samodzielnie analizuje problem migracji lub sytuację mniejszości z różnych perspektyw.

20. Tolerancja i przejawy ksenofobii

Wyjaśnia pojęcia: tolerancja, ksenofobia, rasizm, szowinizm, antysemityzm.

Rozpoznaje przejawy dyskryminacji i nietolerancji.

Wyjaśnia związki między stereotypami, uprzedzeniami i dyskryminacją.

Analizuje przyczyny i skutki ksenofobii.

Samodzielnie ocenia sytuację i proponuje działania przeciwdziałające dyskryminacji.

Wspólnota narodowa -lekcja powtórzeniowa

Wspólnota narodowa -sprawdzian wiadomości

POLSKA PAŃSTWEM DEMOKRATYCZNYM -tematy 21-28

TEMAT LEKCJI

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

21. Państwo i demokracja

Wyjaśnia, czym jest państwo; wymienia jego podstawowe cechy.

Wymienia podstawowe funkcje państwa i rodzaje ustrojów politycznych.

Porównuje demokrację z autorytaryzmem i totalitaryzmem.

Charakteryzuje demokrację bezpośrednią i pośrednią.

Samodzielnie ocenia przedstawioną sytuację z punktu widzenia zasad demokracji.

22. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej

Wyjaśnia, czym jest państwo prawa i konstytucja.

Wymienia podstawowe zasady ustroju RP oraz rodzaje władzy.

Charakteryzuje hierarchię aktów prawnych i zasadę konstytucjonalizmu.

Analizuje budowę Konstytucji RP, kompetencje Trybunału Konstytucyjnego i procedurę zmiany Konstytucji.

Samodzielnie analizuje przepisy Konstytucji oraz informacje dotyczące funkcjonowania władz RP.

23. Sejm i Senat

Wymienia Sejm i Senat oraz podstawowe zadania parlamentu.

Wyjaśnia podstawowe zasady wyborów parlamentarnych.

Charakteryzuje kompetencje Sejmu i Senatu.

Przedstawia i analizuje etapy procesu ustawodawczego.

Samodzielnie analizuje rzeczywisty przykład procesu ustawodawczego.

24. Prezydent i Rada Ministrów

Wymienia Prezydenta RP i Radę Ministrów.

Podaje podstawowe kompetencje Prezydenta i rządu.

Charakteryzuje sposób wyboru Prezydenta i powoływania Rady Ministrów.

Analizuje relacje między Prezydentem, parlamentem i rządem.

Samodzielnie analizuje konkretną sytuację ustrojową i uzasadnia podział kompetencji.

25. Sądy i trybunały

Wymienia organy sprawujące władzę sądowniczą.

Opisuje strukturę sądownictwa i zasadę dwuinstancyjności.

Charakteryzuje niezależność sądów i niezawisłość sędziów.

Wyjaśnia zadania sądów, prokuratorów i obrońców oraz kompetencje trybunałów.

Samodzielnie analizuje problem prawny i wskazuje właściwą drogę postępowania.

26. Partie polityczne

Wyjaśnia, czym jest partia polityczna.

Wymienia podstawowe funkcje i rodzaje partii politycznych.

Charakteryzuje system partyjny i funkcjonowanie partii w demokracji.

Porównuje różne systemy partyjne oraz analizuje rolę partii politycznych.

Samodzielnie analizuje programy lub działania ugrupowań i formułuje uzasadnione wnioski, zachowując obiektywizm.

27. Organizacje obywatelskie

Wymienia przykłady organizacji obywatelskich.

Wyjaśnia znaczenie organizacji pozarządowych i

Charakteryzuje działalność organizacji społecznych.

Analizuje znaczenie aktywności obywatelskiej dla

Samodzielnie projektuje działanie obywatelskie dotyczące

wolontariatu.

demokracji.

wybranego problemu.

28. Media i opinia publiczna

Wymienia podstawowe rodzaje mediów.

Wyjaśnia funkcje mediów i znaczenie opinii publicznej.

Rozróżnia informację, komentarz i opinię; analizuje prosty sondaż.

Analizuje przekaz medialny oraz wiarygodność informacji.

Samodzielnie krytycznie analizuje przekaz, rozpoznając perswazję, manipulację i dezinformację.

Polska państwem demokratycznym -lekcja powtórzeniowa

Polska państwem demokratycznym – sprawdzian wiadomości

SPRAWY MIĘDZYNARODOWE- tematy 29-33

TEMAT LEKCJI

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

29. Współpraca międzynarodowa

Wyjaśnia pojęcia: polityka zagraniczna, współpraca międzynarodowa, ambasador, konsul.

Wymienia podstawowe cele polityki zagranicznej oraz zadania ambasadora i konsula.

Charakteryzuje znaczenie organizacji międzynarodowych oraz cele i działania ONZ i NATO.

Analizuje działalność Polski w ONZ i NATO oraz znaczenie współpracy międzynarodowej dla bezpieczeństwa.

Samodzielnie ocenia działania Polski i organizacji międzynarodowych na wybranym przykładzie.

30. Unia Europejska

Wyjaśnia, czym jest Unia Europejska; wymienia jej podstawowe cele.

Wymienia główne instytucje UE i podstawowe etapy integracji europejskiej.

Charakteryzuje funkcjonowanie UE i kompetencje jej głównych organów.

Analizuje przyczyny integracji europejskiej, jej osiągnięcia i problemy.

Samodzielnie ocenia wybrane zagadnienie dotyczące funkcjonowania UE i uzasadnia swoje stanowisko.

31. Polska w Unii Europejskiej

Podaje datę wejścia Polski do UE i podstawowe korzyści członkostwa.

Wymienia prawa obywatela UE i korzyści wynikające z członkostwa Polski.

Charakteryzuje europejski rynek wewnętrzny i swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału.

Analizuje znaczenie członkostwa Polski w UE oraz wykorzystanie funduszy unijnych.

Samodzielnie wyszukuje, analizuje i ocenia informacje dotyczące wykorzystania funduszy UE w swojej gminie lub regionie.

32. Problemy współczesnego świata

Wymienia przykłady problemów

Wyjaśnia podstawowe przyczyny i skutki

Charakteryzuje

procesy globalizacji i ich

Analizuje wybrane problemy

Samodzielnie formułuje sąd,

współczesnego świata.

wybranego problemu.

wpływ na życie ludzi.

współczesnego świata z różnych perspektyw.

argumentuje i proponuje możliwe sposoby rozwiązania wybranego problemu.

33. Konflikty zbrojne na świecie

Wyjaśnia, czym jest konflikt zbrojny; podaje przykłady współczesnych konfliktów.

Wymienia podstawowe przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych.

Charakteryzuje wybrany konflikt oraz jego skutki dla ludności.

Analizuje konflikt z uwzględnieniem różnych stron i konsekwencji.

Samodzielnie ocenia możliwości pokojowego rozwiązania konfliktu i uzasadnia swoje stanowisko.

Sprawy międzynarodowe -lekcja powtórzeniowa

Sprawy międzynarodowe- sprawdzian wiadomości